'Phải cảnh báo để Chính phủ đừng chỉ trông vào dầu khí'

Bài phát biểu sáng nay của nguyên chủ tịch HĐQT Tổng công ty dầu khí Phạm Quang Dự đã làm nóng diễn đàn Quốc hội. Sự phân tích về mối quan hệ giữa dầu thô với tăng trưởng kinh tế, cùng những dự đoán về nguy cơ sụt giảm sản lượng khai thác của chuyên gia này khiến các đại biểu thật sự lo lắng.

Đại biểu QH Phạm Quang Dự. Ảnh: H.K.

Ông cũng cho rằng năm nay tăng trưởng kinh tế của Việt Nam khó có thể đạt 8,2%. Bên hành lang Quốc hội, ông Dự đã trao đổi với báo chí.

- Thưa ông, tại sao ông lại nghi ngờ báo cáo của Chính phủ khi dự đoán tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2006 đạt 8,2%?

- Nếu năm nay Chính phủ ước tính GDP đạt 8,2% thì quá kỳ diệu. Bởi mục tiêu trong 5 năm 2006-2010 là 7,5-8% thì ngay 2006 Chính phủ đạt được như chỉ tiêu đặt ra 8,2% tức là lập tức vượt kế hoạch. Nhìn lại 5 năm trước đây và cả trước nữa, khi thực hiện kế hoạch 5 năm thì những năm đầu tăng trưởng thường rất thấp. Ví dụ, 5 năm 2001-2005, 3 năm đầu không đạt mức bình quân GDP 7,5%, mãi đến 2004-2005 phải chạy nước rút (năm 2005 GDP 8,4%) thì cả 5 năm mới đạt kế hoạch.

Tuy nhiên, phải xem lại những yếu tố gì cấu thành tăng trưởng? Quốc hội nhiều lần phân tích, tăng trưởng chủ yếu nhờ vốn đầu tư, kế đến là xuất khẩu dầu thô, than. Vốn đổ vào, quan trọng nhất là hiệu quả, song theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, được Ủy ban Kinh tế và Ngân sách thẩm định, hiệu quả đồng vốn của năm 2006 lại thấp hơn 2005.

- Có ý kiến cho rằng các cơ quan chức năng đã cố ép tăng sản lượng dầu thô để đạt tốc độ tăng trưởng theo kế hoạch. Từng công tác trong ngành dầu khí, ông nhìn nhận vấn đề này thế nào?

- Bản kế hoạch 2006-2010 đã được báo cáo Đại hội Đảng và Quốc hội từ trước. Theo đó, dự kiến khai thác trong 5 năm 2006-2010 bình quân mỗi năm 19-20 triệu tấn, cao hơn cả mức bình quân giai đoạn hiện nay (18 triệu tấn). Tại kỳ họp lần trước, tôi đã phát biểu phải điều chỉnh sản lượng khai thác dầu thô, bởi rất khó đạt được. Đúng như dự đoán, ngay năm 2006 chỉ ước đạt 17,5 triệu tấn.

Muốn tăng sản lượng phải có thêm mỏ mới, nhưng hiện nay ta chưa có mỏ mới nào đáng kể. Các mỏ trước đây, trong đó lớn nhất là Bạch Hổ thì khai thác tới hơn 20 năm, đã đến thời kỳ của nó. Mỏ nào cũng thế vì nó là tài nguyên hữu hạn. Mặt khác, khai thác phải phân vùng công nghệ, tức là phải điều chỉnh đúng vì mỗi mỏ không chỉ có dầu, mà còn nước. Nếu khai thác không cẩn thận, cố gắng ép sản lượng, không tuân thủ công nghệ, sẽ làm cho nhiều giếng dầu ngập nước. Ngập nước sớm thì ngừng mỏ.

Chuyện này đã được báo cáo với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, nhưng không hiểu sao Bộ không điều chỉnh kế hoạch, vẫn để năm 2007 khai thác 18 triệu tấn dầu. Tôi đã cảnh báo để Chính phủ chỉ đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư điều chỉnh cho sát thực tế. Nếu cứ ép tăng sản lượng khai thác sẽ tai hại về sau. Mặt khác, phải cảnh báo để Chính phủ chú trọng phát triển kinh tế bằng gia tăng các nguồn lực sản xuất kinh doanh khác, chứ không chỉ trông vào dầu khí.

- Việc giảm sản lượng khai thác ảnh hưởng như thế nào tới nhà máy lọc dầu Dung Quất?

- Đầu năm 2009 nhà máy lọc dầu Dung Quất đi vào hoạt động. Nhà máy được thiết kế chủ yếu trên cơ sở nguồn dầu Bạch Hổ. Thông thường thì mỗi năm sản lượng dầu của mỏ này giảm 1 triệu tấn. Năm nay cố gắng 9,6 triệu tấn, theo tinh thần ép thêm 200.000 tấn nữa thì tổng sản lượng khai thác dự kiến là 9,8 triệu tấn. Nhưng theo đà giảm dần, sang năm chỉ còn khai thác được khoảng 8,3 triệu tấn và năm sau còn tiếp tục giảm nữa. Tôi sợ rằng đến khi Dung Quất vào hoạt động thì không có nguồn dầu Bạch Hổ đúng như thiết kế.

Vấn đề này tôi cũng đã nói, nhưng nó rất tế nhị. Dù sao tôi hiện nay không trực tiếp phụ trách ngành dầu khí. Thông thường tất cả nhà máy lọc dầu đều tính đến nhiều nguồn. Nếu Bạch Hổ không đủ cung thì trước hết phải dùng dầu của mỏ khác, sau đó là nhập dầu vào chế biến. Dĩ nhiên nhập vào thì giá thành sẽ khác, hiệu quả của nhà máy chắc chắn bị ảnh hưởng.

- Sản lượng dầu thấp, giá dầu dự đoán cũng đi xuống. Theo ông, ngân sách phải trông vào nguồn thu nào?

- Cân đối các nguồn thu năm 2006 thì dầu thô chiếm gần 30% tổng thu ngân sách, sang năm dù có giá và sản lượng giảm cũng vẫn tính xấp xỉ 24%. Theo tôi, không thể trông vào dầu mà phải tăng cường hơn nữa vào đầu tư sản xuất, đặc biệt là công nghệ có hàm lượng chất xám cao. Tôi ngạc nhiên là chúng ta có hai khu công nghệ cao Hòa Lạc và TP HCM, nhưng sự quan tâm bấy lâu nay chưa thích đáng. Đầu tư của nhà nước để xây dựng cơ sở hạ tầng cho khu công nghệ cao TP HCM rất thấp, thành phố phải vay mấy nghìn tỷ đồng để đầu tư hạ tầng cơ sở.

Gần đây, tôi rất mừng khi Thủ tướng sang thăm Nhật đã kêu gọi Nhật đầu tư vào khu công nghệ cao Hòa Lạc. Đấy là nguồn mà chúng ta có thể nhìn đến để gia tăng GDP và ngân sách.

Hồng Khánh (ghi)