Chí Trung nói về cha

Chí Trung bận bịu trăm công nghìn việc, lấy của anh vài giờ đồng hồ cũng phải đợi nhiều ngày. Cũng bõ công khi được cười xả láng với anh trong những câu chuyện, mà dù nghiêm trang tới đâu cũng được pha chút dí dỏm rất... Chí Trung.

Và những kỷ niệm về người cha thân yêu, NSND Quý Dương, cũng hiển hiện trong cách nói hài hước ấy. Nhưng ẩn giấu phía sau là biết bao nhiêu yêu thương, kính trọng của một người con, cùng rất nhiều cảm thông, thấu hiểu của một đồng nghiệp.

“Đối với tôi, bố tôi là một người vĩ đại" - Chí Trung quả quyết. Điều này chẳng khó nghe, vì anh lý giải rằng, trước hết, ông đã có công sinh thành ra anh, và cho anh một nhân cách làm người, một vị trí để vào đời.

Ngay từ tấm bé, Chí Trung đã được cha "thả nổi" (theo cách nói của Chí Trung, có nghĩa anh được cha rèn cho đức tính tự lập từ rất sớm). Việc học hành của anh, người cha thường im lặng theo dõi mà không bao giờ mắng mỏ, đe nẹt. Muốn hướng cho Chí Trung đi theo nghệ thuật, NSND Quý Dương mang con vào nhạc viện, theo học đàn violon. Kết quả 4 năm gắn bó với cây đàn chẳng có gì khả quan, Chí Trung vừa kéo đàn vừa "ngủ gật".

Nhận ra cậu quý tử không say sưa gì cây đàn lãng mạn, NSND Quý Dương quyết định chấm dứt việc học đàn của con. Suy nghĩ mãi, một ngày đẹp trời ông dắt tay Chí Trung, hai cha con cùng tới gặp đạo diễn Doãn Hoàng Giang: "Thằng bé này là con tớ, cậu giúp nó xem có nên cơm cháo gì không". Thế là Doãn Hoàng Giang trở thành người thày sân khấu đầu tiên của Chí Trung.

NSƯT Chí Trung. Ảnh: Công An Nhân Dân.

Sau một thời gian huấn luyện học trò, đạo diễn Doãn Hoàng Giang kết luận: "Mày có khả năng đấy". Và con đường trở thành nghệ sĩ sân khấu bắt đầu có hình hài trong tưởng tượng của Chí Trung. Càng đi càng thấy quyến rũ, càng học càng thấy say mê, càng biểu diễn càng thấy gắn bó với sàn diễn, với khán giả...

Thấm thoát, 29 năm làm nghề trôi qua, Chí Trung đã chứng kiến biết bao cuộc "vuông tròn" của đời sống, bao đổi thay của nền nghệ thuật sân khấu nước nhà, cả những vui buồn đời nghệ sĩ mà chỉ người trong cuộc mới thấm thía hết. Và, chợt giật mình khi nhìn lên mái tóc cha thấy nhiều sợi bạc. Nỗi ngậm ngùi ấy, ngay cả tính hài hước của một nghệ sĩ chuyên đi "cù" khán giả cũng không thể nào làm anh nguôi được.

NSND Quý Dương, một trong những nghệ sĩ hát opera đầu tiên của Việt Nam, từng là sinh viên khóa đầu tiên trường Âm nhạc Việt Nam, tiền thân Nhạc viện Hà Nội ngày nay. Ông nổi tiếng với những bài ca cách mạng, luôn nhận được lòng yêu mến, ngưỡng mộ của nhiều tầng lớp khán giả. Ông được xem là một trong 3 cây đại thụ của ngành biểu diễn âm nhạc Việt Nam (cùng với NSND Trung Kiên, NSND Trần Hiếu).

Nhiệt huyết, say mê và đắm đuối một tình yêu lớn dành cho nghệ thuật, NSND Quý Dương dành trọn cuộc đời dâng hiến cho tình yêu vô tư ấy. Trong đời sống tình cảm riêng tư, ông phải trải qua những chia lìa, mất mát. NSND Quý Dương không có gì để lại cho con, ngoài mối tình thiết tha với nghệ thuật. Tình yêu nghệ thuật thời của ông gắn quyện hài hòa với lòng yêu nước, với tư thế của con người nghệ sĩ, cũng là người cách mạng. Ông thường dặn con, sống ở đời "không xúc xiểm, không xin xỏ ai bất cứ điều gì. Cứ sống đàng hoàng bằng chính bàn tay của mình rồi điều gì đến sẽ đến".

Lời dặn đó cũng chính là tài sản lớn nhất mà Chí Trung mang trên vai để vào đời. Cha anh suốt đời là nghệ sĩ nghèo, không màng danh vọng, không quyền cao, chức trọng và không có tiền bạc dành dụm cho con cái.

