Qua rồi kỷ nguyên Lobanovsky

Lobanovsky sẽ còn được nhiều người nhớ mãi.

Với giới hâm mộ Việt Nam, ông là HLV nước ngoài đầu tiên được yêu mến. Bởi vì bóng đá quốc tế đầu tiên mà người VN được xem trên truyền hình (từ cuối những năm 1970) chính là bóng đá Liên Xô, với những tên tuổi huyền thoại, trong đó có Valery Lobanovsky.

Dẫn dắt Dinamo Kiev từ năm 1973, Lobanovsky đã cùng đội giành Cup các đội đoạt cup quốc gia châu Âu (C2) vào 1975 và 1986. Khi lãnh đạo đội tuyển Liên Xô, ông đã giành huy chương bạc EURO 1988.

Với tất cả sự huy hoàng đó, nhân vật Lobanovsky đã được đánh giá một cách khá trái ngược. Hàng triệu fan của Dinamo Kiev coi ông là thần tượng. Nhưng những người khác thì cho rằng ông là kẻ độc đoán, tiêu diệt tính cách cá nhân trong mỗi cầu thủ. Đã có nhiều huyền thoại kể về cường độ luyện tập thể lực trong các đội bóng dưới quyền Lobanovsky. Ông bị coi là hiện thân của một “huấn luyện viên bạo chúa”, với những đòi hỏi khổ luyện khiến một vận động viên cường tráng nhất cũng có thể bị đột quỵ. Nhưng có tới hàng chục học trò của ông nhờ đó mà đạt được một sự nghiệp bóng đá rực rỡ.

Sự đối kháng giữa một bên là Lobanovsky với Dinamo Kiev và bên kia là Konstantin Beskov với Spartak Matxcơva những năm 1970-1980 đã trở thành kinh điển và được ví như hung thần đối kháng với nàng thơ. Lobanovsky với bóng đá “thể lực” và Beskov với bóng đá “bật tường”. Trong suốt hai thập niên, cổ động viên trên toàn Liên bang Xô viết theo dõi xem cuối cùng lối đá nào giành ưu thế. Chính hai nhà cầm quân này đôi khi đã quá say sưa giao chiến với nhau mà để lọt các đội khác – khi thì Leningrad, khi thì Minsk, hay Dnepropetrovsk - vượt lên đoạt chức vô địch Liên Xô.

Nhưng chưa có một học trò nào của Lobanovsky trong đội hình Dinamo Kiev, đội tuyển Liên Xô hay Ukraina từng kêu ca về cường độ làm việc quá sức. Hơn thế, tất cả các HLV đã qua trường đào tạo của Valery Lobanovsky như Pavel Yakovenko, Leonid Buryak, Anatoly Demyaneko, Vladimir Bessonov, thậm chí HLV điển hình cho trường phái kỹ thuật như Yury Kalitvintsev, hiện nay đều luôn theo đuổi công nghệ bóng đá thể lực của Lobanovsky.

Vun đắp và phát triển quan niệm bóng đá của mình cho cả một thế hệ cầu thủ, Lobanovsky đã đi vào tâm khảm những ai từng nhìn thấy ông và đội bóng của ông. Khán giả truyền hình Việt Nam thời đó hiểu biết về bóng đá Liên Xô cũng tương tự như mức độ ngày nay hiểu biết về bóng đá các quốc gia Tây Âu. Hình ảnh “con cáo già” Lobanovsky ngồi trên băng ghế HLV, liên tục đung đưa thân mình đổ ra trước rồi lui về sau, đã trở thành thân thuộc với cả giới hâm mộ ở Việt Nam. Trên các đấu trường châu Âu, khi các đội bóng của Liên Xô thường bị đón nhận với thái độ thù địch, hình ảnh Lobanovsky ngay cả khi im lặng, không có chỉ đạo gì, cũng toát lên sức mạnh tạo lòng tin và ý chí kiên cường cho cho các học trò và người hâm mộ trong những giờ phút khốc liệt nhất.

Con người mạnh mẽ ấy đã không sống được đến tuổi 64 của mình. Tại những phút cuối hiệp hai trận bóng của Dinamo trên sân Zaporozhie với Metallurg, Lobanovsky bỗng cảm thấy khó thở. Xe cấp cứu vào tận trong sân đón ông. Ông không cho khiêng, tự đi đến xe. “Sắp có cơn giông nên huyết áp ‘nhảy’ lên, không phải lần đầu thế này, không có gì đáng sợ”, ông nói.

Nhưng điều đáng sợ đã xảy ra ngay sau khi ông được đưa vào Bệnh viện trung tâm Zaporozhie. Huyết áp 230/120, rồi xuất huyết não, rồi lần thứ hai xuất huyết... Câu lạc bộ đã làm hết những gì có thể để cứu ông. Một máy bay chuyên cơ từ Kiev đã đưa những bác sĩ giỏi nhất nước và các thuốc men tốt nhất đến Zaporozhie. Nhưng cơ thể vị HLV (từng một lần phẫu thuật tim) không qua được tai họa lần này. Ông tắt thở lúc 20h35' giờ Kiev, hôm thứ hai.

Sáng hôm sau, Quốc hội Ukraina bắt đầu buổi họp thường kỳ bằng phút tưởng niệm vị HLV. Khi chiếc chuyên cơ AH-24 chở linh cữu Valery Lobanovsky trở về Kiev, nơi ông chào đời ngày 6/1/1939, các nhà thờ cổ kính của thành phố đã đồng loạt ngân chuông. Học trò của ông từ khắp nơi đang lần lượt trở về bên ông. Những chàng trai cường tráng, các hiệp sĩ từng tung hoành trên các sân cỏ châu Âu, nay đứng rung vai khóc nức nở. Những HLV nổi tiếng từ nhiều đội bóng về quỳ gối, nghiêng những mái đầu điểm bạc gọi tên thày Valery Vasilevich...

16h ngày mai, 16/5, linh cữu Lobanovsky sẽ được đặt chính giữa sân cỏ tại vận động trường Dinamo. Hàng trăm nghìn người sẽ đến đây tiễn biệt ông lần cuối.

Thảo Nguyên