Khai mạc Đại hội Nhà văn VN lần thứ 7

Sáng nay, tại Hội trường Ba Đình, Hà Nội, hai ngày họp chính của Đại hội Nhà văn bắt đầu. Hơn 500 nhà văn thuộc 5 thế hệ đã tề tựu đông đủ, trao đổi với nhau về những vấn đề thiết thực nhất của văn học hiện đại VN. 

Tổng bí thư Nông Đức Mạnh thăm hỏi nhà thơ lão thành Hoàng Cầm.

Đến dự đại hội có Tổng bí thư Nông Đức Mạnh, nguyên tổng bí thư Đỗ Mười, Trưởng ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương Nguyễn Khoa Điềm, Ủy viên Bộ Chính trị Phan Diễn.

Tổng bí thư Nông Đức Mạnh phát biểu: "Mỗi nhà văn, với lương tâm và trách nhiệm của mình, cần nuôi dưỡng một tâm niệm là mỗi dòng, mỗi chữ trên trang viết đều phải có đích đến, phản ánh những con người VN kiên cường và giàu sức sáng tạo". Tổng bí thư cũng thay mặt Đảng, Nhà nước cam kết sẽ hỗ trợ nhà văn bằng một hệ thống chính sách thật sự khoa học, thiết thực, giúp nhà văn có điều kiện cần thiết để xâm nhập đời sống thực tế, nghiên cứu và viết nên những tác phẩm có giá trị. 

5 năm qua, tình hình trong nước và thế giới có nhiều yếu tố thuận lợi cũng như khó khăn, đã tác động trực tiếp tới tâm trạng và công việc sáng tác của nhà văn. "Trong bối cảnh đó, văn học VN vẫn tiếp tục đổi mới và phát triển", nhà thơ Hữu Thỉnh - Tổng thư ký Hội nhà văn VN - khẳng định. "Bước tiến của văn chương đổi mới là tính dân chủ. Cảm hứng phê phán sắc mạnh, lên án, truy kích cái xấu, cái ác nhưng vẫn tỏa ấm tình thương yêu và trách nhiệm với con người. Trong cuộc sống hằng ngày, trước những ngổn ngang, oan trái, bất hạnh, bạn đọc vẫn tìm đến nhà văn như một điểm tựa tinh thần nhiều cảm thông, chia sẻ".

Tổng thư ký Hội nhà văn VN Hữu Thỉnh. Ảnh: M.Đ.

Thay mặt Ban chấp hành Hội nhà văn nhiệm kỳ 6, nhà thơ Hữu Thỉnh cũng thẳng thắn thừa nhận những mặt hạn chế của văn học trong nước thời gian qua. "Có nhiều tác phẩm hay, nhưng đó là những cái hay theo kiểu dạng từng có, đã quen thuộc, còn ít những cái hay khác thường, mang tính mở đường. Tâm lý chạy theo số lượng dẫn đến sự xuất hiện nhiều tác phẩm trung bình, tầm tư tưởng không cao. Đã thấy có bóng dáng của sự lặp lại, dẫn đến mờ nhạt tính sáng tạo". Bên cạnh đó, "phê bình văn học còn dè dặt và né tránh, tác động chưa mạnh đến sáng tác. Văn hóa tranh luận chưa khôi phục được không khí trang nhã như nó vốn có".

Điểm lại tình hình, rút kinh nghiệm từ những bài học đã qua, Hội nhà văn cũng đặt ra mục tiêu cho nhiệm kỳ mới. Trong đó, quan trọng nhất là phấn đấu để có thêm nhiều tác phẩm hay. Đó là những tác phẩm đáp ứng được nhu cầu thẩm mỹ và nhu cầu xã hội của thời đại, thỏa mãn nhu cầu về tình cảm, đạo đức, tư tưởng của con người. Chúng giúp cho bạn đọc vừa cảm thụ văn học, vừa tự soi chiếu, tự đối thoại, tự điều chỉnh chính bản thân mình.

Một trong những vấn đề được đưa ra tranh luận nhiều trên diễn đàn cũng như bên hành lang đại hội là tài trợ cho văn học. Nhà thơ Kim Quyên, đại biểu đến từ đồng bằng sông Cửu Long, cho biết, các đồng nghiệp miền sông nước phía Nam của chị luôn canh cánh câu hỏi "Bao giờ mới có đầu ra cho văn học?". Tuy nhiên, bản thân nhà thơ cũng ý thức được rằng không thể ngồi yên chờ sự trợ giúp của xã hội. Nhà thơ Trần Quang Quý thì nêu sáng kiến: "Tại sao Hội không nghĩ đến chuyện thành lập một tập đoàn truyền thông, trong đó có cả báo chí, in ấn, xuất bản? Có như vậy thì các nhà văn sẽ tự tạo được nguồn vốn để hoạt động nghề nghiệp".

Nhà thơ Hồng Thanh Quang lại có quan điểm: "Vấn đề chính không phải là tài trợ, mà là tạo cơ chế để nhà văn được sáng tác và có tác phẩm hay. Nguồn vốn đổ từ trên xuống nhiều khi bị lợi dụng vào những mục đích không chính đáng. Trong khi đó, các nhà văn chân chính ít khi mát mặt vì tiền đầu tư".

Ngày mai, Hội nhà văn sẽ tiến hành bầu Ban chấp hành nhiệm kỳ 7. Danh sách đề cử và ứng cử ban đầu có tới 320 nhà văn, sau khi nhiều người xin rút tên, danh sách gút lại còn 67 người. Ban chấp hành mới sẽ bao gồm 15 thành viên.

Ý Phương