'Cơ chế cũ, ai làm bộ trưởng thay tôi cũng mắc khuyết điểm'

Bộ trưởng Đào Đình Bình. Ảnh: A.T.

Hai lần lặp lại điều này trong phần trả lời chất vấn chiều nay, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Đào Đình Bình đã nhiều lần toát mồ hôi trước các câu hỏi xoay quanh vụ PMU 18. Mặc dù đã nhận khuyết điểm, xin lỗi Quốc hội và cử tri song ông Bình vẫn nhận được góp ý thẳng thắn: "Nếu bộ trưởng từ chức sớm sẽ tốt hơn". 

16h chiều nay, trong chiếc áo sơ mi màu xanh, cà vạt kẻ khá lịch lãm, Bộ trưởng Đào Đình Bình đã đăng đàn Quốc hội. Tại kỳ họp này, Bộ trưởng GTVT là một trong những thành viên Chính phủ nhận được nhiều chất vấn nhất với 15 câu hỏi.

Mở đầu phiên chất vấn, đại biểu Trần Luân Kim hâm nóng nghị trường với chủ đề PMU 18. Rất ý nhị, ông Kim đặt vấn đề: "Sau vụ PMU18, bộ trưởng có lời khuyên gì cho bộ trưởng Giao thông mới?

"Trước tiên, xin nói tận đáy lòng là tôi rất đau xót trước vụ việc tại PMU 18. Để xảy ra vụ cá độ của Bùi Tiến Dũng, rồi một thứ trưởng bị bắt giam tôi thấy trách nhiệm của mình. Qua QH, tôi xin lỗi QH và cử tri cả nước", người có đơn xin từ chức bộ trưởng ngậm ngùi.

Ngừng giây lát, Bộ trưởng Bình tiếp: "Nhưng xin QH hiểu cho, sai phạm đó là một quá trình mà tôi mới nhận trách nhiệm bộ trưởng thời gian gần đây. Nhưng trên cương vị người đứng đầu, tôi xin nhận trách nhiệm về các thiếu sót. Bộ Giao thông quản lý đa lĩnh vực, đó là sức ép rất lớn với các bộ trưởng. Tôi không có gì khuyên bộ trưởng mới".

Tiếp tục chủ đề về PMU 18, đại biểu Ánh Tuyết chất vấn: Theo cơ chế Ban quản lý dự án (PMU) được giao quyền quá lớn và cơ chế này tồn tại quá lâu, tại sao Bộ Giao thông không trình Chính phủ điều chỉnh bất hợp lý trên?

Ông Bình cho rằng, quy định về sự hình thành các PMU đã được thể chế hoá. Theo nghị định 52, Bộ Kế hoạch đầu tư xây dựng cơ chế hoạt động mẫu cho PMU. "Chắc tới đây anh Võ Hồng Phúc sẽ nói cụ thể về vấn đề này", ông Bình khéo léo chuyển phần giải trình cho người đứng đầu Bộ Kế hoạch đầu tư.

Chưa thoả mãn, đại biểu Ánh Tuyết tiếp tục chất vấn: "Cơ chế hoạt động của PMU quá ưu ái, là cơ quan quản lý tại sao Bộ để kéo dài, dẫn tới tham nhũng?"

Dường như đoán trước các chất vấn của đại biểu sẽ tập trung vào vụ PMU 18, Bộ trưởng Bình chuẩn bị tài liệu khá kỹ lưỡng. Ông tiếp tục viện dẫn các văn bản để chứng minh cơ chế hoạt động hiện nay của các PMU đã được quy định rõ trong nhiều văn bản pháp luật và liên quan đến nhiều bộ, ngành.

"Tôi không hề biết chuyện tiêu cực của Bùi Tiến Dũng"

"Chuyện ông Bùi Tiến Dũng cá độ thì bộ trưởng có thể không biết nhưng trước khi ông Dũng bị bắt, đã có nhiều thanh tra phát hiện sai phạm của PMU18, và Bộ trưởng cũng đã xử lý. Vậy khó có thể nói những chuyện tiêu cực của ông Dũng tại PMU 18 bộ trưởng không biết", đại biểu Nguyễn Văn Tuyết bức xúc.

Câu hỏi hóc búa của đại biểu Tuyết đã khiến bộ trưởng Bình không còn giữ được vẻ bình thản, khẽ nhăn trán. "Trước khi xảy ra vụ việc tôi chưa nhận được thông tin tiêu cực và đánh bạc của Bùi Tiến Dũng. Quả là chúng tôi thiếu sót, nắm bắt thông tin quá yếu về cán bộ".

