Quốc hội sẽ quyết định số ứng cử viên vị trí cấp cao

Ông Trần Quốc Thuận. Ảnh: Người Lao Động

Trao đổi với VnExpress, Phó chủ nhiệm Văn phòng QH Trần Quốc Thuận cho biết, việc ít nhất 2 ứng cử viên cho mỗi vị trí nhân sự đã từng được đặt trên bàn của Ủy ban thường vụ QH, song không đạt được tiếng nói chung. Vấn đề này sẽ do QH quyết định.
> Xem xét nhân sự cấp cao ngay trong kỳ QH này

- Tại kỳ họp này, Quốc hội sẽ xem xét nguyện vọng bàn giao chức vụ cho người kế nhiệm của Chủ tịch nước Trần Đức Lương, Thủ tướng Phan Văn Khải và Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An. Trong trường hợp đại biểu không đồng ý miễn nhiệm một nhân sự chủ chốt nào đó thì giải quyết thế nào?

- Sang năm 2007, khi tiến hành bầu Quốc hội khóa mới thì các chức danh bầu trong khóa Quốc hội XI (Chủ tịch nước, Thủ tướng, Chủ tịch Quốc hội) đương nhiên hết nhiệm kỳ. Tuy nhiên, việc thay thế nhân sự tại kỳ họp này là giữa nhiệm kỳ. Do đó, Quốc hội phải bỏ phiếu kín, miễn nhiệm nhân sự cũ sau đó mới bỏ phiếu bầu hay phê chuẩn nhân sự mới thay thế. Nhân sự có quyền phát biểu trước khi Quốc hội bỏ phiếu bầu hay miễn nhiệm.

Vì thế, nếu Quốc hội không đồng ý miễn nhiệm ai đó thì người đó sẽ tiếp tục làm việc đến hết nhiệm kỳ. Ví dụ, có đại biểu hỏi tôi là nếu Quốc hội muốn Chủ tịch Nguyễn Văn An đảm nhiệm cương vị hết nhiệm kỳ (2002-2007) thì thế nào? Theo quy định, điều đó hoàn toàn do Quốc hội, cơ quan quyền lực cao nhất của nhà nước, quyết định.

- Nếu Quốc hội đồng ý miễn nhiệm nhân sự cũ thì việc giới thiệu nhân sự mới vào các chức danh chủ chốt sẽ tiến hành theo quy trình thế nào?

- Bộ Chính trị sẽ trình danh sách nhân sự cấp cao xin ý kiến của Ban chấp hành TƯ. Hội nghị Ban chấp hành TƯ lần thứ 2 (27 và 28/5) sẽ bàn cụ thể và bỏ phiếu về vấn đề nhân sự cấp cao. Danh sách nhân sự được TƯ Đảng giới thiệu sẽ gửi về các cơ quan tương ứng của nhà nước (ví dụ nhân sự Thủ tướng gửi về Chính phủ). Cuối cùng là trình phương án nhân sự ra Quốc hội bỏ phiếu.

Kỳ họp Quốc hội lần thứ 9 có thể bầu 3 chức danh cao nhất Chủ tịch nước, Thủ tướng và Chủ tịch Quốc hội. Các chức danh khác là chức danh phê chuẩn (bộ trưởng). Với các chức danh phê chuẩn thì do Thủ tướng trình.

 - Tại kỳ họp này, một số đại biểu đề nghị nên có ít nhất 2 ứng cử viên cho một vị trí để Quốc hội “sáng suốt lựa chọn”. Là người công tác lâu năm tại Văn phòng Quốc hội, quan điểm của ông thế nào?

- Vấn đề này đã đưa ra Thường vụ Quốc hội nhưng ý kiến chưa thống nhất nên sẽ để Quốc hội quyết định. Theo quan điểm cá nhân, tôi cho rằng nên đưa ra 2 ứng cử viên vào một chức bộ trưởng để lấy tín nhiệm của Quốc hội tránh trường hợp “trống” một chiếc ghế bộ trưởng. Đã có tiền lệ là ông Đào Đình Bình đã bị QH khóa X bác bỏ trong lần lấy tín nhiệm.

- Theo luật định, ngoài giới thiệu của Đảng, đại biểu Quốc hội có quyền giới thiệu hoặc tự ứng cử vào chức danh chủ chốt nhưng điều này rất ít khi xảy ra. Ông nghĩ gì về thực tế này?