Trong những năm tháng khó khăn, sân khấu chênh chao vì không có khán giả, đời sống người nghệ sĩ vô cùng chật vật. Để đảm bảo cuộc sống gia đình và nuôi dưỡng tình yêu nghệ thuật, Chí Trung xoay xở đủ mọi công việc. Anh dường như là nghệ sĩ kinh qua nhiều công việc nhất, từ buôn săm xe, bán xe đạp, buôn xe máy cũ, mở tiệm buôn đồ điện, đồ cổ...

Gạt sang một bên những gì phù phiếm, ảo tưởng và cả bóng bẩy bề ngoài mà người ta thường khoác lên vai người làm nghệ thuật, Chí Trung thực tế, mạch lạc và sòng phẳng trong việc kiếm tiền, làm kinh tế. Anh tâm niệm, phải biết tự cứu mình trước khi trời cứu. Anh không nề hà bất cứ công việc gì, miễn đó là công việc lương thiện và có thể kiếm ra tiền, giúp anh tạo dựng cuộc sống. Khi đã có chút vốn liếng, anh cùng vợ (nghệ sĩ Ngọc Huyền) mở studio ảnh viện, áo cưới, karaoke, rồi làm bầu sô ca nhạc...

Cùng với giấc mơ nghệ thuật, kiếm tiền trở thành nỗi ám ảnh với Chí Trung. Với anh, khi chưa đủ miếng cơm manh áo, người nghệ sĩ khó lòng toàn tâm toàn ý cho nghệ thuật. Anh nói: "Cha tôi thường dạy rằng: khóc - hèn, rên - nhục, van - yếu đuối. Câu nói ấy là kim chỉ nam trong cuộc sống của tôi, là phương châm sống quý giá để tôi tự soi mình mỗi khi xảy ra điều gì".

Trong những trận cười hết sức thoải mái (Chí Trung có thể làm người đối diện cười như nắc nẻ trong khi anh toàn nói những chuyện nghiêm túc), gặp một câu hỏi đại loại: "Vào thời điểm phải kiếm từng đồng tiền nhễ nhại mồ hôi để sống, có khi nào anh chạnh lòng vì cha mình đã sống một đời quá hồn nhiên với nghệ thuật, chẳng có chút của nả gì cho con không?", Chí Trung chợt sững lại một giây, rồi trở nên đặc biệt nghiêm nghị. Anh nói, mỗi thời mỗi khác, phận làm con không phán xét cha điều gì. Bản thân cuộc sống của cha đã là một bài học lớn đối với anh.

Chí Trung và cha - NSND Quý Dương. Ảnh: Công An Nhân Dân.

Rồi Chí Trung kể về những lần cha anh đi xem các vở diễn có anh tham gia. Sau mỗi buổi, ông thường đưa ra ý kiến riêng của mình về vai diễn của anh. Ông chỉ đưa ra ý kiến anh tham khảo, lựa chọn chứ tuyệt nhiên không áp đặt. Ông luôn trân trọng thành quả lao động của con dù là nhỏ bé, không ngừng động viên con ngay cả lúc ông biết con đã làm sai. Đưa ra ý kiến mở để con tự quyết định, sắp xếp là cách giáo dục mà bản thân Chí Trung rất tâm đắc. Anh cũng làm như vậy đối với các con mình, như cách cha anh đã dạy dỗ anh.

Cứ hài hài như vậy, nhưng mỗi ngôn từ của Chí Trung đã rưng rưng lệ khi nói về cha, với những đau đớn, bệnh tật mà ông đang phải đối mặt. NSND Quý Dương bị suy thận đã nhiều năm nay. Hằng tuần ông phải tới bệnh viện lọc máu duy trì sự sống.

Thương các con bận rộn công việc, ông chỉ đồng ý cho các con đưa đón tới bệnh viện thời gian đầu. Ông bảo: "Bệnh của cha phải 'trường kỳ kháng chiến' nên cứ để cha tự lo liệu cho quen. Các con còn phải lo công việc của các con, không được để cuộc sống xáo trộn". Và thế là mỗi lần vào bệnh viện, NSND Quý Dương gọi một bác xe ôm tới. Lọc máu xong ông lại xe ôm về nhà.

Thương cha, Chí Trung chỉ có một cách đền đáp lớn nhất là không ngừng lao động để trở thành một con số nào đó (mà không phải là số 0 như điểm xuất phát) trong cuộc đời và đặc biệt trong nghệ thuật. Là thủ lĩnh Đoàn kịch 2 Nhà hát Tuổi Trẻ, Chí Trung chèo lái con thuyền nghệ thuật qua nhiều sóng gió. Nhiều nghệ sĩ trong đoàn xem Chí Trung như người anh cả trong gia đình.

Làm trưởng đoàn kịch trong thời buổi sân khấu khó khăn chẳng dễ dàng chút nào. Công việc bộn bề vừa vất vả vừa là phần thưởng mà nghệ thuật dành cho anh. Rất nhiều vai trò, nhưng mỗi ngày, anh chàng khôi hài Chí Trung không cho phép mình quên gọi điện thoại thăm hỏi bệnh tình của cha, trò chuyện cùng ông. Đối với anh, cha luôn là điểm tựa tinh thần lớn nhất trong cuộc sống.

(Theo Công An Nhân Dân)