Iraq - mục tiêu chính của các hãng công nghệ

Toà nhà bưu điện ở Baghdad thành gạch vụn vì trúng tên lửa hôm 30/3.

Nước này đã lọt vào tầm ngắm của nhiều công ty công nghệ quốc tế, bởi lẽ mạng điện thoại và Internet nơi đây vốn yếu lại bị xuống cấp bởi chiến tranh. Ngành viễn thông và công nghệ thông tin Iraq đang chờ hàng tỷ USD tiền đầu tư.

"Iraq hiện là mảnh đất đầy cơ hội. Nhiều người đã đến đây để kiếm tiền từ Internet, kết nối máy chủ siêu mạnh trên thế giới, cung cấp dịch vụ cho cafe Internet phát triển...", Loay Abu-Osbeh, trưởng đại diện văn phòng của một công ty tư vấn công nghệ Jordan tại Baghdad, nhận định.

Tuy nhiên, quan chức Mỹ vẫn chưa có quyết định cuối cùng về các hợp đồng viễn thông sẽ được thực hiện ở Iraq. Người ta không biết dạng nào sẽ được ưu tiên: thoả thuận đã ký dưới thời Saddam Hussain hay thoả thuận mới có sự tham gia của các công ty Anh, Mỹ. Cơ quan phát triển quốc tế của Mỹ - đơn vị cấp phép nhỏ giọt một số dự án tái thiết Iraq - sẽ không quản lý các hợp đồng viễn thông.

Mạng điện thoại cố định ở Iraq hiện hoạt động rất kém vì không được nâng cấp từ sau chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất, trong khi mạng di động chỉ có ở vùng phía Bắc nơi người Kurd kiểm soát. Điện thoại vệ tinh mà các nhà báo và nhân viên cứu trợ hay dùng thì lại quá đắt đối với dân thường. Theo công ty nghiên cứu Pyramid Research (Anh), trước chiến tranh nhiều người Iraq sử dụng loại điện thoại không dây với tầm hoạt động 1,5-3 km.

Theo thống kê của Liên minh viễn thông quốc tế, tỷ lệ điện thoại trên 100 dân của Iraq giảm từ 5,3 trong năm 1990 xuống còn 3,0 trong năm 1998. Con số này ở Iran là 16, Syria là 11 và Mỹ là 67.

Các chuyên gia kinh tế ước tính chi phí hồi sinh hệ thống điện thoại Iraq trước khi chiến tranh vùng Vịnh lần thứ 2 nổ ra lên tới 1 tỷ USD với thời gian thực hiện 7-10 năm. Giờ đây, số tiền đầu tư này phải cộng thêm chi phí sửa chữa các tổng đài ở Baghdad.

Tuy nhiên, lực lượng thuỷ quân lục chiến của Mỹ nói rằng 95% mạng điện thoại ở thủ đô Iraq không bị ảnh hưởng bởi bom đạn mà chỉ thiếu điện. Một số tổng đài ở vùng phụ cận đã hoạt động trở lại, nhưng chỉ phục vụ các cuộc gọi trong nước.

Tương tự mạng viễn thông, Internet ở Iraq cũng đang trong tình trạng ngắc ngoải. Chế độ Saddam kiểm soát việc truy cập nội dung trên mạng máy tính toàn cầu rất ngặt nghèo. Các proxy server làm giảm tốc độ lướt web một cách đáng kể. Như vậy, tình trạng cơ sở hạ tầng viễn thông và Internet của Iraq hiện nay có thể là đại tiệc của nhiều công ty công nghệ phương Tây đói khát từ năm 2000 khi bong bóng dot com vỡ tung.

Những thoả thuận viễn thông mà chính quyền Saddam thực hiện chủ yếu liên quan đến Thổ Nhĩ Kỳ và Pháp. Phần lớn mạng điện thoại của Iraq được hãng viễn thông Alcatel xây dựng trong thập niên 80. Một số chuyên gia cho rằng từ nay các công ty của Pháp có thể gặp khó khăn khi tham gia vào những dự án tái thiết vì chính phủ nước này đã kịch liệt phản đối chiến tranh Iraq.

Phát ngôn viên của Alcatel nói rằng hãng sẽ tìm kiếm cơ hội làm ăn ở Iraq mặc dù phải thừa nhận "chúng tôi không biết mình sẽ có được cơ hội gì". Trong khi đó, phát ngôn viên của đối thủ Mỹ Lucent Technologies tuyên bố "công ty sẵn sàng cung cấp những gì mình có để giúp chính phủ Mỹ xây dựng lại mạng viễn thông Iraq". AT&T - hãng nâng cấp hệ thống điện thoại của Kuwait sau chiến tranh năm 1991, cũng chờ đến lượt nhảy vào Iraq.

Trước khi Mỹ không kích Baghdad, quan chức nước này đã bàn luận sôi nổi về việc sử dụng chuẩn thông tin di động nào tại Iraq thời hậu chiến. Darrell Issa, nghị sĩ bang California, đề nghị dùng CDMA (sản phẩm của hãng viễn thông Mỹ Qualcomm) thay vì GSM - chuẩn châu Âu đang thịnh hành ở Trung Đông.

Dù chuẩn không dây nào được áp dụng thì các công ty Mỹ cũng được lợi. Norman Sandler, phát ngôn viên của Motorola, nói: "Hãng sản xuất cả thiết bị CDMA và GSM và sẽ tìm kiếm cơ hội ở Iraq".

Một số người cho rằng các công ty cần sử dụng những công nghệ không dây mới và thiết bị tân tiến cho phép gọi điện thoại đường dài qua Internet với giá rẻ để Iraq có thể vượt qua các nước đang phát triển khác. Uỷ ban tái thiết công nghệ thông tin Iraq có trụ sở tại London (Anh) sẵn sàng quyên tiền cho các dự án như vậy. 

Ben Fitzgerald-O'Connor, người sáng lập tổ chức phi lợi nhuận, đề xuất việc đấu giá tên miền Internet của Iraq .iq đang chìm trong quên lãng. "Làm vậy có thể thu được 10 triệu USD phục vụ các dự án Internet", ông nói.

Minh Long (theo AP)