Văn phòng 'gỡ rối' hướng nghiệp cho 9X

Cô nữ sinh lớp 12 rụt rè gõ cửa Phòng hỗ trợ tâm lý và Tư vấn hướng nghiệp đặt tại THPT Trần Nhân Tông (Hà Nội) khẽ hỏi: "Chị cho em thông tin về tuyển sinh đại học, trường nào điểm thấp nhất để đỗ là được".
> Lãng phí chất xám vì chọn sai nghề/ Những ngành học 'khát' nhân lực

Sau khi được giải đáp thắc mắc thông qua việc làm một số trắc nghiệm về nghề, toan đứng lên, cô nữ sinh lại ngồi xuống, chần chừ xin ý kiến về tình huống của một người bạn: "Bố mẹ bạn em thường xuyên cãi nhau trước mặt con, bạn em giờ đây rất khổ tâm bởi kỳ thi đại học sắp đến rồi. Giờ bạn ấy phải làm thế nào?".

Cởi mở, nhiệt tình, nhân viên tâm lý Nguyễn Thị Oanh khéo léo trả lời và đề nghị bạn của cô bé nên đến phòng để được nghe tư vấn trực tiếp nhằm giải tỏa những khúc mắc. Cô nữ sinh vui vẻ ra về, hẹn thứ Hai lên lấy kết quả trắc nghiệm và dẫn luôn người bạn tới để trao đổi chi tiết về tình huống đang gặp phải.

Tư vấn cho học sinh THPT Trần Nhân Tông. Ảnh: H.L.

Đó là một trong hàng chục tình huống mà Phòng Hỗ trợ của khoa Tâm lý (ĐH KHXH & NV Hà Nội) đặt tại THPT Trần Nhân Tông "mổ xẻ" mỗi ngày. "Càng gần mùa tuyển sinh, số em băn khoăn về thi đại học càng nhiều", cô sinh viên tâm lý Nguyễn Thị Oanh chia sẻ. Vừa nói, Oanh vừa cẩn thận ghi lại tình huống vừa tư vấn vào "Nhật ký phòng" để người trực ca sau nắm được toàn bộ tình hình.

Căn phòng tư vấn nhỏ bé nằm khiêm tốn trên tầng 3 THPT Trần Nhân Tông kê vừa đủ chiếc tủ với 120 cuốn sách về các ngành nghề, kèm tài liệu sách, báo liên quan đến hướng nghiệp và tâm lý. Điều này đã tạo được không gian khá gần gũi với học sinh.

Các em đến tư vấn sẽ được làm các bộ trắc nghiệm về đặc điểm khí chất cá nhân (Eysenck), xu hướng nghề, trắc nghiệm trí tuệ (Raven) để biết mức độ phù hợp với từng ngành nghề.

Theo Thạc sĩ Phạm Mạnh Hà, Phó giám đốc Trung tâm, năm 2007, đã có gần 700 học sinh được tư vấn tâm lý, hướng nghiệp. Hiện, 15 sinh viên khoa Tâm lý phân công thành 5 nhóm trực và mỗi em được "tiếp quản" một lớp 10 để giải đáp tất cả tâm sự cũng như băn khoăn thắc mắc về nghề nghiệp của học sinh.

Do các trường THPT ở Hà Nội chưa thực sự quan tâm tới vấn đề hướng nghiệp cho học sinh nên hiện số trường có dịch vụ này mới chỉ đếm được trên đầu ngón tay: THPT Đinh Tiên Hoàng, Nguyễn Tất Thành, Trần Hưng Đạo, Trần Nhân Tông và Lương Thế Vinh.

Chính điều này đã khiến thầy trò khoa Tâm lý, ĐH KHXH & NV Hà Nội vẫn phải "tự cung tự cấp" toàn bộ kinh phí hoạt động.

TS Nguyễn Tùng Lâm, Hiệu trưởng THPT DL Đinh Tiên Hoàng, cũng thừa nhận, tư vấn hướng nghiệp chưa thực sự được xã hội quan tâm. Cơ chế của trường dân lập "thoáng" hơn nên mới có thể đầu tư kinh phí cho văn phòng tư vấn hoạt động.

Đến với ngày hội thông tin của các trường ĐH, thí sinh cũng sẽ tìm hiểu được những thông tin cần thiết. Ảnh: T.D.

Thạc sĩ Hà cho biết, việc phát triển các phòng tư vấn hướng nghiệp hiện gặp phải rào cản lớn bởi không phải ai cũng hiểu được hướng nghiệp là việc làm quan trọng, nhất là học sinh. Những cô cậu học trò này hiện chưa có thói quen đưa những vấn đề mình không hiểu hỏi các nhà tư vấn.

"Nhiều thí sinh nghe có ngành này, nghề kia hay liền thích một cách cảm tính mà chưa thực sự hiểu được bản thân mình có phù hợp hay không", ông Hà chia sẻ.

Cũng theo vị thạc sĩ này, mức độ chuyên môn hóa của thị trường lao động hiện chưa cao. Thu ngân trong ngân hàng cũng “đòi” bằng đại học trong khi học hết lớp 12 cũng có thể làm được công việc này. Điều đó dẫn đến thực tế thí sinh đồng loạt "đổ xô" vào đại học mà không cần biết ra trường mình sẽ làm gì.

Về nguyên nhân của thực trạng này, ông Hà cho rằng: "Chúng ta mới chỉ coi hướng nghiệp là giáo dục nghề nghiệp mà quên đi mảng quan trọng là phải tư vấn nghề cho các em. Hướng nghiệp phải là một quá trình lâu dài, theo sát các em từ lớp 10. Còn chúng ta chỉ đến mùa tuyển sinh mới quan tâm thái quá".

Để khắc phục tình trạng "trắng" thông tin hướng nghiệp, TS Nguyễn Tùng Lâm đề xuất lập trung tâm thông tin về lao động, việc làm, đồng thời, phải có bộ phận chuyên trách, phân tích thị trường lao động, thu thập thông tin rồi đưa về các trường học trên cả nước.

Hoàng Lan