Mỗi ứng viên nhân sự cần nêu chương trình hành động

Đó là nguyện vọng, yêu cầu của nhiều đại biểu Quốc hội khi đề cập đến việc xem xét quyết định nhân sự mới. Đây sẽ là cơ hội để đánh giá năng lực, trình độ của các ứng viên. VnExpress ghi nhận ý kiến của một số đại biểu xung quanh vấn đề này trước khi QH quyết định bầu, phê chuẩn các ứng viên từ ngày mai.

Đại biểu Nguyễn Đức Dũng. Ảnh: P.L.

Đại biểu Nguyễn Đức Dũng: Chỉ một ứng viên, đại biểu phải bấm nút nhưng không thoải mái.

Nguyện vọng của đại biểu là muốn có nhiều ứng viên cho mỗi vị trí. Như vậy, mới đảm bảo tính dân chủ và để các đại biểu có thể thực hiện quyền lựa chọn của mình. Những lần trước đưa ra bầu cử mỗi chức vụ chỉ có một nhân sự làm các đại biểu khó trong quyết định hoặc không thấy thoải mái.

Ngoài trình độ tối thiểu như bằng cấp, chẳng hạn ít nhất bằng đại học, tôi nghĩ các ứng viên cần có cương lĩnh tranh cử. Ngoài ra, đó cũng là cách để các đại biểu thăm dò trình độ khả năng quyết tâm của các ứng viên. Tôi nghĩ rằng, qua hỏi và trả lời sẽ đánh giá đúng hơn năng lực của từng người.

Trước khi bầu cử, tài sản của các ứng viên đều phải kê khai, nhưng cái khó là không kiểm soát được thu nhập cá nhân. Và cũng không biết bản kê khai đó có chính xác hay không. Trong khóa XI nhân sự các chức danh đưa ra QH tôi thấy rất nghèo, phần lớn kê khai ở chung cư và nhà tập thể.

Đại biểu Lê Văn Cuông. Ảnh: P.L.

Đại biểu Lê Văn Cuông: Số phiếu đắc cử chưa hẳn thể hiện sự tín nhiệm. 

Trước khi xem xét quyết định vấn đề nhân sự, nhiều đại biểu muốn các ứng cử viên phải có chương trình hành động. Ngoài ra, cũng nên có sự đối thoại trước khi bầu để cử tri theo dõi. Nhiều đại biểu QH không hiểu về bộ trưởng, qua giới thiệu của Đảng thì bấm nút nhưng không biết khả năng của người đó đến đâu. Nên nhiều khi số phiếu đắc cử chưa hẳn thể hiện sự tín nhiệm của người bầu. Bản thân tôi nhiều khi không biết mặt, không biết trình độ thật của nhân sự được QH giới thiệu.

Theo tôi đã đến lúc QH cần có quy định việc đề bạt các chức danh lãnh đạo. Trong đó nên nêu rõ nguyên tắc công khai, dân chủ trong cân nhắc đề bạt. Một chức danh đề bạt, bổ nhiệm phải có nhiều ứng cử viên. Ngoài nguồn do cấp uỷ Đảng giới thiệu, có nguồn tự ứng cử, nguồn giới thiệu của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân. Các ứng cử viên phải có chương trình hành động, phải có đối thoại tranh luận với các ứng cử viên khác, phải trả lời các câu hỏi trước khi các thành viên có trách nhiệm xem xét bầu, phê chuẩn, đề bạt, bổ nhiệm. Có như vậy mới góp phần lựa chọn được những người có đức, có tài thực sự và ngăn chặn tệ nạn mua quan, bán chức.

Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết. Ảnh: V.A.

Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết: Sẽ đáng buồn nếu các ứng cử viên không có chương trình hành động.

Tốt nhất là các ứng cử viên trình bày chương trình hành động trước khi QH bầu, phê chuẩn. Nhưng tôi xem chương trình nghị sự mà Uỷ ban Thường vụ QH gửi cho các đại biểu (ngày 21/6) không có phần dành cho các ứng viên phát biểu trước QH. Nếu các ứng cử viên không trình bày chương trình hành động tôi cho điều đó rất đáng buồn, trái với mong đợi của đại biểu QH và cử tri.

