Hóm hỉnh trong tranh cử tổng thống Mỹ

Bush và Kerry.

Hài hước không phải lúc nào cũng là điều kiện tiên quyết để trở thành tổng thống, và một số ứng viên hóm hỉnh nhất trong lịch sử tranh cử tổng thống Mỹ đã thất bại. Tuy nhiên, trong thời đại cử tri không còn sùng bái các chính trị gia nữa, thì trò đùa là một vũ khí quan trọng để thuyết phục cử tri bỏ phiếu cho mình.

"Người dân cần phải biết về Kerry rõ hơn", Kenneth Baer, người viết diễn văn cho ứng viên Dân chủ trong cuộc bầu cử trước Al Gore, nhận xét. "Vì vậy, những câu nói đùa thực sự quan trọng với ông - hài hước sẽ giúp cử tri gần gũi với ứng viên hơn, và đó là một trong những việc Kerry cần làm".

Thượng nghị sĩ Kerry, vốn bị mang tiếng xa rời người dân và thiếu thuyết phục, có thể rất cần một nhà tư vấn về hài hước để thuyết phục cử tri rằng ông cũng là một con người bình thường. Đương kim tổng thống George W. Bush cũng đã thuê một người sáng tạo những câu nói đùa.

Người viết trò đùa của Ronald Reagan, Doug Gamble, cho rằng chính Ronald Reagan là người bắt đầu hóm hỉnh trong chiến dịch vận động. "Chắc chắn, John F. Kennedy (JFK) vui vẻ và rất giỏi nói đùa. Nhưng chính Reagan mới là người móc nối mọi sự việc với nhau và lấy đó để chuyển thông điệp chính trị", Gamble nói. "Ông ấy đặt ra tiêu chuẩn mà những ứng viên tổng thống sau đó đã nỗ lực để đạt được - họ luôn có người viết chuyện đùa. Bạn không nên keo kiệt những câu nói đùa, bạn cũng có thể biến nó thành câu chuyện nhẹ nhàng mà vẫn khôi hài".

Đi theo gương Ronald Reagan, Bush đã tìm cách nhấn vào những lời chỉ trích để nói đùa. Về thành tích học tập không mấy sáng sủa ở ĐH Yale, đương kim tổng thống Mỹ khẳng định: "Tôi đã thấy mọi chuyện tốt đẹp thế nào với một sinh viên hạng C".

Tuy nhiên, khai thác chỉ trích của đối phương làm trò đùa cũng có thể bị "gậy ông đập lưng ông". Hồi đầu năm nay, về chuyện không tìm thấy vũ khí huỷ diệt ở Iraq, truyền hình phát cảnh Tổng thống Bush nhìn xuống gầm bàn trong Phòng Bầu dục và nói: "Phải ở đâu đây chứ nhỉ". Các phóng viên có mặt tại đây thấy câu nói đùa thật hay, nhưng khán giả thì cảm thấy khó chịu.

"Giống như nói đùa về AIDS", Gamble nói. "Bạn không thể đùa cợt những chuyện nghiêm túc như vũ khí huỷ diệt". 

Trên thực tế, theo những người trong cuộc, người viết câu nói đùa phải viết trước nhiều tháng - suy nghĩ chín chắn về thể loại hài hước cho phù hợp hoàn cảnh. Nếu phải mất nhiều thời gian mới nghĩ ra được câu nói đùa hay, thì ứng viên có thể dùng đi dùng lại.

Người ta biết đến Kerry nhiều hơn với trò đùa "People" (Con người) - minh hoạ nhân vật liên danh John Edwards khá rõ nét trong khi mô tả bản thân là người có óc hài hước. Trò đùa này đã được dùng vài lần. "Các bạn biết đấy, tôi và John Edwards có rất nhiều điểm chung. Tên ông ấy là John, tên tôi cũng là John. Ông ấy là luật sư, tôi cũng là luật sư. Ông ấy được tạp chí People chọn là chính trị gia gợi cảm nhất, còn tôi đọc tạp chí People".

"Tôi thích chuyện đùa đó. Cách nói của Kerry rất hay", Baer thừa nhận. Gamble cũng tán thành: "Tôi ngạc nhiên quá, ứng viên Dân chủ nói đùa tốt hơn tôi nghĩ".

Nguyễn Hạnh (theo BBC)