Chính phủ sẽ cắt giảm bộ quản lý chuyên ngành

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Thang Văn Phúc. Ảnh: H.K.

"Cơ cấu Chính phủ chắc chắn sẽ không còn 26 bộ như hiện nay. Xu hướng chung là giảm bộ quản lý trực tiếp, để tổ chức những bộ tổng hợp", Thứ trưởng Bộ Nội vụ Thang Văn Phúc trao đổi về Đề án cơ cấu tổ chức Chính phủ nhiệm kỳ tới.
>Thủ tướng phải được chọn 'đội hình'

- Thưa ông, dựa trên cơ sở nào để Chính phủ thực hiện đề án cơ cấu?

- Khi hội nhập kinh tế quốc tế, phải điều chỉnh để có những cơ cấu, thể chế tương thích. Nếu vào một cuộc chơi chung mà riêng mình một bài riêng thì chắc chắn là không “ăn”. Chúng ta phải tự điều chỉnh, đó là tất yếu. Có thể thấy những nước châu Âu hùng mạnh cơ cấu cũng chỉ có 12-13 bộ, các nước khác có trên dưới 20 bộ.

Từ đòi hỏi trên, bộ máy hành chính sẽ phải nhỏ đi, phải tổ chức, ghép lại rất nhiều cơ quan để thực hiện công việc quản lý đa ngành, đa lĩnh vực. Tư tưởng này đã được thể hiện từ Nghị quyết TƯ 7 khóa 8 (năm 1999). Hiện chúng ta tiếp tục thực hiện chủ trương đó.

- Từ cơ sở trên, Chính phủ mới sẽ được sắp xếp theo định hướng thế nào?

- Thay vì trước đây Chính phủ quản lý cả về vĩ mô và vi mô thì bây giờ xác định chỉ quản lý vĩ mô toàn xã hội thông qua việc sử dụng công cụ để điều tiết chung. Trước đây, Chính phủ “vừa đá bóng vừa thổi còi”, “vừa đẵn vừa vác” có nghĩa là vừa làm chính sách pháp luật, vừa tổ chức thực hiện, cho nên vừa là người có công, nhưng khi xảy ra chuyện gì thì lại cũng là người có tội.

Vấn đề này sẽ được tách bạch và đây chính là mục tiêu của cải cách hành chính. Yêu cầu hàng đầu hiện nay là làm rõ chức năng. Theo đó, Chính phủ từ nay sẽ làm đúng việc của mình, đó là làm chính sách, làm pháp luật, làm cơ chế, làm tiêu chuẩn chung của xã hội, sau đó hướng dẫn xã hội, thanh tra và kiểm soát nó. Còn lại các việc khác thay vì nhà nước trực tiếp làm thì sẽ chuyển giao sang các tổ chức phi chính phủ, các doanh nghiệp, tổ chức xã hội thực hiện. Nhà nước chỉ làm những việc gì mà xã hội không thực hiện được.

Ví dụ, với người hành nghề luật sư, nhà nước sẽ định ra tiêu chuẩn luật sư, nhưng phần công nhận, quản lý thì có thể giao cho tổ chức nghề nghiệp như là Hội luật gia.

- Bộ Nội vụ được Thủ tướng giao việc xây dựng đề án cơ cấu lại Chính phủ. Vậy Bộ đã dự kiến cơ cấu các bộ như thế nào?

- Chưa thể nói cụ thể bao nhiêu bộ. Nhưng tinh thần chắc chắn là phải giảm, không thể còn 26 bộ nữa. (Hiện Chính phủ có 26 bộ và 13 cơ quan trực thuộc). Xu hướng chung là giảm những bộ quản lý trực tiếp, chuyên ngành để tổ chức những bộ, cơ quan tổng hợp.

Thực ra, từ năm 1999 đến năm 2002, tổ chức Chính phủ đã thu gọn nhiều, từ 49 bộ và cơ quan trực thuộc đến giờ chỉ còn 39. Đã xác định lại chức năng của các tổ chức thuộc Chính phủ, ví dụ Ban cơ yếu, Tổng cục du lịch, Tổng cục thống kê trước là độc lập, nhưng giờ đã nhập lại. Sắp tới cũng sẽ hướng làm như thế để làm sao các cơ quan sự nghiệp thuộc Chính phủ chỉ còn lại như: Đài truyền hình, Đài tiếng nói, Thông tấn xã và các cơ quan khoa học. Còn đơn vị trực thuộc Chính phủ mà có tính quản lý nhà nước, ví dụ Ban tôn giáo, Ban cơ yếu… sẽ được nhập vào bộ ngành khác để tinh gọn.

Bản thân các bộ sắp tới cũng sẽ thu gọn trên cơ sở xem xét lại quy mô, công việc đó có cần một bộ để làm không. Bộ bây giờ là theo xu hướng bộ đa ngành. Ví dụ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hiện nay là kết quả của 2 lần nhập từ 6 bộ trước đây.

- Theo ông, vấn đề khó nhất trong việc thay đổi cơ cấu là gì?

- Thứ nhất là nhận thức. Kinh nghiệm ở các nước từng làm cải cách là thất bại, rủi ro rất nhiều. Vì thế, một bài học là khi cải cách phải tính tới thiệt thòi của bộ phận chịu tác động. Một người đang có quyền, đột nhiên mất quyền, mất vị trí làm việc, riêng việc loại ai khỏi vị trí đã là chuyện lớn. Việc động chạm đến con người, nhất là những người có vị trí thì rất phức tạp, chúng ta phải làm thấu đáo, không thể tùy tiện được.

Thứ hai, hệ thống của chúng ta khi làm vấn đề này có mâu thuẫn giữa yêu cầu của quá trình hội nhập với trình độ. Trình độ nền hành chính của Việt Nam so với khu vực và thế giới còn kém. Đó hiện là một thách thức rất lớn.

- Ông bình luận thế nào về ý kiến quan trọng nhất để cải cách bộ máy hành chính là quyết tâm của nhà lãnh đạo?

- Dĩ nhiên là phải có quyết tâm chính trị mới làm được. Nhưng ngay giữa chủ trương và thực hiện cũng đã là một khoảng cách, nếu quyết tâm và có điều kiện để thực hiện ngay thì hiện thực được sớm, còn nếu không thì phải kéo dài. Ví dụ, vấn đề phân cấp, đến năm 2005 là phải thực hiện được phân cấp giữa trung ương và địa phương nhưng nay chúng ta mới tiến hành được ở riêng rẽ từng bộ phận, còn tương quan giữa hai cấp thì vẫn chưa làm được.

Hồng Khánh (ghi)