'Phải kiểm toán ngân sách chi cho giáo dục'

Ông Đào Trọng Thi. Ảnh: VNU.

Trao đổi với báo chí sáng 11/10, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá giáo dục Quốc hội Đào Trọng Thi cho rằng, cần công khai, minh bạch việc chi tiêu cũng như hiệu quả sử dụng ngân sách giáo dục.
> 'Tăng học phí để bù đắp chi phí giáo dục'/ Các giáo sư lên tiếng về tăng học phí/

- Năm 2008, ngân sách dành cho giáo dục chiếm 20% tổng ngân sách Nhà nước. Ông đánh giá thế nào về mối quan hệ giữa tăng ngân sách và chất lượng giáo dục?

- Khi tăng đầu tư thì cũng hy vọng chất lượng sẽ lên nhưng lên như thế nào thì cần phải đánh giá về hiệu quả. Bởi vậy tôi cho rằng việc tăng ngân sách lên 20% trong hoàn cảnh kinh tế hiện nay cũng là sự cố gắng rất lớn của Nhà nước và xã hội dành cho giáo dục đào tạo.

Nguyện vọng của chúng ta là muốn tăng nhiều hơn để chăm lo cho giáo dục và đào tạo. Nhưng có lẽ giải pháp thiết thực và khả thi hơn là làm sao chúng ta nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng ngân sách. Hai việc này cần được làm đồng thời và thường xuyên.

- Vậy ông đánh giá như thế nào về hiệu quả sử dụng ngân sách giáo dục thời gian vừa qua?

- Mặc dù tôi rất quan tâm tới ý kiến của xã hội cho rằng chúng ta phải tăng cường hơn nữa tới việc quản lý nhưng phần đánh giá cụ thể: vi phạm như thế nào hay hiệu quả đến đâu thì phải có khảo sát đầy đủ, do các cơ quan có thẩm quyền, năng lực thực hiện.

- Có ý kiến cho rằng do chi tiêu trong giáo dục lâu nay vẫn "trong vòng bí mật" nên chưa có được đánh giá đầy đủ, khách quan về hiệu quả sử dụng ngân sách trong lĩnh vực này. Quan điểm của ông như thế nào?

- Tôi cho rằng, rất nhiều khoản chi tiêu của chúng ta hiện nay cần phải thực hiện minh bạch hơn. Đồng thời, chúng ta không chỉ quan tâm đến việc đánh giá việc sử dụng ngân sách ấy có đúng với quy định tài chính không một cách hình thức mà quan trọng hơn phải đánh giá hiệu quả thực chất của nó. Nếu cứ nói chẳng có gì sai nhưng chi tiêu không hiệu quả thì cũng không được. Đến nay, khả năng chúng ta đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách một cách khách quan đúng là có vấn đề.

- Theo ông, để chấn chỉnh tình trạng trên, cần đặt ra yêu cầu gì trong việc công khai, minh bạch hoá các khoản chi tiêu trong giáo dục?

- Để đáp ứng yêu cầu của giáo dục và đào tạo, chúng ta không nên trông chờ vào giải pháp tăng tỷ trọng ngân sách dành cho giáo dục. Chính vì vậy phải chú ý tới giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Tôi rất tán thành việc chúng ta phải từng bước công khai, minh bạch việc sử dụng ngân sách. Và không những chỉ có minh bạch mà còn phải đánh giá được hiệu quả sử dụng ngân sách.

- Để minh bạch hóa chi tiêu trong giáo dục, Quốc hội cần yêu cầu kiểm toán Nhà nước vào cuộc. Ông nghĩ sao?

- Quốc hội nên có những biện pháp, tạo hành lang pháp lý để làm cho việc sử dụng ngân sách ngày một hiệu quả, minh bạch. Bên cạnh việc tăng ngân sách cho giáo dục, chúng ta phải thực hiện kiểm toán. Việc này phải thực hiện thường xuyên chứ không chỉ vì tăng ngân sách nên mới làm. Kiểm toán cả trong việc sử dụng ngân sách chung dành cho giáo dục lẫn việc sử dụng ngân sách giáo dục trong các hoạt động khác nhau của cơ sở giáo dục.

Vì chúng ta chưa quen nên phải thực hiện ráo riết mạnh mẽ ngay trong thời gian ban đầu. Điều này sẽ thiết lập được một kỷ cương trong việc sử dụng ngân sách không những không sai phạm về quy định tài chính mà quan trọng là hiệu quả chi tiêu phải thực sự tốt.

- Trong việc đầu tư để tăng chất lượng đào tạo, ông từng đề nghị nên xây dựng những mô hình trường học phí cao. Nhiều ý kiến cho rằng đó là sự phân hóa về giáo dục. Quan điểm của ông thế nào?

- Tại sao chúng ta cho rằng đó là sự phân hóa giáo dục khi mà đây là sự phân hóa về chất lượng. Có những người có nhu cầu chất lượng cao nhưng có những người chỉ cần chất lượng bình thường. Trong xã hội cũng có vậy. Do đó việc phân hóa chất lượng là việc khách quan và cần thiết.

Khả năng đầu tư, lực lượng cán bộ giáo dục của chúng ta có hạn, và năng lực cũng có sự phân hóa. Bởi vậy, một khi chúng ta chưa đủ khả năng cả về đội ngũ lẫn đầu tư và cơ sở vật chất để làm tăng nhanh chất lượng giáo dục thì cần phải tập trung vào một số điểm đột phá phù hợp với khả năng đầu tư và nhu cầu.

Chúng ta phải bỏ một lượng tiền không nhỏ để gửi thanh niên đi nước ngoài học tập. Cái giá đó rất cao nhưng Nhà nước phải chấp nhận. Nhưng tại sao ở trong nước chúng ta lại không nghĩ đến những chương trình giáo dục có giá thấp hơn.

Tiến Dũng - Thanh Nga