Chống tham nhũng còn nặng về hô hào, nhẹ về xử lý

Tổng thanh tra Trần Văn Truyền trong vòng vây của báo chí sáng 31/10. Ảnh: TTXVN

"Ai cũng lên án, kêu ca là tham nhũng, nhưng đến khi tự thanh tra thì lại không thấy tiêu cực. Tới đây, Ban chỉ đạo phòng chống tham nhũng TƯ sẽ kiểm tra và xử lý trách nhiệm những nơi không báo cáo hoặc báo cáo sai về tham nhũng", Tổng thanh tra Chính phủ Trần Văn Truyền trao đổi với báo chí sáng nay.
* Che giấu tham nhũng, phải xử lý người đứng đầu  

- Luật phòng chống tham nhũng có hiệu lực từ 1/6 nhưng nhiều bộ, ngành địa phương vẫn chưa tích cực triển khai, thậm chí không báo cáo Chính phủ các vụ việc tham nhũng. Theo ông, cần có biện pháp gì để chấn chỉnh tình trạng này?

- Hiện còn khoảng 20 bộ, ngành và hơn 30 địa phương chưa có báo cáo hoặc báo cáo chưa rõ việc triển khai thực hiện Luật phòng chống tham nhũng. Do vậy, chúng ta chưa thể đánh giá họ làm đến đâu vì họ chưa báo cáo. Tuy nhiên, Thủ tướng đã chỉ đạo phải báo cáo mà những đơn vị này chưa không thực hiện hoặc báo cáo không rõ là nhận thức chưa nghiêm, chưa đúng. Trước mắt, Thủ tướng đã nghiêm khắc phê bình.

Thời gian tới, Thủ tướng giao trách nhiệm cho các thành viên Ban chỉ đạo phòng chống tham nhũng TƯ xuống kiểm tra và có ý kiến chỉ đạo cụ thể và yêu cầu các bộ, ngành, địa phương đó phải kiểm điểm trách nhiệm, phải báo cáo với Thủ tướng. Nếu như trong một thời gian nhất định mà vẫn chưa làm tốt thì Thủ tướng sẽ chỉ đạo xử lý trách nhiệm.

- Theo ông nguyên nhân của tình trạng một số bộ, địa phương chậm trễ hoặc không báo cáo vụ việc tham nhũng là do đâu ?

- Chúng ta đã chống tham nhũng trong hàng chục năm qua. Thế nhưng có một tồn tại cơ bản là nhận thức về trách nhiệm của một số địa phương, bộ ngành chưa rõ. Thường thì khi lên án tham nhũng, ai cũng kêu ca là tham nhũng ở tất cả các lĩnh vực, nhưng đến khi tự thanh tra thì lại không thấy tham nhũng. Ví dụ như chương trình hành động, ở một số nơi thường nói là rà soát chứ không nói rà soát vụ việc gì. Khi có vụ việc tham nhũng thì cũng không kiên quyết xử lý.

- Vấn đề xử lý trách nhiệm người đứng đầu đã được nói nhiều, vậy trong báo cáo của các bộ, địa phương có bao nhiêu lãnh đạo bị xử lý do liên quan đến tham nhũng?

- Ủy ban Pháp luật Quốc hội đã báo cáo, thời gian qua nhiều vụ việc nghiêm trọng được đưa ra xét xử nhưng hầu như chưa xem xét xử lý trách nhiệm người đứng đầu bộ, ngành, địa phương. Ví vụ, năm vừa qua có một số lãnh đạo tỉnh bị xử lý, nhưng mức độ còn nhẹ và chưa đúng mức. Lý do là trước đây chúng ta cũng đã nói trách nhiệm người đứng đầu nhưng chưa có quy định pháp luật cụ thể để xác định trách nhiệm nào là trực tiếp, trách nhiệm nào là gián tiếp.

Năm nay, Chính phủ vừa ban hành Nghị định xử lý trách nhiệm người đứng đầu. Trong đó cũng quy định rõ hình thức xử lý trong trường hợp liên quan trực tiếp hay gián tiếp. Đây sẽ là cơ sở để xử lý

- Trong ngành thanh tra, thời gian qua cũng đã xảy ra một số vụ tham nhũng. Là người đứng đầu Thanh tra Chính phủ, ông có biện pháp gì để chống tham nhũng ngay trong chính nội bộ?

