Đã đến lúc khép lại những tồn đọng chiến tranh

Ông Nguyễn Đức Tuệ. Ảnh: N.T.

Trao đổi với VnExpress, ông Nguyễn Đức Tuệ, Phó cục trưởng Cục Thương binh liệt sĩ và người có công khẳng định nếu càng kéo dài thời gian kê khai, xác nhận người có công với cách mạng, một trong những tồn đọng của chiến tranh, thì độ chính xác càng giảm. Công tác này cần phải khép lại, để mở sang trang mới.

- Thưa ông, kết quả giải quyết xác nhận hồ sơ thương binh liệt sĩ đã tiến hành đến đâu?

- Tháng 3/2001, Thủ tướng có văn bản yêu cầu hoàn thành công tác xác nhận người có công với cách mạng, tập trung vào 4 đối tượng: người hoạt động cách mạng từ 1/1/1945 đến ngày tổng khởi nghĩa (gọi chung là cán bộ tiền khởi nghĩa); người hoạt động cách mạng, hoạt động kháng chiến hy sinh; người bị thương được công nhận là thương binh; người hoạt động cách mạng, kháng chiến bị địch bắt tù đày.

Bộ Lao động Thương binh và Xã hội triển khai việc này từ năm 2001 và đến tháng 12/2002 đã lập danh sách 116.000 trường hợp. Qua xác minh, loại một số lượng đáng kể hồ sơ không hợp lệ, đến nay còn 15.000 hồ sơ tập trung ở Thanh Hóa, Quảng Bình, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Gia Lai, Kon Tum đang điều tra, làm thủ tục giám định thương tật để cuối năm, cơ bản giải quyết xong. Đã đến lúc phải kết thúc việc kê khai xác nhận, khép lại việc giải quyết tồn đọng chiến tranh. Nếu càng kéo dài, độ chính xác sẽ không đảm bảo vì không còn ai làm chứng.

- Nhiều người lo ngại việc kê khai có thể lọt hồ sơ giả?

- Quy trình kê khai rất chặt chẽ, thực hiện từ thôn ấp, sau đó hồ sơ được hội đồng xét duyệt (gồm Đảng ủy, Mặt trận tổ quốc, cựu chiến binh, thanh niên, phụ nữ) thẩm định. Cấp xã sẽ phân loại, một là đối tượng đủ điều kiện tiêu chuẩn xác nhận, hai là không đủ. Danh sách người đủ điều kiện được chuyển lên huyện thẩm tra, rà soát. Hồ sơ của dân quân, du kích, cán bộ, công an xã thì huyện sẽ xác nhận. Riêng hồ sơ thuộc thẩm quyền cấp tỉnh, trung ương thì lại được chuyển lên để những cấp này xác nhận. 

- Quy trình chặt chẽ như vậy, song dư luận từng xôn xao về nhiều trường hợp khai man và đã được hưởng chính sách. Ông có thể lý giải điều này?

- Đúng là nhiều trường hợp bị sẹo do ngã từ nhỏ, rồi uống rượu say bị tai nạn, không hề tham gia kháng chiến, hoặc có tham gia cũng không bị thương, nhưng vẫn khai bị thương để hưởng chính sách. Gần đây ở một số tỉnh như Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định và một vài địa phương có chuyện khai man, khai giả là thanh niên xung phong bị thương trong kháng chiến, song thực tế thì không phải. Sở dĩ có chuyện này vì họ chỉ căn cứ vào 2 người làm chứng, thiếu giấy tờ gốc liên quan đến việc bị thương. Vừa rồi, Bộ Giao thông Vận tải phải ra quyết định hủy bỏ gần 300 hồ sơ rởm đó.

Việc khai man, khai giả rất nguy hiểm vì gây thiệt hại cho Nhà nước và đặc biệt giảm lòng tin của quần chúng. Tuy nhiên, những phát hiện trên chủ yếu do quần chúng, còn việc kiểm tra, thanh tra rất khó.

- Nhưng thực tế qua bao nhiêu năm, nhiều giấy tờ bị thất lạc?

- Những người bị thương thực sự phần lớn đã được giải quyết chính sách ngay trong cuộc kháng chiến vì chính sách đối với thanh niên xung phong bị thương, bị chết có từ thời kháng chiến chống Pháp. Số còn lại chỉ là tồn đọng, mà tồn đọng thì không thể nhiều.

- Việc đền ơn đáp nghĩa đã được thực hiện mấy chục năm nay. Ông đánh giá thế nào về hiệu quả công tác này?

- Với mục tiêu nâng cao mức sống của người có công bằng với mức tiêu dùng bình quân của toàn xã hội, một loạt chính sách trợ cấp, ưu đãi về giáo dục, y tế, nhà đất đã được triển khai. Mới đây, mức trợ cấp cho một số đối tượng chính sách đã được cải cách rõ rệt, đời sống của gia đình chính sách đã cải thiện một bước. Một số đối tượng có thể yên tâm sống bằng mức trợ cấp này ví dụ Bà mẹ Việt Nam anh hùng trước là 540.000 đồng/người/tháng, từ 1/10/2004 trở đi là 710.000 đồng/người/tháng.

Ngoài chính sách của nhà nước, công tác xã hội hoá, mà cụ thể là vận động cộng đồng đóng góp vào quỹ đơn ơn đáp nghĩa được thực hiện rất hiệu quả. Từ năm 1997 đến nay, quỹ địa phương huy động được 44.000 tỷ đồng, quỹ trung ương 31.000 tỷ đồng. Thông qua quỹ này, có hàng triệu gia đình chính sách đã được vay vốn làm ăn, hỗ trợ tiền làm nhà ở, hàng trăm nghĩa trang liệt sĩ đã được tu sửa.

- Thực tế vẫn còn một số đối tượng như con em người bị nhiễm chất độc hoá học trong chiến tranh, hoàn cảnh rất khó khăn, chưa được hưởng chính sách, ông nghĩ sao? 

- Những bất cập trong công tác chăm sóc thương binh liệt sĩ đã được nhìn thấy và bổ sung tại Pháp lệnh ưu đãi người có công công bố hôm nay. Theo đó, người tham gia kháng chiến bị ảnh hưởng chất độc hoá học và con đẻ của họ cũng sẽ là đối tượng chính sách, được hưởng những ưu đãi của Nhà nước.

Pháp lệnh mới cũng bổ sung chế độ bảo hiểm y tế, mai táng phí đối với người hoạt động kháng chiến được tặng thưởng huân huy chương kháng chiến, được trợ cấp một lần. Pháp lệnh này đã hoàn thiện một bước chính sách đối với người có công. Tuy nhiên, để nâng cao tính pháp lý của nó, sắp tới Bộ sẽ xây dựng luật.

Như Trang thực hiện