Nguyễn Tâm Nhâm - người đi tìm ngọn lửa mới trong than

Chân dung Bùi Xuân Phái làm từ than.

Với chiếc ba lô cũ kỹ, người thợ Nguyễn Tâm Nhâm sau hơn 30 năm lang thang khắp vùng mỏ Quảng Ninh, đã tìm được cho than tiếng nói riêng. Những tác phẩm của anh mang linh hồn và tiếng nói của một người yêu nghề đến đam mê.

Khi cô bạn gái thách thức: "Anh yêu than thế thì phải làm cái gì thật đẹp, chứ loanh quanh mãi với con sư tử, con nai, cái gạt tàn thôi sao"? Tâm Nhâm bắt đầu chinh phục than bằng chân dung những cô gái bé nhỏ, những người thân trong gia đình... Có người giống cái trán, người giống đôi mắt, người giống cái mũi... Qua đó, khả năng khái quát về chân dung dần dần hình thành trong anh. Nhìn bất cứ ai đó, dù chỉ qua sách báo, qua ảnh, là anh có thể nhớ ngay.

Yêu than là một nhẽ, nhưng biến than thành tác phẩm nghệ thuật lại là chuyện khác. Vì không được học về mảng miếng, nên anh đục hàng trăm bức và cũng đập đi rất nhiều, nhất quyết tìm cho mình thứ ngôn ngữ biểu đạt cao nhất. Người ta có thể ghép than chồng khối này lên khối kia, nhưng anh thích chọn những hòn than liền khối và đục đẽo liền mạch. Cái khó nhất trong sáng tác là sự ứng tác trong từng bức tượng. Có khi muốn tạo một người vui, nhưng các khối lồi lõm của than lại gợi ý để anh tạc nên một người mang vẻ buồn. Có lúc muốn làm một người thu mình lại, anh lại phải cho duỗi chân ra.

Tượng chân dung là mảng đề tài chủ yếu trong sáng tác của Tâm Nhâm. Anh có cách nhìn dễ dàng nhận qua từng nét khái quát. Chân dung Nguyễn Sáng với nét đục phóng túng, khỏe khoắn ánh lên cá tính mạnh mẽ; Nguyễn Tuân thâm thúy, sắc sảo, hóm hỉnh; chân dung Võ Nguyên Giáp chân thật, hồn hậu, đầy trí tuệ; những người thợ mỏ lại khắc khổ, nghiệt ngã, thăng trầm như cuộc đời họ...

Khi được hỏi: "Tại sao những tác phẩm chân dung họa sĩ lại chỉ có một mắt, trong khi các nhà văn nhà thơ thì hai mắt lại mở to ngước nhìn lên trên?". Tâm Nhâm cười: "Dù hai mắt đều mở, nhưng các họa sĩ thường chỉ nhìn cuộc đời bằng một con mắt, còn con mắt kia nhìn vào cõi bên trong sâu thẳm tâm hồn".

Than là chất liệu khó đục đẽo bởi nó dễ vỡ, nhưng Tâm Nhâm không nản chí. Anh cảm nhận than như máu thịt của mình. Trải qua bao khó khăn, vất vả, nhờ chí tiến thủ, cộng với nét tài hoa, giờ đây anh trở thành thợ điêu khắc nghệ thuật than đá thành danh.  

(Theo Thể Thao Văn Hóa)