Công an xã trách nhiệm cao, quyền lợi ít

Sự kiện 2 công an xã ở Thái Bình bị một kẻ vô danh đâm chết đã trở thành tiêu điểm trong nhiều ý kiến phát biểu của các đại biểu Quốc hội sáng 28/10 khi thảo luận về Dự luật công an nhân dân. Nhiều đại biểu đặt vấn đề nên hay không đào tạo công an xã thành chính quy?

Hầu hết ý kiến đồng tình với dự luật xác định công an xã, phường, thị trấn, là 1 trong 4 cấp của lực lượng công an (trung ương, tỉnh, huyện, xã). Vấn đề gây tranh cãi là có nên coi đó là lực lượng chuyên trách được đào tạo chính quy, hay bán chuyên trách.

Công an xã là chuyên trách hay bán chuyên trách?

Bảo vệ quan điểm xây dựng công an xã thành lực lượng chính quy, bà Nguyễn Thị Hồng Xinh đưa ra hai lý do. Thứ nhất, cơ sở rất phức tạp, xảy ra nhiều vụ việc như: tranh chấp đất đai, lấn chiếm đất công, tội phạm ẩn náu... "Nếu xảy ra vụ trọng án, công an xã do không có nghiệp vụ, đã vô tình xoá dấu vết hiện trường. Đến khi công an huyện đến giải quyết sẽ rất khó khăn, vụ việc vì thế bị kéo dài, người dân khiếu nại", bà Xinh lấy ví dụ. Lý do thứ hai, theo bà Xinh, hiện nay lực lượng công an xã không ổn định, không đủ sức bảo đảm an ninh trật tự xã do mỗi kỳ bầu cử HĐND lại thay đổi người.

Đồng tình với lập luận của bà Xinh, đại biểu Huỳnh Văn Chính, cho rằng, nếu công an xã được đào tạo chính quy, có nghiệp vụ thì sẽ không xảy ra vụ một trưởng và một phó công an xã Thụy Ninh, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình, bị con bạc đâm chết. Đại biểu này lập luận công an xã có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh xã, nếu coi là lực lượng bán chuyên trách, họ có thể mặc cảm, không làm tốt nhiệm vụ.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Xinh: "Công an xã phải là chuyên nghiệp".

Tuy đánh giá cao vai trò của công an xã, nhưng nhiều đại biểu không đồng tình việc chính quy hoá lực lượng này. Lý do là sẽ tăng thêm biên chế, tạo gánh nặng cho ngân sách. Điều khiển phiên thảo luận, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phúc Thanh bổ sung thông tin: "Hiện cả nước có hơn 12.000 công an xã, phường, thị trấn. Trong đó, công an xã là 9.000. Nếu thực hiện chính quy, bố trí mỗi xã thêm 3 công an thì cả nước sẽ tăng thêm 30.000 người".

Gỡ thế bí giữa một bên là gánh nặng biên chế, một bên là trọng trách đảm bảo an ninh xã vốn rất phức tạp, một lối thoát được nhiều đại biểu đồng tình, đó là để Bộ trưởng Công an quyết định việc bố trí công an xã chuyên trách đối với xã trọng điểm, đông dân cư, an ninh phức tạp.

Tướng và quân cùng quân hàm sẽ mất uy

Quy định cấp cục trưởng quân hàm cao nhất chỉ đại tá đã vấp phải sự phản đối của nhiều đại biểu. Ông Lương Phan Cừ phân tích cứ theo cách phong quân hàm hiện nay, nhiều cục phó, thậm chí dưới cả cục phó cũng sẽ là đại tá. "Cả tướng và quân cùng quân hàm sẽ rất khó chỉ đạo", ông Cừ nói. Với tư cách là người trong lực lượng vũ trang, đại biểu Phùng Quang Thanh nêu thực tế: "Nếu theo dự luật thì sẽ có rất nhiều cục trưởng buồn vì bị giáng cấp từ thiếu tướng xuống đại tá".

Với sự am hiểu của người đương chức, Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Khánh Toàn nêu quan điểm: "Cục trưởng quản lý trại giam quản tới 11.000 quân, người đứng đầu Cục điều tra cũng quản lý mấy nghìn quân. Họ xứng đáng được phong hàm thiếu tướng". Đại biểu Nguyễn Kim Khanh phân tích thêm, Bộ Công an hiện có hơn 80 cục. Một số cục trưởng giữ vai trò quan trọng, phải chỉ đạo chiến lược trên phạm vi cả nước, dứt khoát quân hàm phải cấp tướng. Còn những cục nội bộ chỉ nên để quân hàm cao nhất là đại tá.

Đại biểu Khanh đưa ra thực tế, giám đốc công an tỉnh có thể được điều động lên làm cục trưởng. Nếu bây giờ cục trưởng được phong thiếu tướng, trong khi giám đốc công an tỉnh cao nhất chỉ là đại tá thì sẽ thiệt thòi. Từ phân tích này, ông Thanh cho rằng, nên quy định mềm hơn, cục trưởng có thể là thiếu tướng hoặc đại tá.

Có nên cấm công an không được làm một số việc

Dự thảo luật đã đưa ra một số quy định những điều công an không được làm như bức cung, dùng nhục hình... Đại biểu Nguyễn Khánh Toàn cho rằng công an cũng là công dân, có nghĩa vụ chấp hành mọi quy định của pháp luật. Vì thế không lý do gì phải quy định một số điều chiến sĩ công an không được làm. Không đồng tình với quan điểm này, đại biểu Đặng Văn Xướng đặt vấn đề: "Khi xây dựng Luật thanh niên, chúng ta cũng đưa ra một số quy định cấm. Vậy tại sao Luật công an lại không?".

Đại biểu Nguyễn Kim Thanh cho rằng, không nên liệt kê dài dòng những điều công an không được làm, mà phải chọn cái gì đặc trưng đưa vào luật để tiện cho nhân dân giám sát. Ví dụ, nên đưa quy định công an không được dùng xe đặc chủng chở gỗ lậu, không được dùng nhục hình, mớm cung.

Trước những ý kiến trái chiều, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Thị Bắc đưa thêm thông tin để đại biểu cân nhắc trước khi quyết định: Thực tế, trong lực lượng công an nhân dân, những cục liên quan đến tội phạm không nhiều, chỉ có 4 cục thuộc 4 lĩnh vực: an ninh, tội phạm ma tuý, bảo vệ trật tự xã hội và quản lý kinh tế. Trong mỗi cục, chỉ những cán bộ điều tra mới trực tiếp tiếp cận tội phạm. Do đó theo bà không phải ai cũng dễ dàng thực hiện hành vi mớm cung, bức cung. Hơn nữa, các hành vi này đã được Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự điều chỉnh.

Luật công an nhân dân sẽ được chỉnh lý và thông qua trong kỳ họp này. Chiều 28/10, Quốc hội thảo luận về báo cáo công tác của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, báo cáo của Chính phủ về công tác thi hành án, công tác phòng ngừa, chống vi phạm pháp luật về tội phạm.

Như Trang