Múa minh họa - chất chưa đi cùng lượng

"Trong số nhiều chương trình nhạc trẻ hiện nay, sự kết hợp múa hát chỉ là sự cố gắng làm tăng giá trị của những ca sĩ hát yếu hoặc làm đẹp, nâng cao tầm tiết mục", một vũ công, cũng là giám đốc công ty chuyên cung cấp diễn viên múa minh họa ở TP HCM, đánh giá như vậy về thực trạng của múa minh họa.

Với hoạt động âm nhạc nhộn nhịp của TP HCM hiện nay, ngoài những vũ đoàn có tiếng và đắt show như: ABC, Hoàng Thông, Sài Gòn, Cầu Vồng... thì ngay cả ca sĩ, những người trực tiếp trong giới, cũng không đếm nổi có bao nhiêu vũ đoàn tự phát và đang hoạt động. Đó là những nhóm múa được thành lập từ những học viên hoàn thành các khóa học nhảy rap, hip hop, aerobic, thậm chí là... tự luyện. "Đa phần đều rất yêu thích công việc có liên quan đến vũ đạo, có khát khao được đứng trên sân khấu bên cạnh các ca sĩ, nhưng đủ kinh nghiệm để làm nghề thì... đếm trên đầu ngón tay. Vậy mà, diễn viên múa minh họa bây giờ có khi còn đắt show hơn cả ca sĩ", Thúy Uyên, thành viên ban nhạc Techno, một trong những biên đạo múa hiện đại có uy tín của TP HCM, nhận xét.

Một tiết mục múa minh họa trên sân khấu ca nhạc TP HCM.

Theo thống kê của Đài Truyền hình TP HCM, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2005, trên địa bàn thành phố đã có hơn 150 show ca nhạc được tổ chức và 2/3 trong số đó là những chương trình nhạc trẻ. Với mật độ biểu diễn 2 ngày/show, những nhóm múa minh họa gần như không còn thời gian tập luyện, đầu tư cho tiết mục. Hiện nay, với số lượng 30 thành viên, vũ đoàn ABC phải thường xuyên "xé nhỏ" lực lượng để chạy show cùng ca sĩ. "Trung bình thời gian dàn dựng cho một tiết mục là 3 ngày, có khi chỉ là 1 ngày trong khi để đầu tư cho một tiết mục mới công phu thực sự thì phải mất từ 1 tuần đến 1 tháng", Ngọc Hiền, biên đạo của vũ đoàn ABC, nói. Hoàng Thông, với lực lượng tương đương, cũng phải chật vật với thời gian tập luyện vì theo các thành viên trong vũ đoàn, ca sĩ thường xuyên "giao bài" trong một khoảng thời gian gấp rút, lại luôn đòi hỏi tính hoành tráng, quy mô. "Ca sĩ trẻ bây giờ nhiều lắm, xuất hiện trên bất kỳ sân khấu nào cũng cố gắng lôi nhóm múa theo cho mình, diễn đến lả người vẫn không hết show", một cựu thành viên của Hoàng Thông bộc bạch. Đó cũng chính là nguyên nhân của việc "quần áo còn không chuẩn bị kịp thì nói gì đến dàn dựng tiết mục".

Nguyên nhân "hụt" chất lượng trong múa minh họa hiện nay không chỉ bởi thiếu thời gian tập luyện, mà còn vì các bài hát na ná nhau về giai điệu (đó là không muốn nói cùng... nội dung). Khán giả tinh ý có thể thấy cùng một bài múa nhưng được một vũ đoàn diễn trong hàng chục show. Thậm chí còn có tình trạng cùng một bài múa, biên đạo chỉnh sửa lại vài động tác và mang sử dụng minh họa cho nhiều bài hát khác nhau.

Không dừng lại ở đó, việc cạnh tranh giữa những "ngôi sao" múa minh họa cũng góp phần gây nên tình trạng "loạn" hiện nay. Trong cùng một chương trình, thấy vũ đoàn kia nhảy "sung", "máu lửa" quá thì vũ đoàn này phải dữ dội hơn dù nội dung bài hát... "hiền khô". "Các vũ điệu múa bây giờ na ná nhau, chỉ hơn thua ở chỗ vũ đoàn này múa động tác mạnh hơn vũ đoàn kia, nhưng ít có vũ đoàn nào chịu sáng tạo. Cái mới, nét hay của nghệ thuật múa minh họa đang dần bị cạn kiệt", một biên đạo múa nhận xét. Đó là chưa kể đến khi cần các nhóm múa cùng ghép chung một tiết mục để đảm bảo hoành tráng thì việc "đụng" lại càng nhiều hơn. Nhóm này thì theo phong cách thời trang của Britney, nhóm kia theo phong cách Latin của Jenifer..., thi nhau thể hiện cái tôi của mình trên sân khấu. Đạo diễn và những biên đạo múa cho những tiết mục này thường rất đau đầu để dung hòa các "sao".

