Quách Đông Phương đi qua 'Những cánh cổng'

Một tác phẩm trong Những cánh cổng.

Với 550 bức ảnh về các cổng làng cổ kính được chụp ở nhiều góc độ khác nhau, hoạ sĩ, nhà nhiếp ảnh Quách Đông Phương đã thu hồn làng vào trong ống kính. Triển lãm "Những cánh cổng" tại Trung tâm văn hoá Pháp mở cửa đến hết 3/11.

Cái tên đơn thuần chỉ một sự vật quen thuộc và gần gũi với đời sống người Việt. Nhưng trong không gian đô thị ngày càng chật hẹp thì những cánh cổng ấy tồn tại như những vết tích của quá khứ, của không gian văn hoá truyền thống. Tự nhận mình là người quan tâm đến sinh hoạt và đời sống truyền thống của làng quê Việt, không chỉ trong lĩnh vực nhiếp ảnh, tranh của Quách Đông Phương bao giờ cũng quay về với đề tài bình dị từ Người nhà quê đến Cây đa bến nước hay Mùa gặt. Hoạ sĩ biết thổi hồn vào tranh bằng những sắc màu rực rỡ đến óng ả, tô vẽ vẻ đẹp của quá khứ bằng tấm lòng trân trọng của một nghệ sĩ trong thời hiện đại. Là một người yêu truyền thống đến bảo thủ, anh tự nhận khó tìm đươc cảm hứng trên đất khách quê người, và Những cánh cổng là bộ sưu tập của suốt 6 năm trời anh lang thang trên các đồng bằng Bắc Bộ.

Họa sĩ đã phác hoạ chân dung làng quê bằng một hình ảnh tượng trưng. Qua Những cánh cổng, người ta sẽ bước vào một thế giới của văn hoá làng với những sinh hoạt dân dã bình dị. Cánh cổng với tuổi thọ qua nhiều thế kỷ, có vết mờ của thời gian, có lớp phủ của phong rêu, gợi cho người ta nhớ đến bóng dáng của quá khứ. Trong các bức ảnh của Quách Đông Phương, Những cánh cổng ấy là sự tích hợp của nhiều vùng miền văn hoá khác nhau. Nó là điểm nhấn cũng là sự phân biệt đặc trưng vùng miền của những làng quê Bắc bộ từ Hà Nam chiêm trũng đến Phú Thọ, Thanh Hoá...

Cổng làng.

Trên mỗi cánh cổng, người dân Việt từ bao đời nay đã muốn gửi gắm những tín ngưỡng tâm linh và sự thành kính nặng lòng với quá khứ. Những cánh cổng ấy, dù được xây dựng bằng đá ong kiên cố, cầu kỳ với mái che uốn lượn, ăn vào tán rễ cây đa cổ thụ hay một mình đứng chơ vơ giữa đồng... đều mang một vẻ suy tư, xưa cũ. Một cụ già chống gậy đi qua cánh cổng gỗ khép hờ như đưa thời gian về với sự tĩnh tại, mơ hồ của tâm linh. Nhà nhiếp ảnh tài hoa đang cố níu giữ lại những nét đẹp văn hoá đang có nguy cơ mai một.

Không biết sau Những cánh cổng, Quách Đông Phương sẽ tìm về với những vẻ đẹp gì của làng quê. Chỉ biết trong một lần tâm sự, anh hứa hẹn những bức ảnh tiếp theo sẽ là các quán nước trà nhỏ, có điếu cày, có thuốc lào và kẹo lạc. Những quán cóc vỉa hè với cụ già bán nước tóc bạc phơ đã gắn bó với Hà Nội bao năm nay, anh lại lo sợ một vài năm nữa sẽ không còn và biết đâu một chén trà vỉa hè đắt hơn một cốc cà phê. Những nỗi lo ấy sẽ giúp anh tiếp tục rong ruổi trên con đường nghệ thuật của mình. 

Đức Anh