Ngành xuất bản không thể thiếu bộ phận làm sách tư nhân

Ngành xuất bản Việt Nam đã khởi sắc nhưng vẫn còn nhiều vấn đề nan giải. Ảnh: A.V.

Hôm qua, Cục trưởng Cục xuất bản Nguyễn Đình Nhã gặp gỡ gần 100 đại diện nhà sách, người làm sách tư nhân lớn tại TP HCM, Hà Nội. Ngoài việc phổ biến, triển khai thi hành Luật xuất bản 2004, Cục trưởng trao đổi nhiều vấn đề về tình hình xuất bản phẩm, in ấn và phát hành của VN hiện nay.

Hiện nay, Việt Nam có khoảng 12.000 đơn vị phát hành xuất bản phẩm, tạo nên mạng lưới phát hành rộng lớn. Khái quát chung về điểm yếu của ngành xuất bản, Cục trưởng Nguyễn Đình Nhã nhận xét: "Sách chúng ta làm còn ẩu nhiều, khó tìm sách đẹp". Ông Phan Khắc Hải, Chủ tịch Hội xuất bản Việt Nam, thì cho rằng ngành xuất bản chưa phát triển kịp sự đòi hỏi của người dân, mạng lưới phát hành còn yếu và thiếu.

Đại diện Cục xuất bản nhận định, hoạt động xuất bản của đơn vị tư nhân thời gian qua đã góp phần rất quan trọng tạo nên diện mạo và là bộ phận không thể thiếu của ngành xuất bản Việt Nam hôm nay. Hiện tại, Chính phủ tiếp tục xây dựng các quy chế chính sách chặt chẽ hơn cho hoạt động của nhà sách, người làm sách tư nhân.

Ông Nguyễn Đình Nhã khẳng định: "Xuất bản là hoạt động văn hóa tư tưởng. Vì thế, cho đến bây giờ chúng ta chưa có nhà xuất bản tư nhân". Hiện tại, chỉ có cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp mới được thành lập nhà xuất bản. Nếu các đơn vị khác muốn thành lập nhà xuất bản phải có quyết định của Thủ tướng.

"Tuy nhiên, việc thành lập nhà xuất bản tư nhân hay chưa hoàn toàn không ảnh hưởng gì đến diện mạo xuất bản của Việt Nam. Vì hiện nay, có sự phối hợp rất chặt chẽ giữa đơn vị tư nhân và đơn vị nhà nước trong xuất bản", ông Nhã phát biểu.

Cục trưởng cũng khuyến cáo tình trạng phần lớn sách sai phạm là sách liên kết xuất bản. "Sắp tới khung hình phạt cho những sai phạm trong lĩnh vực xuất bản sẽ nặng nề hơn, chứ như hiện nay thì các văn bản hướng dẫn thi hành luật không nghiêm, không thống nhất, đồng bộ".

In luộc, in lậu là vấn đề được các nhà làm sách tư nhân đưa ra nhiều nhất. "Không lẽ người làm sách phải sống chung với tệ nạn này mãi? Không lẽ chúng tôi phải tiếp tục nuôi sống một bộ phận làm sách không chính đáng như thế?", ông Nguyễn Văn Phước, Giám đốc Công ty First News - Trí Việt, lên tiếng kêu cứu trước tình trạng nhiều đầu sách mua bản quyền nước ngoài của mình liên tục bị "luộc nguyên con".

Cục trưởng thừa nhận đây là vấn đề đau đầu nhất của các cơ quan chức năng hiện nay. Do ngành in phát triển chưa quy hoạch và hơi thừa công suất nên đã "dung dưỡng" tình trạng in lậu thời gian qua. Những biện pháp như tem chống giả, bìa đặc chủng hiện tại cũng đang bó tay với tình trạng này.  

Vấn đề xã hội hóa trong lĩnh vực phát hành sách ở Việt Nam được các đại biểu đánh giá là rất thông thoáng và cởi mở; giấy phép in, nhập khẩu in đều được bãi bỏ.

Chủ trương của Bộ Văn hóa Thông tin, Bộ Giáo dục và NXB Giáo dục là xã hội hóa in và phát hành sách giáo khoa, tiến tới xóa bỏ độc quyền ở lĩnh vực này, mọi nhà xuất bản đều có thể phát hành sách giáo khoa theo chuẩn chung của quốc gia. Nhà nước giữ bản quyền sách giáo khoa, xã hội hóa việc in và phát hành.

Về vấn đề xuất bản lịch bloc, ông Nguyễn Đình Nhã cho biết, Bộ Văn hóa Thông tin chấp nhận kế hoạch đăng ký lịch bloc của các nhà xuất bản. Bộ giữ trách nhiệm kiểm tra nội dung, xử phạt vi phạm, khuyến cáo về số lượng lịch tiêu thụ hằng năm và khống chế ngày đăng ký xuất bản chứ không giao con số chuẩn như trước đây.

Về những ưu điểm của Luật xuất bản mới (2004), ông Nguyễn Đình Nhã nhận xét, so với Luật năm 2003, luật mới có nhiều ưu điểm, là cẩm nang tin cậy cho những đơn vị hoạt động ngoài quốc doanh. Tuy nhiên, Luật xuất bản mới này vẫn có chỗ lúng túng. Ví dụ, ở mục 2, điều 25 về xuất bản trên mạng thông tin máy tính (Internet) quy định: "Việc đưa xuất bản phẩm lên mạng thông tin máy tính được thực hiện theo quy định của Chính phủ". Nhưng hiện tại Chính phủ cũng hoàn toàn chưa có quy định gì về điều này.

Anh Vân