Nhưng theo ông Bình, qua từng ấy năm, Bộ chỉ nhận được 1 văn bản của công an nói về thuê trụ sở không đúng quy định của PMU 18. Ngoài ra, thông tin từ cơ sở Đảng hằng năm vẫn đánh giá PMU 18 hoạt động tốt.

"Trong từng ấy năm cũng không có đơn thư nặc danh nào nói về việc tham nhũng, đánh bạc của anh Dũng. Đúng là chúng tôi nắm bắt thông tin kém hiệu quả. Nhưng Bùi tiến Dũng là người quá ranh ma, quỷ quyệt", ông Bình phân trần.

Theo Bộ trưởng Bình, trước đây, khi thanh tra phát hiện các sai phạm ở PMU 18, bộ có xử lý cán bộ nhưng chỉ ở cấp thấp vì các dự án này diễn ra trước khi ông làm bộ trưởng. "Các dự án này trước đây đều do Thứ trưởng Tiến chỉ đạo nên tôi giao cho anh Tiến báo cáo Thủ tướng việc xử lý cán bộ sau thanh tra tại dự án cầu Hoàng Long".

"Nếu bộ trưởng từ chức sớm thì sẽ hay hơn"

Với chất giọng Nam Bộ khá gay gắt, đại biểu Đặng Văn Xướng tỏ ý không đồng tình với kiểu trả lời đổ trách nhiệm cho cơ chế và bộ trưởng tiền nhiệm. "Tôi đã nhận được trả lời chất vấn bằng văn bản nhưng thấy bộ trưởng nói ít đến trách nhiệm, mà thường đổ lỗi do cơ chế, do bộ trưởng trước. Tôi xin hỏi, trong thời gian đương nhiệm, tại sao Bộ trưởng không đề xuất giải quyết mô hình khép kín của các PMU, hướng xử lý sắp tới ra sao? Nếu bộ trưởng từ chức sớm hơn thì chắc sẽ hay hơn", ông Xướng thẳng thắn

Cách đặt vấn đề quá thẳng thắn của ông Xướng đã khiến ông Bình lúng túng, rút khăn mùi xoa lau gương mặt ướt đẫm mồ hôi. Nở nụ cười gượng, ông Bình cho rằng, quy trình khép kín là hệ quả của quá trình lịch sử. Ông nhắc lại, tới đây, Bộ Kế hoạch đầu tư sẽ đưa ra quy chế hoạt động mẫu của PMU và có chế tài xử lý. Quy chế sẽ khắc phục tình trạng giao quyền rất lớn nhưng chưa rõ trách nhiệm, tạo kẽ hở cho Ban quản lý vòi vĩnh.

"Bộ trưởng nói tính khép kín mang tính lịch sử. Nhưng từ năm 2002 đến nay PMU 18 đã bị thanh tra 10 lần mà xử lý không đến nơi đến chốn. Tôi muốn nói ở đây là công tác thanh tra của bộ", ông Xướng truy vấn.

Thừa nhận công tác thanh tra còn kém, nhưng Bộ trưởng Bình phân trần rằng, lực lượng thanh tra bộ chỉ có hơn 10 người, trong khi có hàng chục Ban quản lý dự án trực thuộc. Do vậy, thanh tra không thể làm xuể.

"Tôi cho là phải thay đổi cơ chế, nếu không thì đồng chí nào ngồi vào vị trí bộ trưởng giao thông thay tôi cũng mắc khuyết điểm. Vì bộ quản lý hàng trăm dự án. Theo tôi bộ chỉ nên là cơ quan quyết định đầu tư, chủ đầu tư là cơ quan nào đó", ông Bình nói

Ngừng lại giây lát, ông Bình tiếp: "Tới đây phải có cơ chế phân định rõ quyền hạn và trách nhiệm. Hiện nay, bộ quản lý 500 doanh nghiệp, cứ có thiếu sót gì thì bảo bộ trưởng chịu trách nhiệm. Tôi từ chức rồi nhưng xin nói thật, các đồng chí thay tôi chắc không dễ gì vượt qua".

Theo Chủ tịch Nguyễn Văn An, trong hơn 1h, bộ trưởng Giao thông đã trả lời chất vấn của 7 đại biểu Quốc hội. Còn 6 đại biểu đăng ký nhưng chưa được trả lời trực tiếp. "Những đại biểu quan tâm về vấn đề cơ chế quản lý PMU vẫn còn cơ hội trong buổi chất vấn Bộ trưởng Kế hoạch Đầu tư Võ Hồng Phúc. Tôi tin Bộ trưởng Phúc đã chuẩn bị rất kỹ về vấn đề này", chủ tịch An gợi mở. Phía dưới Bộ trưởng Phúc nở nụ cười chờ đợi.  

8h sáng mai, Tổng thanh tra Chính phủ Quách Lê Thanh bắt đầu trả lời chất vấn.

Việt Anh