Việc kê khai tài sản của các ứng viên là cần thiết nhưng nói thật, ở nước ta việc xác định tài sản của một người khó hơn ở nước ngoài nhiều. Nước ngoài họ lưu thông tiền mặt rất ít, giao dịch chủ yếu qua ngân hàng. Nếu bỗng nhiên thấy tài khoản của anh phình to ra thì người ta biết ngay.

Theo thông lệ các chức vụ cao cấp nhà nước (Chủ tịch nước, Thủ tướng, Chủ tịch QH) sẽ do BCH TƯ Đảng giới thiệu và phải là Uỷ viên Bộ Chính trị. Tôi chắc các đại biểu QH cũng khó có thể giới thiệu thêm uỷ viên Bộ Chính trị khác vì các đồng chí trong Bộ Chính trị đã có phân công công việc cụ thể. Nếu QH định giới thiệu một đồng chí ngoài Bộ Chính trị vào các chức danh chủ chốt thì càng khó hơn, vì còn đòi hỏi một số điều kiện khác. Theo tôi, trong khâu chuẩn bị, giới thiệu nhân sự cũng nên giới thiệu ít nhất là hai người.

Tại kỳ họp này, việc tự ứng cử vào chức Bộ trưởng Văn hoá Thông tin của ông Cù Huy Hà Vũ là biểu hiện tinh thần trách nhiệm của công dân. Việc có tiến cử ông Vũ vào vị trí Bộ trưởng Văn hoá hay không thuộc quyền Thủ tướng quyết định. Theo tôi, trong trường hợp Thủ tướng không có ý định chọn các ứng viên này thì nên trả lời rõ lý do vì sao không chọn.

Đại biểu Nguyễn Đình Xuân. Ảnh: N.T.

Đại biểu Nguyễn Đình Xuân: Ứng viên do QH giới thiệu sẽ khó trúng.

Luật quy định một số chức danh chủ chốt được quyền ứng cử và đề cử. Nhưng phải xem ứng cử, đề cử trên cơ sở nào? Để chọn một ứng viên phải có quá trình, không thể ngay một lúc tìm ra người thích hợp. Tôi tin rằng những người ứng cử phải chuẩn bị ít nhất 5 năm trước khi được bầu vào vị trí chủ chốt của đất nước. 

Không nhất thiết QH phải thực hiện quyền quyết định nhân sự cấp cao bằng cách mỗi đại biểu, hay một vài đại biểu giới thiệu một ứng cử viên để có thêm sự lựa chọn. Thực ra việc giới thiệu như vậy, nếu có, chỉ là hình thức. Người được giới thiệu đương nhiên không thể trúng cử vì không có quá trình chuẩn bị tốt, không được sự hậu thuẫn tốt như ứng viên do tổ chức Đảng đã dày công lựa chọn và giới thiệu. Họ sẽ rút lui, không phải do áp lực hay bị cấm (Đảng đã bỏ điều cấm Đảng viên đề cử, ứng cử), mà vì biết chắc không thể trúng cử.

Theo tôi, trừ trường hợp đặc biệt, còn thông thường vẫn chỉ có một ứng cử viên, nhưng phải được chuẩn bị thật tốt . Ứng viên đó phải vượt qua các tiêu chí về trình độ, năng lực, đạo đức. Và tiêu chí quan trọng nhất là sự tín nhiệm của nhân dân mà đại biểu QH là người đại diện. Sự tín nhiệm đó chỉ có thể hiện qua thăm dò và bỏ phiếu. Nhiều cử tri mong QH có thực quyền hơn, chủ động hơn trong việc lựa chọn nhân sự, những người ra ứng cử thuận cả ý Đảng, lòng dân. Muốn vậy, cần có cơ chế để QH nắm được và tham gia vào việc quy hoạch cán bộ cao cấp của Đảng, Đảng cũng cần biết được mức độ tín nhiệm của QH, của nhân dân với các ứng cử viên tương lai để có được sự lựa chọn tốt nhất.

Về việc kê khai tài sản của các ứng viên, tôi cho rằng rất cần thiết vì Luật phòng chống tham nhũng đã quy định như vậy. Một điều đáng tiếc là luật không quy định phải công khai bản kê khai đó. Tuy nhiên, cá nhân tôi cho rằng một người mạnh dạn thì vẫn có thể công khai toàn bộ tài sản để người dân thấy rằng mình minh bạch, trong sáng. Uy tín vì thế sẽ càng cao hơn.

P.Lan - V.Anh - N.Trang