'Xẻ thịt' vỉa hè để kinh doanh

Với mấy bộ bàn ghế, vợ chồng anh Hùng bán cà phê từ mờ sáng đến xẩm tối trên đường Trương Định, quận 1. Cách đó vài bước chân, hàng chè của chị Thảo cũng xập xệ ô dù và 5-7 ghế nhựa. Tất cả đều bày trên vỉa hè, đẩy người đi bộ xuống lòng đường.
> Chính quyền 'bó tay' trong cuộc chiến vỉa hè / 'Cuộc chiến' giành lại vỉa hè của chính quyền 

Trò chuyện bên góc phố, anh Hùng tâm sự: "Tôi chỉ mới bán hơn một năm. Trước đây, chỗ này của một vợ chồng người Hoa, họ đi Mỹ nên sang lại giá rẻ". Anh không tiết lộ giá sang nhượng với lý do "còn phải làm ăn nữa chứ".

Khi được hỏi tại sao vỉa hè mà cũng phải sang nhượng, anh Hùng giải thích, nhập gia tùy tục, luật là vậy. Với vẻ bình thản, anh cho biết: "Chuyện buôn bán trên vỉa hè từ bao nhiêu năm nay ở Sài Gòn, người đến sau cứ theo người trước mà làm, không cần thắc mắc".

Chị Thảo bán chè kiệm lời hơn, buông một câu nhỏ nhẹ: "Tôi đã bán ở đây gần chục năm, ai cũng biết mặt, đương nhiên chỗ này là của tôi".

Khảo sát của VnExpress tại phường 1, quận Bình Thạnh, khu vực bao quanh chợ Bà Chiểu là nơi có vỉa hè bị lấn chiếm gần như toàn bộ và thường xuyên gây mất trật tự. 

Vòng ngoài chợ, bao gồm vỉa hè và lề đường, được giao cho phường quản lý. Nhưng thịt, cá, rau, củ vẫn được bày bán đầy trên các mặt phố. Vào giờ cao điểm sáng, trưa và xế chiều, người mua kẻ bán dựng xe bừa dưới lòng đường dẫn đến tình trạng ùn tắc và rối loạn. Thậm chí, việc đánh nhau giành khách diễn ra như cơm bữa mà không ai can ngăn.

Tại đường Hưng Phú, phường 9, quận 8, bà Linh, chủ quán cà phê bày bàn ghế choán hết lề đường, phân trần: "Là cán bộ hưu trí nên tôi được phường châm chước. Tuy vậy, tôi vẫn phải bồi dưỡng thường xuyên cho anh em cán bộ để được buôn bán ở đây".

Vỉa hè đã bị trưng dụng làm nơi kinh doanh, khách bộ hành xuống lòng đường tìm lối đi. Ảnh: K.C.

Có nơi vỉa hè trước cửa nhà dân nên nghiễm nhiên được sử dụng buôn bán cà phê, quán ăn, tạp hóa... Những nơi làm bãi giữ xe hay nhà hàng phải thì xin giấy phép phường. Nhiều điểm ăn khách, lề đường được tư nhân "cho thuê" với giá có khi lên đến 10-20 triệu đồng mỗi tháng, thậm chí người bán phải chung chi nhiều khoản khác.

Anh Chiến, chủ một bãi giữ xe tự phát ở quận 1 cho biết, điểm giữ xe nhà anh tận dụng mặt bằng trước chung cư nên cá nhân không xin giấy phép được. Xe gửi cứ nhận, có công an hay dân phòng đi "rảo" là dắt xe biến ngay vào lối đi bên trong chung cư để, xong lại mang ra. Có khi cán bộ du di, đến chỉ nhắc nhở rồi xin tiền trà nước. Cộng cả tháng có khi khoản nước trà cà phê này lên đến 1-2 triệu đồng.

Bãi giữ xe lớn ở lề đường đối diện điểm trông xe của anh Chiến, mặc dù có giấy phép giữ xe đàng hoàng nhưng vẫn phải chi "phí bình yên" 2-3 triệu đồng/tháng.  

Không một đơn vị quản lý nào, từ phường đến quận thừa nhận đã cấp phép hoạt động buôn bán trên vỉa hè.

Một dân phòng viên chốt giữ trên đường Trương Định, phường Bến Thành, quận 1, cho hay, việc buôn bán lấn chiếm lòng lề đường là do người dân thổ cư giữ thói quen hàng chục năm qua. Ví dụ, các quán ăn rất nổi tiếng Bún mọc Thanh Mai hay vài cửa hiệu mới mở ra sau này, vẫn sử dụng toàn bộ vỉa hè, phạt thì họ nộp tiền chứ không chấm dứt hoàn toàn được.  

Việc sang nhượng chỗ bán buôn ngay trên hè phố, theo anh dân phòng này giải thích, là do những người dân tự thỏa thuận lẫn nhau, tuyệt đối không có sự tham dự của phường.

Phó chủ tịch UBND phường 1 quận Bình Thạnh, Nguyễn Thị Thủy khẳng định, những điểm bán hàng phía ngoài khu nhà lồng chợ Bà Chiểu đều buôn bán trái phép và vi phạm pháp luật. Bà cũng nhấn mạnh rằng, không có chuyện phường kinh doanh vỉa hè, cũng không hề cho ai thuê để lấy tiền.

Song bà Thủy thừa nhận, thời gian qua, việc quản lý phần vỉa hè, lề đường quanh chợ Bà Chiểu còn nhiều lỗ hổng, phường không đủ lực lượng chốt giữ.

Bà Thủy phân tích, lực lượng bảo vệ trật tự an ninh của phường hiện có 12 người, trong đó đến 4 người quản lý hoạt động xây dựng. Trên thực tế, số lượng cần và đủ cho đội trật tự của khu vực vòng rìa quanh chợ là 30 người, phải có cảnh sát đi cùng mới dẹp yên. "Đã có cán bộ trật tự của phường bị người buôn bán trên lề đường dùng dao làm cá hăm dọa hành hung. Muốn dẹp tiểu thương vỉa hè không phải chuyện đơn giản", bà Phó chủ tịch phường than.

Chủ tịch UBND quận 10 Huỳnh Khắc Cẩn cũng thừa nhận, quận chỉ mới triển khai các giải pháp cấp bách nhằm giải quyết tình hình trật tự lòng lề đường chứ chưa thực hiện.

Khó khăn quận gặp phải là xử lý vi phạm dối với dân nghèo lấn chiếm lòng lề đường để buôn bán. Vì nghèo người dân phải mưu sinh bằng mọi cách nên muốn dẹp, quận phải nghiên cứu thật kỹ chứ không thể làm bừa. Cụ thể, phải kết hợp với tổ dân phố, ban chỉ đạo xóa đói giảm nghèo tìm cách sắp xếp hỗ trợ hợp lý để người dân không buôn bán tràn lan, chứ không thể đuổi xua quyết liệt.

Riêng đối với những hộ buôn bán lớn có giấy phép kinh doanh nhưng lấn chiếm lòng lề đường thì quận 10 muốn giải quyết triệt để: Xử phạt 3 lần, nếu tái phạm sẽ thu hồi giấp phép kinh doanh.

Ông Cẩn khẳng định, quận tuyệt đối không cấp giấy phép cho việc kinh doanh lấn chiếm lòng lề đường, kể cả bãi giữ xe. "Tất cả trường hợp lấn chiếm hè phố hiện nay là trái phép", ông nói.

Vũ Lê - Kiên Cường

Ý kiến của bạn?