Chống tham nhũng cần chấp nhận tố cáo nặc danh

Thảo luận về dự Luật phòng chống tham nhũng, các thành viên ban soạn thảo và các đại biểu Quốc hội đều rất quan tâm tới việc có nên chấp nhận đơn thư tố cáo nặc danh chống tham nhũng và thưởng cho người tố cáo.

Điều 63 của dự luật ghi rõ: Người tố cáo phải tố cáo trung thực, nêu rõ họ tên, địa chỉ, cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin, tài liệu mà mình có và hợp tác với cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có thẩm quyền xử lý tố cáo. Trường hợp cố tình tố cáo sai sự thật phải bị xử lý nghiêm minh, nếu gây thiệt hại cho người bị tố cáo thì phải bồi tường theo quy định của pháp luật.

Sợ bị trả thù, người tố cáo phải giấu danh tính

Theo đại biểu Quốc hội Võ Minh Phương, quy định như trên sẽ không khuyến khích người dân tham gia đấu tranh chống tham nhũng. Thường chỉ người trong cơ quan mới hiểu rõ nội bộ, thủ trưởng có tham nhũng hay không. Nếu phát hiện sếp tham nhũng thì dù nhân viên có bất bình đến đâu cũng không dám đứng đơn tố cáo vì sợ bị trù dập. "Với quyền lực trong tay, sếp dễ dàng tìm cớ đẩy người tố cáo vào thế bí, nhẹ thì thuyên chuyển công tác, nặng thì cho thôi việc, thậm chí có khi còn bị đe dọa trả thù", ông Phương nói.

Ông Phương cũng nêu ra một thực tế là tâm lý người dân ngại đụng chạm với cơ quan pháp luật. Trong khi đó nếu đứng đơn tố cáo tham nhũng thì họ phải hợp tác với cơ quan điều tra. Từ những lý lẽ trên, đại biểu Phương đề nghị dự luật cần có cơ chế tiếp nhận, xử lý đơn thư tố cáo nặc danh, song có nội dung trung thực. "Mặc dù quy định này có thể vênh với Luật khiếu nại tố cáo (luật không chấp nhận đơn thư tố cáo nặc danh), nhưng phải hiểu tham nhũng là lĩnh vực đặc thù, rất dễ bị trù dập", ông nói.

Đồng tình với ông Phương, đại biểu Huỳnh Thành Lập bổ sung: "Thực tế có những vụ tham nhũng nhỏ, nhưng do sợ bị trù dập nên người dân không dám tố cáo, để vụ việc ngày càng nghiêm trọng, mức độ thiệt hại của nhà nước tăng gấp nhiều lần". Ông Lập phân tích sâu hơn: Nếu tiếp nhận, điều tra đơn tố cáo nặc danh, cơ quan điều tra không tìm ra sai phạm thì đây cũng là dịp tốt để minh oan cho người bị tố cáo.

Là thành viên Ban soạn thảo, Phó tổng thanh tra Chính phủ, ông Vũ Phạm Quyết Thắng, không tán thành bất kỳ sự tố cáo nặc danh nào. "Không phải chúng tôi không nghĩ đến đơn thư nặc danh có rất nhiều ý kiến đúng, nhưng chúng ta cần đòi hỏi công dân có tính tự giác cao, có trách nhiệm với lời nói của mình. Trước khi tố cáo, anh phải cân nhắc kỹ xem hành vi đó có phải là tham nhũng, chứ không phải xem mình có bị trù dập hay không", ông nói.

Ông Thắng nhấn mạnh, hãy đặt vấn đề trù dập sang một bên vì hành vi này đã được Luật khiếu nại tố cáo điều chỉnh. "Chúng ta phải đề phòng trong tiến trình đổi mới, không phải có không có những kẻ lợi dụng sự tố cáo để làm rối loạn nội bộ, nhất là trước mỗi kỳ đại hội Đảng hay bổ nhiệm cán bộ", ông bổ sung.

Miễn truy tố người đưa hối lộ nếu tự giác tố cáo

Từng là Vụ trưởng Kiểm sát xét xử hình sự, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Thị Bắc cho rằng sở dĩ việc đấu tranh chống tham nhũng không hiệu quả vì số người đứng ra tố cáo rất ít, cơ quan điều tra khó khăn trong việc thu thập thông tin. Để khuyến khích người dân, bà Bắc cho rằng không thể chỉ khen thưởng chung chung theo luật thi đua khen thưởng, mà phải xác định tỷ lệ trong tổng số tiền tham nhũng thu hồi được để thưởng cho người tố cáo đúng và người điều tra vụ việc.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật còn mạnh dạn đề nghị sửa đổi cả chính sách hình sự đối với người đưa hối lộ, song đã tố cáo với cơ quan pháp luật. Hiện theo điều 289 của Bộ luật hình sự, người đưa hối lộ có thể được miễn truy tố nếu chủ động khai báo vụ việc trước khi bị phát giác. Bà Bắc cho rằng quy định như vậy là chưa khuyến khích người đưa hối lộ tố cáo kẻ tham nhũng, cần sửa đổi theo hướng miễn truy tố người đưa hối lộ nếu họ khai báo trước và cả sau khi bị phát giác.

Đại biểu Hoàng Văn Minh ủng hộ việc bỏ quy định truy tố người đưa hối lộ tự giác tố cáo. "Không thể xem xét tội đưa và nhận bằng nhau. Thực tế hành vi nhận mới tạo nên vụ việc hối lộ, chứ nếu anh thực sự liêm khiết thì đưa bao nhiêu cũng chẳng có nghĩa lý gì", ông Minh phân tích. Đại biểu này cho rằng nếu bỏ quy định truy tố người đưa hối lộ sẽ đẩy người có chức có quyền vào trạng thái lo lắng, cân nhắc kỹ trước khi quyết định nhận hối lộ.

Dự thảo luật phòng chống tham nhũng tiếp tục được lấy ý kiến nhân dân đến ngày 10/9.

Như Trang

Ý kiến của bạn