- Việc giới thiệu do Quốc hội và cá nhân ứng viên quyết định. Có ý cho rằng, nên mở một mặt trận tranh cử vào một số chức danh để các ứng cử viên có chương trình hành động, tạo điều kiện cho Quốc hội xem xét, lựa chọn. Như vậy có thể tránh tình trạng, có ứng viên nói rằng đây là sự phân công của Đảng, tôi không muốn nhưng phải chấp hành sự phân công.

Tôi nghĩ báo chí cũng nên nêu cao tinh thần trách nhiệm cùng nhân dân tham gia giám sát góp phần giúp đại biểu Quốc hội quyết định chính xác hơn.

- Cũng có ý kiến cho rằng, ứng cử viên cần phải có bằng cấp, hoặc trình độ chuyên môn tương ứng lĩnh vực sẽ đảm nhiệm. Ông nghĩ sao?

- Chúng ta đang đặt ra vấn đề này tuy luật chưa có quy định cụ thể. Nhiều người, trong đó nguyên thủ tướng Võ Văn Kiệt, từng nói rằng không phải cứ vào Bộ Chính trị, TƯ Đảng thì chức danh gì cũng làm được. Tất nhiên khi được bầu vào các chức danh trong Đảng thì đã được sự tín nhiệm cao, có thể làm công tác bên Đảng. Nhưng khi đảm nhiệm các công tác chuyên môn thì đòi hỏi phải có trình độ am hiểu về lĩnh vực mà mình sẽ phụ trách. Trong Chính phủ đã có quy định là muốn được đề bạt làm Vụ trưởng, Vụ phó thì bên cạnh bằng cấp còn phải có kinh nghiệm công tác 5 năm.

- Ông Hồ Đức Việt đã chính thức được cử giữ chức Trưởng ban Tổ chức TƯ. Vấn đề xem xét chức vụ Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và công nghệ Quốc hội của ông Việt sẽ được tính đến thế nào tại kỳ họp này?

- Theo tôi biết thì Thường vụ Quốc hội chưa bàn việc bầu các chủ nhiệm ủy ban tại kỳ họp này. Theo tôi, không có gì mâu thuẫn vì một người có thể làm nhiều chức vụ khác nhau, vấn đề quan trọng là năng lực.

- Tại nhiều nước đã thực hiện việc kê khai tài sản của các ứng cử viên trước và sau khi kết thúc nhiệm kỳ. Ông nghĩ gì về việc kê khai tài sản các nhân sự đưa ra bầu và phê chuẩn tại kỳ họp này của Quốc hội này?

- Tôi rất mong muốn điều này. Kê khai tài sản của lãnh đạo là thông lệ phổ biến trên thế giới hiện nay. Hằng năm, lãnh đạo các nước đều tiến hành kê khai tài sản không chỉ của cá nhân mình mà còn cả của vợ và con. Thậm chí ở Mỹ còn công khai tài sản của tổng thống tăng hay giảm theo từng năm. Chúng ta thực hiện điều này chắc chắn sẽ tạo niềm tin hơn của nhân dân đối với các lãnh đạo cấp cao.

- Ngày 3/5, Thủ tướng đã có văn bản đề nghị Quốc hội miễn nhiệm (thôi chức) Bộ trưởng của ông Đào Đình Bình. Nhưng với tiêu cực nghiêm trọng tại Bộ Giao thông, nhiều người đề nghị phải bãi nhiệm (cách chức). Ông theo quan điểm nào?

- Vấn đề này có thể được đưa Quốc hội bàn nhưng cử tri thì đã có ý kiến rõ ràng. Ví như trong tiếp xúc cử tri của đoàn địa biểu TP Hồ Chí Minh và một số đoàn khác, nhiều cử tri đã đề nghị bãi nhiệm bộ trưởng và bãi miễn tư cách đại biểu Quốc hội của ông Đào Đình Bình.

Tuy nhiên, việc xem xét tư cách đại biểu của ông Bình tại kỳ họp này hay không thì còn phải chờ đề nghị của TƯ Mặt trận tổ quốc là nơi giới thiệu ông Bình. Sau đó Thường vụ Quốc hội mới xem xét có tiến hành bỏ phiếu bãi miễn tư cách đại biểu đối với ông Bình.

- Từ trước tới nay đã có trường hợp nào tự viết đơn xin rút khỏi cương vị đại biểu Quốc hội khi nhận thấy không còn được cử tri tín nhiệm?

- Đã có một số trường hợp như vậy, ví dụ một đại biểu ở thủy sản Kiên Giang hay hay một đại biểu công tác UBND tỉnh Bình Thuận liên quan trong vụ phá rừng Tánh Linh.

Việt Anh thực hiện