Nội dung các tiết múa là vấn đề đáng quan tâm hơn cả. "Chẳng dính dáng gì tới nội dung bài hát", là điều mà nhiều khán giả cảm nhận về múa minh họa khi đến với những chương trình ca nhạc hiện nay. Lời hát: "Anh không muốn mất em, anh không muốn chia tay với em" mà ca sĩ thì cười, vẫy chào khán giả, còn vũ đoàn thì mặc sức... giật. Khủng hoảng hơn, còn có những tiết mục múa đôi "chói mắt" của những "sao" ca nhạc cùng với một vũ công. "Xem Mỹ Tâm múa cùng một anh chàng mặc quần áo ôm sát người mà tôi không thể chịu nổi. Động tác khêu gợi, dung tục như chốn không người", một khán giả của sân khấu ca nhạc Lan Anh nhận xét. Hay kiểu phổ biến nhất hiện nay mà các "sao" cũng hay áp dụng là kéo "toán quân" đi sau lưng từ đầu này đến đầu kia theo chiều dài sân khấu, rồi đứng lại "uốn lượn" như kiểu các ca sĩ Hàn Quốc hay Nhật Bản vẫn thường làm. "Màn này tạo hiệu quả rất cao, giống như ca sĩ đang có một lực lượng hâm mộ theo sau nên hay được đặt hàng", một vũ công giải thích.

Khác với style "giật", "âu yếm" trên sân khấu, hoành tráng hơn chính là những cuộc biểu dương lực lượng của vũ đoàn múa trong những bài mở đầu hoặc kết thúc một chương trình. Kéo ra sân khấu vài chục người, quơ qua quơ lại vài động tác và cuối cùng nhảy lên vai nhau cho hoành tráng, thế là xong. "Đặc sắc" hơn cả, khán giả còn chứng kiến những trò đu dây, bay lượn, đi nghe ca nhạc được tặng kèm xem... xiếc. Đó là những màn mà ca sĩ gọi là ... "làm mới mình" trên sân khấu ngày nay và hiệu quả của cách làm mới này không thể thiếu sự góp công của vũ đoàn.

Thực trạng trên có nguyên nhân không đơn thuần từ diễn viên múa minh họa, ca sĩ, biên đạo, mà còn xuất phát từ các đạo diễn. Người có kinh nghiệm làm đạo diễn các chương trình ca nhạc chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay, trong khi show thì "ồ ạt". Chính vì không hiểu hết sở trường của những nhóm múa mà có người còn quyết định dàn dựng chương trình theo kiểu phân phát số tiết mục cho vũ đoàn. Nhóm này nhận 5 bài, nhóm kia nhận 10 bài tùy theo sự nổi tiếng. Những biên đạo cũng từ đó thi nhau thể hiện cái tôi, dựng cho ra kiểu vũ đoàn của mình, dù bài hát chẳng có "tội tình" gì phải nhảy đùng đùng trên sân khấu.

Theo ca sĩ Đoan Trang, việc múa minh họa đúng là cần thiết cho sân khấu ca nhạc hiện nay, nhưng lạm dụng quá thì sẽ gây cảm giác rườm rà, thậm chí phản cảm trong lòng khán giả. Trong một show diễn của Trang ở phòng trà có 8 bài hát, cô quyết định chỉ diễn 2 bài có múa được dàn dựng thật "nét" để minh họa, tạo điểm nhấn cho chương trình, còn lại "socola" vẫn thích sự mộc mạc trong những bài hát của mình hơn. "Khi quyết định sử dụng múa minh họa, mục đích của nó là để tôn thêm giá trị bài hát tôi đang trình bày chứ không phải trang trí, thu hút khán giả", Đoan Trang thẳng thắn cho biết.

Quang Tâm