- Các cơ quan nòng cốt trong đấu tranh phòng chống tham nhũng hiện chưa hoàn toàn đủ mạnh nên chưa thể coi là lực lượng sắc bén, có hiệu quả. Hiện chúng tôi đang trình Thủ tướng nhiều giải pháp để củng cố, bổ sung, trong đó có xác định lại hệ thống tổ chức bộ máy, bố trí lại đội ngũ cán bộ cho đúng vị trí. Những người đứng đầu các đoàn thanh tra phải là người tin cậy. Đồng thời phải có quy chế quản lý họ.

Thanh tra viên, khi làm nhiệm vụ thanh tra có vụ lợi, nhận quà biếu... thì những trường hợp đó đã bị xử lý bằng hình sự, còn những trường hợp không nghiêm trọng thì xử lý hành chính.

- Theo yêu cầu của Chính phủ, hệ thống thanh tra hiện nay sẽ là lực lượng nòng cốt để chống tham nhũng. Tuy nhiên, trong tổ chức hiện nay, nhiều người đánh giá thanh tra không hoạt động độc lập. Ý kiến của ông thế nào?

- Luật Thanh tra quy định, ai là người ra quyết định thanh tra thì người đó giữ thẩm quyền kết luận. Ví dụ, Tổng thanh tra ra quyết định thì Tổng thanh tra sẽ kết luận. Còn Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo thì sau khi thanh tra làm, Tổng thanh tra báo cáo và Thủ tướng là người ra kết luận. Do vậy, có nhiều cuộc thanh tra phải chờ Thủ tướng kết luận.

Về kết luận và kiến nghị, xét cho cùng cũng là kiến nghị được cơ quan có thẩm quyền về mặt quản lý Nhà nước chỉ đạo xử lý chứ thanh tra cũng chưa được xử lý. Tuy nhiêu, nếu nói thanh tra không có quyền độc lập thì cũng không đúng.

- Tại diễn đàn Quốc hội, nhiều đại biểu đề cập tới dấu hiệu tham nhũng trong lĩnh vực đề bạt cán bộ, chạy chức chạy quyền. Theo ông, tại sao ít có vụ tham nhũng trong lĩnh vực này bị phát hiện?

- Tới đây, tất cả các vấn đề liên quan đến tài chính, tài sản công, chế độ chính sách, trong đó có cả vấn đề chính sách cán bộ, đề bạt cán bộ đều phải được công khai minh bạch. Tức là công khai cả về tiêu chuẩn, quy trình và trách nhiệm của những cơ quan có trách nhiệm trong việc giải quyết vấn đề này. Từ cái công khai này mà nâng cao vai trò giám sát của tất cả các cơ quan chức năng, trong đó có cả thanh tra, kiểm tra và điều tra, và đặc biệt là có vai trò của đại biểu Quốc hội và hội đồng nhân dân, mặt trận và báo chí.

Công tác cán bộ đều có nguyên tắc, quy trình. Ví như, muốn bổ nhiệm thứ trưởng, trước hết phải lấy ý kiến từ chính cơ quan đó, lấy ý kiến từ một số ngành, sau đó tham khảo ở một số cơ quan chức năng, ở địa phương...

- Ông nghĩ gì trước ý kiến cho rằng tham nhũng trong việc đề bạt cán bộ khó bị xử lý là do việc nhân danh "ý kiến tập thể"?

- Như tôi đã nói, sắp tới, về quy định quản lý cán bộ, sẽ mạnh dạn phân cấp phân quyền để gắn liền với trách nhiệm. Làm rõ lại quy trình để đảm bảo tính chính xác và minh bạch. Nếu không làm đúng quy trình thì sai ở đâu sẽ bị xử lý ở đó.

Lỗi ở người chỉ đạo mà không chỉ đạo làm đầy đủ thì người đó phải chịu trách nhiệm. Thường thì nếu vấn đề được đưa ra tập thể sẽ ít xảy ra tiêu cực hoặc gian dối trong đó, nhưng sở dĩ có tiêu cực là do người trình. Hoặc là anh thẩm định không kỹ hoặc là có động cơ không trong sáng nên có nhiều điều không rõ ràng, không minh bạch

Việt Anh (ghi)