'Thu Hà Nội' trong cảm hứng của 11 họa sĩ

Bức Phố xưa của Phạm Đức Phong.

Phố cổ Hà Nội với những gánh hàng hoa, chiếc xe tay và thấp thoáng bóng áo dài, thành phố bên sông Hồng và cảnh ngoại ô... tất cả nét đẹp Thủ đô được cảm nhận trong 30 hoạ phẩm. Triển lãm "Thu Hà Nội" tại Trung tâm văn hóa nghệ thuật 51 Trần Hưng Đạo sẽ diễn ra đến 12/10.

Trong những ngày này, Hà Nội đẹp rực rỡ, nhưng Hà Nội của thế kỷ trước cũng mang một hồn dáng riêng, in đậm trong ký ức của những người dân. Vẫn còn đâu đó trong tâm thức người Tràng An, những góc khuất của thủ đô, từ một đêm phố cổ trầm mặc đến cảnh ngoại thành chiều thu hay trong sương sớm. 11 hoạ sĩ đã mang đến cho phòng tranh những cách cảm nhận khác nhau về mảnh đất nghìn năm văn hiến. Các họa phẩm được thể hiện trên nhiều chất liệu phong phú từ bột màu, sơn dầu cho đến khắc thạch cao đã tạo nên sự đối sánh giữa Hà Nội xưa và nay.

Tranh khắc thạch cao của họa sĩ Nguyễn Tùng Ngọc tái hiện cuộc sống tấp nập của Phố bên sông. Những ngôi nhà cao tầng san sát chen nhau dưới chân cầu Long Biên, dòng sông Hồng có màu gạch non của những lớp phù sa và điểm màu xanh của cây cỏ. Màu tím làm nền cho bức tranh đưa những hình ảnh ấy vào chốn xa xôi của tâm tưởng. Và một cuộc sống khác tồn tại bên cạnh những ngôi nhà cao tầng là các gia đình thuyền chài bên sông. Không phải là sự đối lập về hai thế giới của phố và nơi bãi giữa sông Hồng. Dường như Tùng Ngọc thổi vào cuộc sống dân chài ấy một sự ấm cúng với những bóng người nhỏ bé trên sông nước. Vài cái bóng tụm lại với nhau, đâu đó trên con thuyền có thoảng làn khói bếp làm vơi bớt mọi nhọc nhằn của kiếp sống lênh đênh. Đền Ngọc Sơn và cây cầu Thê Húc đỏ như sơn son dưới ánh nắng mặt trời và thấp thoáng những bóng dáng con người thanh lịch. Tranh khắc thạch cao của hoạ sĩ Tùng Ngọc cuốn hút người xem bởi các mảng màu rực rỡ, tươi mới và sự tinh tế trong mỗi đường nét.

Bức Sương sớm Hà Nội của Phạm Kim Bình.

Khác với tranh của Tùng Ngọc, hoạ sĩ Nguyễn Thế Duy lại đi tìm vẻ đẹp của cuộc sống qua sự hiện hữu của từng con phố nhỏ. Phố Thuỵ Khuê là một lát cắt đẹp của Hà Nội đầu thế kỷ. Bức tranh lấy gam màu nâu làm nền và điểm trên đó là những mái nhà cổ kính lô xô. Bóng người trên phố dù chỉ rất nhỏ nhưng là tiêu điểm của bức tranh. Qua những bóng áo dài khăn xếp đi trên đường, vài chiếc xe tay và gánh hàng hoa, tác giả Thế Duy đã cảm nhận nhịp đập của cuộc sống xưa, lưu giữ trong nét vẽ những giá trị văn hoá thiêng liêng của dân tộc. Ở Phố Hoè nhai, cảnh vật lại mang dáng dấp yên ả, rợp những bóng cây và mái nhà. Cảnh sắc trong mỗi bức tranh có sự hoà hợp và duyên dáng, thấm đẫm chất thơ qua cái nhìn của nữ hoạ sĩ Phương Lan. Dù cuộc sống được tái hiện ở nhiều góc độ nhưng trong triển lãm Thu Hà Nội, nhiều bức vẽ gặp nhau ở cùng một cảm hứng. Tranh của Phạm Đức Phong, Nguyễn Thế Đức hay Phạm Kinh Bình, Đỗ Hiển... các tác giả đều muốn hướng ngòi bút mình vào phong cốt xưa của người Hà Nội cũng như nét đẹp cổ kính mặc trầm của mảnh đất này.

Hà Nội qua nhiều thế kỷ đã có bao thăng trầm, nhưng cả thời xưa và nay, nó "đều" rất sống. Mùa thu làm cảnh và người đẹp hơn bao giờ hết và các hoạ sĩ ghi lại trong tranh hình ảnh Hà Nội trong thời khắc đẹp nhất trong năm. Những con đường trải lá vàng, ánh nắng hắt trên từng mái ngói, những bóng áo dài tha thướt làm nên dáng thu nhẹ nhàng mà thanh thoát. Và cũng chính thời khắc này gợi người ta nhớ về mùa thu của 50 năm trước, khi mảnh đất này hân hoan trong ngày quân ta về tiếp quản.  

31 hoạ phẩm dù được thể hiện với nhiều phong cách và chất liệu nhưng chúng đều là khoảnh khắc thăng hoa của những trái tim yêu Hà Nội. Hoạ sĩ Phạm Kim Bình tâm sự: "Tôi đã được chứng kiến sự chuyển mình của cuộc sống nơi đây và gắn bó máu thịt với từng gốc cây, từng con phố. Và việc thể hiện ra những xúc cảm ấy ra tranh như một điều rất tự nhiên. Không chỉ riêng tôi mà với các hoạ sĩ khác cảm hứng về Hà Nội cũng ẩn sâu trong tâm hồn như một người tình quyến rũ". Và người xem tranh hiểu được vì sao Thu Hà Nội vào tranh đẹp đến thế.

Đức Anh