Né tránh xử lý người bị tố cáo có hành vi vi phạm pháp luật

Hơn 40% khiếu nại và 60% tố cáo của công dân trong lĩnh vực hành chính có nội dung đúng và đúng một phần. Việc xử lý người bị tố cáo có hành vi vi phạm pháp luật chưa thật sự nghiêm minh, thường chỉ nhắc nhở, rút kinh nghiệm nội bộ.

Đó là đánh giá của đoàn giám sát Ủy ban Thường vụ Quốc hội, do ông Trần Thế Vượng, Trưởng ban Dân nguyện, trình bày ngày 22/8. Từ tháng 4 đến 8, đoàn đã làm việc với 9 tỉnh thành, 8 bộ,và Tòa án, Viện kiểm sát nhân dân tối cao về việc thi hành pháp luật về khiếu nại, tố cáo trong 3 năm (2005-2007).

Trưởng đoàn giám sát Trần Thế Vượng nhận định, tình hình khiếu nại có xu hướng gia tăng, khiếu nại vượt cấp diễn ra phổ biến. Nội dung khiếu nại ở hầu hết lĩnh vực, nhưng chủ yếu là đất đai (chiếm đến 80%). Trong đó, phần lớn là về giá bồi thường đối với đất bị thu hồi quá thấp, giá đất tái định cư quá cao, việc hỗ trợ giải phóng mặt bằng, bố trí tái định và giao đất dịch vụ chậm được thực hiện...

Kết quả giải quyết cho thấy, khiếu nại của công dân có nội dung đúng và đúng một phần chiếm tỷ lệ khá cao (tổng hợp của 45 tỉnh thành và 7 bộ thì tỷ lệ này trên 40%). Đoàn giám sát nhìn nhận việc giải quyết khiếu nại còn nhiều hạn chế, như việc tham gia của luật sư rất ít, nếu có chỉ là tư vấn, viết đơn giúp. Rất ít người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại trực tiếp đối thoại với dân, phổ biến là ủy quyền cho cấp phó, hoặc cán bộ chuyên môn.

So với khiếu nại, tình hình tố cáo diễn biến ít phức tạp hơn. Nội dung chủ yếu là tố cáo cán bộ không thực hiện đúng nhiệm vụ được giao, lợi dụng chức vụ để tham nhũng trong việc quản lý đất đai, bồi thường, giải tỏa khi nhà nước thu hồi đất; tố cáo cán bộ sai phạm trong thu chi tài chính, ngân sách; trù dập người tố cáo, bao che cho cán bộ dưới quyền... Kết quả giải quyết đơn thư cho thấy, tố cáo của công dân có nội dung đúng và đúng một phần chiếm tỷ lệ rất cao (tổng hợp từ 48 tỉnh và 5 bộ thì tỷ lệ này trên 60%).

Đoàn giám sát của Thường vụ Quốc hội nhận thấy một số hạn chế như thời hạn giải quyết tố cáo còn kéo dài, có biểu hiện né tránh, nhất là khi người bị tố cáo là người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước các cấp. Với trường hợp này, người có thẩm quyền giải quyết tố cáo còn thiếu chủ động và thường trông chờ vào việc giải quyết của cấp ủy đảng. Việc xử lý người bị tố cáo cso hành vi vi phạm pháp luật nhìn chung chưa thật sự nghiêm minh.

"Việc nhắc nhở, rút kinh nghiệm nội bộ mà không kiên quyết xử lý theo pháp luật với lý do để giữ gìn đoàn kết nội bộ, uy tín, thành tích của cơ quan còn xảy ra nhiều. Vấn đề này cần kịp thời chấn chỉnh vì đây là một trong những nguyên nhân làm hạn chế hiệu quả của công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng", ông Vượng nói.

Thảo luận về báo cáo giám sát, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng An ninh Lê Quang Bình cho rằng nguyên nhân chính làm gia tăng khiếu nại tố cáo là chính sách về đất đai, nhất là khâu đền bù còn bất ổn. "Tâm lý người dân rất ngại khiếu kiện, nhưng vì đền bù đất, nhất là khu vực giáp ranh giữa các tỉnh, các quận huyện quá khác biệt, đền bù giá thấp, nhưng bán lại cho dân giá cao... Như thế thử hỏi sao dân không đi kiện?", ông Bình lập luận.

Chia sẻ quan điểm này, Phó chủ tịch Quốc hội Huỳnh Ngọc Sơn cho rằng nguyên nhân sâu xa của tình hình khiếu nại tố cáo là chính sách pháp luật và việc tổ chức thực hiện của cơ quan nhà nước gây bất lợi cho dân, chỉ có lợi cho một bộ phận doanh nghiệp và chính quyền địa phương. "Tiền đền bù một mảnh đất không đủ mua nhà tái định cư, rồi mức đền bù của các hộ sau cao hơn hẳn hộ trước, người dân thấy vô lý nên mới kiện", ông Sơn lý giải.

Hồng Khánh