'Chiếc áo mới' chưa vừa của cải lương hôm nay 

Tối 21/4, tại rạp Hưng Đạo (TP HCM), Hội diễn sân khấu cải lương chuyên nghiệp toàn quốc 2005 đã bế mạc. Sự kiện này thu hút gần 400 diễn viên của 21 đơn vị nghệ thuật trên toàn quốc góp mặt. Qua hội diễn, nhiều nghệ sĩ nhận xét cải lương hôm nay đang được khoác 'chiếc áo mới'.  

Trao huy chương vàng cho diễn viên xuất sắc. Ảnh: Trần Tiến Dũng

"Chiếc áo" đó chính là những đề tài mới, những sự kiện thời sự diễn ra trong xã hội đương đại được mang hết vào cải lương: ma túy, mại dâm, tham nhũng, chất độc da cam, tống tiền bằng hình sex, chụp ảnh khỏa thân... Qua 21 vở diễn, khán giả chỉ tìm thấy áo mũ vua quan trong 7 vở mang đề tài lịch sử, còn lại tất cả đều là đề tài xã hội đương đại với những chân dung mới, con người mới mà từ trước đến nay chủ yếu xuất hiện trên các phương tiện truyền thông đại chúng hay những loại hình nghệ thuật khác như: kịch, điện ảnh.

Tổng thư ký Hội sân khấu TP HCM, ông Lê Duy Hạnh, phát biểu tổng kết trong đêm bế mạc: "Sự cách tân nghệ thuật lúc nào cũng là tín hiệu vui, đáng cổ vũ. Những tình tiết, vấn đề và chân dung nhân vật mới trong nhiều vở diễn ở hội diễn lần này vẫn còn nhiều bất cập, khai thác chưa tới, xây dựng chưa đúng nên dễ lộ ra những chỗ còn yếu trong tay nghề của diễn viên lẫn người dàn dựng, dẫn đến nhiều tình huống, tiểu tiết gây khó chịu cho người xem".

NSƯT Nguyễn Đăng Toàn - chỉ đạo nghệ thuật, trưởng đoàn Cải lương Hải Phòng - nhận xét: " Nhiều vở diễn lần này đã vô tình tước mất đi cái hồn của một vở cải lương. Cải lương không phải là ca kịch, thế nhưng có những vở tại hội diễn cho thấy có phần lạm dụng vũ đạo cách tân, âm nhạc hiện đại lấn át làn điệu cổ, cải lương gần như trở thành kịch nói khi diễn viên diễn và nói nhiều hơn là hát và dùng giọng hát thật sự để chinh phục khán giả. Tôi hy vọng, sau hội diễn sẽ có một cuộc gặp gỡ giữa các trưởng đoàn cải lương ở hai miền Nam Bắc và Bộ Văn hóa Thông tin để thảo luận về hướng phát triển của cải lương hiện nay. Cách tân là điều cần phải làm nhưng quan trọng là cách tân như thế nào cho hợp lý".  

Từ đêm khai mạc 10/4, mỗi ngày hai suất sáng - tối, rạp Hưng Đạo sáng đèn với lần lượt 21 vở cải lương được trình diễn. Người xem vào cửa tự do không phải mua vé. Thế nhưng, qua hơn mười ngày hội diễn, không phải lúc nào rạp cũng đông người và hiếm những tràng vỗ tay thật sự nồng nhiệt từ khán giả.

Khi được hỏi nghĩ gì về hội diễn sân khấu cải lương lần này, đạo diễn Nguyễn Thị Minh Ngọc nói: "Tôi không muốn phát biểu vì những điều muốn nói tôi đã nói cách nay 15 năm rồi. Văn hoá văn nghệ nói chung và sân khấu nói riêng không thể phát triển nếu được xây dựng trên một cái nền lấy quan làm gốc chứ không lấy dân làm gốc!".

Dương Vân