Triều cường cao có thể do TP HCM đang bị lún

Các cơn hồng thủy cao xấp xỉ 1,5 m liên tiếp tấn công thành phố trong hai tháng qua, khiến giới khoa học đặt nhiều câu hỏi tìm nguyên nhân. TP HCM đang bị lún là một giả thuyết. 
> 24 giờ TP HCM chống chọi với triều cường lịch sử/ Ảnh TP HCM bị nhấn ngập trong triều cường lịch sử

Trao đổi với VnExpress, Liên đoàn trưởng Bản đồ địa chất miền Nam Cát Nguyên Hùng cho rằng, nguyên nhân khiến TP HCM ngập nặng gần đây, ngoài các lý do chủ quan như đê điều chưa vững, hệ thống thoát nước kém, thi công lấn chiếm hành lang an toàn sông tràn lan..., còn các nguyên nhân khách quan toàn cầu khác như sự tan chảy băng đại dương khiến nước biển dâng cao mỗi năm tấn công đất liền, biến đổi khí hậu...

Song một giả thuyết được ông Hùng đưa ra, đó là có thể nền địa chất TP HCM đang bị lún dần, khiến thủy triều mỗi năm tấn công thành phố ngày một cao và ào ạt.

TP HCM luôn ngập chìm trong nước mỗi khi triều dâng. Ảnh: Kiên Cường

Theo chuyên gia về bản đồ địa chất này, giả thuyết trên có thể là phỏng đoán, bởi thành phố đến nay chưa có số liệu quan trắc về lún. Tuy nhiên, căn cứ vào thực tế nhiều công trình cao ốc thời gian qua đang thi công gây sự cố lún sụt do vướng túi nước ngầm hay bùn, nếu loại trừ lý do chủ đầu tư thi công chưa đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, ông Hưng cho rằng nền địa chất thành phố có vấn đề, và cần tiến hành quan trắc lại.

Đại diện Chi cục Thủy lợi và phòng chống lụt bão TP HCM cũng cho hay, sau 2 cơn triều cường lịch sử tháng 10 và 11, nhiều chuyên gia thủy lợi cũng cảnh báo có thể đất TP HCM đang lún dần.

Tuy nhiên để kết luận phải có nghiên cứu kỹ lưỡng, chi tiết và cần thời gian. Việc Sài Gòn thiếu nhiều cơ sở dữ liệu kỹ thuật để so sánh độ lún cũng là khó khăn lớn để đưa ra kết luận. Thậm chí, thông tin 2 đợt triều đều cao nhất trong vòng 48 năm qua cũng chỉ dựa vào số liệu mực nước ghi được vào năm 1959. Còn trước đó, TP HCM không có cơ sở về ngấn triều cường nên không so sánh được.

Bờ bao do xây dựng chủ yếu bằng đất đắp tại chỗ trên nền đất yếu nên rất dễ bị bể. Ảnh: Kiên Cường

Tối 27/11, theo Chi cục Thủy lợi và phòng chống lụt bão TP HCM, mực triều cường đã hạ xuống 0,3 m so với tối hôm trước, ở mức 1,45 m. Tuy nhiên, đây vẫn là ngấn thủy triều rất cao, tiếp tục gây vỡ đê bao và ngập nhiều con đường, khu phố dân cư.

Tổng kết của TP HCM, chỉ trong 3 ngày qua, đợt triều cường cuối tháng 11 đã làm 41 đoạn bờ bao bị vỡ với tổng chiều dài hơn 166,5 m. Vỡ đê đã gây ngập úng trên 484,5 ha đất nông nghiệp, hoa màu, thủy sản, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của 1.382 hộ dân thuộc 7 quận huyện trên địa bàn thành phố. Thiệt hại hàng tỷ đồng.

Nguyên nhân triều gây ngập thành phố trên diện rộng lần này, theo Ban chỉ huy phòng chống lụt bão TP HCM, là do hiện trạng bờ bao hiện hữu nhỏ, yếu, xuống cấp. Bên cạnh đó, sự phối hợp không đồng bộ với chỉ huy xả tràn các hồ chứa nước ở thượng nguồn, khiến TP HCM bị "ngợp" vì thủy triều. Cụ thể, trong thời gian triều cường, hồ Dầu Tiếng cũng như các hồ chứa thủy điện ở thượng lưu sông Đồng Nai và sông Bé đều không xả tràn theo đề nghị của TP HCM, gây không ít khó khăn trong việc chống ngập thành phố.

Ban chỉ huy phòng chống lụt bão TP HCM cho rằng, các tuyến bờ bao hiện nay tại nhiều địa phương không đạt cao trình phòng lũ, triều cường. Hầu hết đê bao được xây dựng chủ yếu bằng đất đắp tại chỗ trên nền đất yếu, qua thời gian sử dụng đã bị xói mòn và lún tự nhiên như tại huyện Bình Chánh, quận 12, Thủ Đức, Hóc Môn, Củ Chi.

Ngoài ra, công tác quy hoạch các khu du lịch sinh thái ven sông, rạch tại một số quận, huyện chậm triển khai, cũng ảnh hưởng đến việc gia cố bờ bao. Tình trạng xảy ra ở phường 28, quận Bình Thạnh, hoặc quận Thủ Đức là ví dụ.

Đặc biệt, Chi cục thủy lợi và phòng chống lụt bão thành phố cũng quy trách nhiệm cho việc nhiều khu vực dân cư bị nhấn chìm trong triều cường một phần là do các công trình phòng chống lụt bão thi công rất chậm. Một số địa phương (quận, huyện, phường, xã) cũng chủ quan, chưa chủ động, kịp thời chuẩn bị sẵn sàng để đối phó với nước triều lên. Lãnh đạo các quận huyện cũng bị phê bình vì chưa quyết liệt trong việc yêu cầu các doanh nghiệp, cá nhân gia cố bờ bao trên phần đất thuộc dự án do doanh nghiệp và hộ dân làm chủ đầu tư, như ở quận 12, Thủ Đức...

Dự báo của Chi cục thủy lợi và phòng chống lụt bão TP HCM, trong hai ngày tới ngấn triều cường sẽ hạ dần. Cụ thể tại trạm Phú An là 1,36 m, 1,22 m trong 2 ngày 28 và 29/11. Dự báo trong 5 ngày tới mục nước vùng hạ lưu sông Sài Gòn - Đồng Nai sẽ xuống theo triều.

Kiên Cường

Ý kiến của bạn?