Lại tìm được nguyên nhân và cách 'trị' nước đục

Trong khi đơn vị cấp nước (SAWACO), các sở Giao thông công chính, Y tế và Môi trường còn nhiều tranh cãi về tình trạng nước đục chuyển sang bẩn kéo dài ở TP HCM, thì sáng 11/10, một nhóm các nhà khoa học tuyên bố đã tìm ra nguyên nhân và cách chữa trị "căn bệnh" này.

Tuyên bố được đưa ra tại buổi làm việc do UB MTTQ VN TP HCM tổ chức. Đó là kết luận từ một công trình nghiên cứu về trạng nước sinh hoạt đục và bẩn của giáo sư, tiến sĩ Chu Phạm Ngọc Sơn, Phó chủ tịch Liên hiệp Hội Khoa học & Kỹ thuật TP HCM, cùng nhóm các nhà khoa học. Nghiên cứu bắt đầu từ đầu năm 2006. 

Từ năm 2004, SAWACO liên tục xúc xả, kiểm tra nhưng không biết vì sao nước vẫn đục, bẩn. Ảnh: Lưu Đức.

Vi khuẩn không độc chuyển thành... độc

Giáo sư Sơn và nhóm cộng sự phát hiện trong hệ thống cấp nước từ bể chứa ở nhà máy Tân Hiệp đến nhà dân có loại vi khuẩn hám sắt mangan (Fe và Mn). Điều này giải thích vì sao trong những đợt nước nhiễm bẩn bị phát hiện có nhiều nơi nước tanh và có màu nâu đen. 

Ông Sơn mô tả quy trình họat động của vi khuẩn mangan gây ra nước đục, bẩn. Ảnh: Lưu Đức

Bản thân vi khuẩn sắt mangan không gây nguy hiểm cho sức khỏe con người nhưng khi chúng phát triển đóng thành lớp rắn trên thành ống nước, bể lắng thì chúng trở thành lớp vỏ chắc chắn "nhốt" thêm một số vi sinh gây độc hại cho đường ruột, da...  

"Vi khuẩn sắt mangan là thủ phạm của hôm qua và tiếp tục sẽ là thủ phạm chủ yếu sắp tới gây nhiễm bẩn nước sinh họat của thành phố" - ông Sơn khẳng định. Cách "trị" được giáo sư đưa ra là: Làm giảm bớt nồng độ mangan khá lớn trong nguồn nước thô cấp vào nhà máy nước Tân Hiệp từ sông Sài Gòn; thường xuyên tẩy rửa lớp cặn mangan bám trên vách và đáy các bể chứa nhà máy nước; súc xả định kỳ, kịp thời hệ thống ống dẫn.

Quy trình lắng lọc có... vấn đề

Theo kỹ sư Mai Lương Bình, Giám đốc nhà máy nước Tân Hiệp chính quy trình lọc, lắng cũ của nhà máy đã tạo ra "ông" vi khuẩn mangan như giáo sư Sơn đã "bắt" được.

Theo quy trình cũ, Clo được châm vào bể khử trùng. Thời gian cần thiết để Clo tác dụng và ổn định trong bể chứa nước sạch là 60-90 phút, mangan lắng xuống đáy bể và nước sạch được bơm vào đường ống. Thế nhưng thực tế quy trình cũ chỉ để cho Clo tác dụng trong bể chứa có 10-12 phút là bị "đẩy" ngay vào mạng cấp nước. Trong thời gian chảy trong đường ống, Clo tiếp tục tác dụng với mangan nên đã tạo ra các cợn, lắng cặn, đục, màu...

"Nếu tiếp tục áp dụng quy trình lắng, lọc cũ thì nước đục và bẩn (theo như phân tích của giáo sư Sơn) sẽ diễn ra trên diện rộng", kỹ sư Bình cảnh báo.

"Cuộc chiến" từ trên thượng nguồn

Theo ông Võ Quang Châu, Phó Tổng giám đốc SAWACO, nguồn nước thô từ thượng nguồn các sông Sài Gòn và Đồng Nai hiện nay ô nhiễm rất nặng. "Nếu không có cơ chế, giải pháp kiểm soát chất lượng nước từ đầu nguồn thì dù có thay đổi, bổ sung quy trình xử lý nước ở nhà máy Tân Hiệp hoặc Thủ Đức thì về lâu dài nước cấp trên mạng cũng khó bảo đảm", ông Châu nói.

Giáo sư Sơn cũng đồng quan điểm với ông Châu. "Phải làm giảm mangan, sắt từ nguồn nước cấp thô của sông Sài Gòn. Tại sao nồng độ mangan lại rất lớn trong nước sông Sài Gòn? Đó là câu hỏi căn bản mà thành phố sẽ phải giải quyết dài dài", giáo sư Sơn nói.

Theo tiến sĩ Trần Thành Long, Chủ tịch UB MTTQ VN TP HCM, sau phát hiện của giáo sư Sơn, giới khoa học và nhà quản lý cần chung sức tuyên chiến với nạn làm ô nhiễm nguồn nước ở sông Sài Gòn và sông Đống Nai. Mặt khác, bản thân SAWACO phải xem xét lại quy trình xử lý, lắng lọc ở cả nhà máy nước Tân Hiệp và Thủ Đức và quy trình xúc xả thường xuyên đường ống.

Tháng 6/2004 nhà máy nước Tân Hiệp phát nước vào mạng cấp của TP HCM, ngay lập tức ở nhiều quận, huyện, khu dân cư xuất hiện tình trạng nước đục. Qua kiểm tra, Tổng công ty cấp nước Sài Gòn (SAWACO) ghi nhận: nước bị đục ngay trong khuôn viên nhà máy Tân Hiệp; đục và bẩn ngay trong đường ống chuyển tải cấp nước từ nhà máy về thành phố; đục và bẩn ở sau đồng hồ cấp nước đến nhiều hộ dân...

Ngay sau sự cố trên, SAWACO đã liên tục xúc xả đường ống; kiểm tra và kiểm điểm các đơn vị thi công lắp đặt đường ống cẩu thả để các chất bẩn lại trong đường ống; "hàn" kín các chỗ hở, thủng trên đường ống để loại trừ nước bẩn từ ngoài xâm nhập; kiểm tra nhà máy... nhưng nước vẫn đục. Những ngày gần đây, tại nhiều khu vực của thành phố người dân phản ánh nước vẫn đục.

 Hoàng Tuyên