Tuyển Italy và 'cái chết' được dự báo trước tại Euro 2008

Dấu hiệu về một kết cục bi đát dành cho thày trò HLV Donadoni trên đất Áo - Thụy Sĩ đã manh nha xuất hiện từ trước, chứ chẳng đợi đến khi họ bị loại khỏi tứ kết sau loạt đá luân lưu định mệnh với Tây Ban Nha hôm 22/6.
>Italy gục ngã trên chấm phạt đền / Donadoni dựng hàng rào quanh chiếc ghế HLV Italy / Truyền thông Italy đòi hất cẳng Donadoni

Chọn Donadoni thay Lippi đã là một bước đi sai lầm của tuyển Italy trong quá trình chuẩn bị cho Euro 2008. Ảnh: AK.

Bất ngờ được chọn thay Lippi dẫn dắt tuyển Italy sau World Cup 2006, HLV Donadoni bỏ ngoài tai mọi lời khuyên từ các nhà chuyên môn, vội vàng áp đặt những thay đổi, xáo trộn đội ngũ. Thay vì kế thừa và phát huy có chọn lọc thành quả của vị tiền nhiệm nổi tiếng, HLV 45 tuổi mà suốt sự nghiệp cầm quân chưa hề nắm một CLB lớn nào lại muốn biến tuyển Italy thành tập thể mang màu sắc cá nhân ông. Nhiều cái tên mới được triệu tập dù không phải ai cũng đủ năng lực, sơ đồ 4-5-1 đề cao yếu tố chặt chẽ từng đem lại thắng lợi huy hoàng ở Đức bị xếp xó để nhường chỗ cho 4-3-3 mang hơi thở của bóng đá tấn công.

Công bằng mà nói, nỗ lực cách tân của Donadoni ít nhiều đã đem lại hiệu quả tích cực. Sau bước khởi đầu chệch choạc, tuyển Italy trong hình hài mới cũng trở lại quỹ đạo chiến thắng để hoàn tất vòng loại Euro 2008 ở vị trí nhất bảng, trên cả Pháp. Nhưng cũng chính vị trí nhất bảng ấy cộng thêm cái mác ĐKVĐ thế giới đã tạo ra những ảo tưởng nơi thày trò Donadoni và các tifosi về sức mạnh thực sự cũng như cơ hội đăng quang của tuyển Italy tại Euro 2008. Thế rồi, đến với Áo - Thụy Sĩ, mộng tưởng ấy đã lung lay dữ dội khi Italy mất trung vệ thủ quân Cannavaro vì chấn thương khi tập luyện, và nhanh chóng sụp đổ chỉ sau một trận đấu, đó là thảm bại 0-3 dưới tay Hà Lan.

Từ chỗ bay bổng cùng những giấc mơ, thày trò Donadoni cũng như giới tifosi bỗng rơi phịch trở lại đất khi nhận ra tuyển Italy vô địch thế giới ngày nào chỉ còn là “người khổng lồ trên đôi chân đất sét”. Thực tại nghiệt ngã và có phần khó tin ấy tiếp tục được minh chứng trước Romania ở lượt trận thứ hai, khi Donadoni cùng các học trò mắc vô số sai lầm, thủng lưới trước, bị thổi phạt đền và lẽ ra đã trắng tay, bị loại nếu không có pha cứu thua tài tình của Buffon khi đối mặt với Mutu từ chấm 11 mét. Chỉ nhờ trận thắng 2-0 ở lượt cuối trước Pháp, đối thủ đã sa sút toàn diện, và hành động nghĩa hiệp của Hà Lan (đánh bại Romania), "Binh đoàn thiên thanh" mới thoát hiểm vào giờ chót để đoạt vé vào tứ kết.

Ảo tưởng mà chiến thắng ở vòng loại tạo ra cho tuyển Italy nhanh chóng vỡ tan như bong bóng xà phòng khi họ đến với Euro 2008. Ảnh: AK.

Như đã nói ở trên, Donadoni thực hiện một loạt thay đổi về nhân sự và chiến thuật với tham vọng sẽ tạo ra một tập thể chiến thắng mới in đậm dấu ấn cá nhân ông. Nhưng Donadoni lại thiếu kiên định với đường lối mà ông đã chọn. Trong 2 năm chuẩn bị cho Euro 2008, HLV này đã thử nghiệm hơn 60 cầu thủ, thế rồi đến với Áo - Thụy Sĩ, tuyển Italy vẫn dựa trên bộ khung từ năm 2006, chỉ bổ sung thêm vài cái tên mới mà cũ như Cassano, Di Natale hay Panucci và dùng sơ đồ 4-3-3. Khi tuyển Italy theo phong cách “bình mới rượu cũ” ấy gặp trục trặc - bị Hà Lan đè bẹp rồi “tắt điện” trước Romania - Donadoni lại thay đổi ở trận cuối vòng bảng, chuyển sang 4-3-1-2, mà thực chất là 4-5-1 tương tự thời Lippi vì tiền đạo Cassano chơi tự do hệt như Totti năm 2006, còn hộ công Perrotta thì thường xuyên lùi sâu xuống gần vòng tròn trung tâm, ngang hàng với 3 tiền vệ.

Những thay đổi mang sắc màu thụ động ấy, tuy có tác dụng tích cực và đem lại thắng lợi 2-0 trước tuyển Pháp - yếu tố quan trọng giúp Italy vào tứ kết, vẫn có mặt trái phương hại đến sức mạnh chung. Vì đổi thay như vậy, tuyển Italy vô tình trở thành một đội bóng thiếu bản sắc. Kết cấu mà Donadoni dày công xây dựng và các cầu thủ đã quen thuộc từ vòng loại cũng vì thế mà bị phá vỡ. Thế nên, khi bất ngờ mất Gattuso - Pirlo, cặp tiền vệ đa năng và đóng vai trò quan trọng trong sơ đồ 4-5-1 mà Donadoni vừa tái khám phá, vì thẻ phạt, Italy ngay lập tức gặp vấn đề, rồi phải trả giá đắt bằng chính sự hiện diện của họ tại Euro 2008.

Vắng một máy ủi hoạt động không biết mệt như Gattuso, tuyến giữa Italy trở nên mong manh đến lạ thường. Trong khi đó, do không có cảm hứng từ khả năng sáng tạo và những đường chuyền hàng hiệu của Pirlo, các pha phản công của Italy mất hẳn tính đột biến và hiệu quả. Vì thế, trước một Tây Ban Nha chủ động chơi chặt chẽ, ĐKVĐ thế giới nhanh chóng hiện nguyên hình là một tập thể thiếu kết dính, bế tắc, nghèo nàn cả về nhân sự lẫn các ý đồ chiến thuật - những phẩm chất thiết yếu nhất và lẽ ra cần phải có ở một đội bóng lớn, một ứng viên vô địch.

Từ vị thế nhà vô địch thế giới, Italy chỉ còn là kẻ tay trắng ra về khi Euro 2008 còn đang tưng bừng náo nhiệt. Ảnh: Getty Images.

Minh Kha