Cuộc sống của Saddam Hussein trong tù

Saddam Hussein tại toà hồi tháng 7.

Chín tháng sau khi lính Mỹ lôi ông ra khỏi chiếc hầm nhện gần ngoại ô Tikrit, Saddam Hussein giờ sống trong căn phòng có điều hoà ngay trên nền dinh thự cũ bên ngoài Baghdad, trồng rau, đọc kinh Koran và sách về thời hoàng kim của Ảrập.

Những quan chức Mỹ và Iraq từng thăm nhà cựu độc tài Iraq nói rằng ông đi dép nhựa và mặc bộ trang phục truyền thống của người Ảrập, ăn đồ ăn chế biến sẵn dành cho lính Mỹ và được tập thể dục 3 tiếng mỗi ngày bên ngoài phòng giam. Ông đã được trực thăng Black Hawk đưa đến một bệnh viện quân sự Mỹ ở Baghdad để xét nghiệm ung thư tuyến tiền liệt.

Saddam đã trải qua những cuộc thẩm vấn kéo dài nhiều giờ. Các nhà điều tra đang thu thập tài liệu để đưa ông ra toà vì tội diệt chủng và tội ác chống lại loài người. Nhưng nhà cựu độc tài bác bỏ mọi cáo buộc và không bày tỏ sự hối hận nào về việc ra lệnh giết hại hàng nghìn người trong 24 năm nắm quyền. Saddam nói rằng với tư cách tổng thống Iraq, ông có quyền hợp pháp để tiến hành những gì ông đã làm và những nạn nhân đó chính là "những kẻ phản bội". Trong mọi bản khai, Saddam vẫn tự nhận là tổng thống hợp pháp của đất nước vùng Vịnh này.

Nhà cựu độc tài đang bị giam cùng hơn 80 quan chức cao cấp khác của Iraq, trong đó 40 người nằm trong danh sách mà Mỹ cho là cần bắt hoặc tiêu diệt. Tuy nhiên, những người này bị cách ly khỏi Saddam bởi giới chức Mỹ lo sợ rằng ông sẽ tìm cách dựng lại những liên minh cũ trong tù. Nhưng Bakhtiar Amin, Bộ trưởng Nhân quyền Iraq, cho hay 11 người cùng xuất hiện với Saddam trước toà hôm 1/7 được phép tập thể dục cùng nhau và chơi cờ, chơi bài và domino. Bù lại những đặc quyền đó, họ cũng chịu những sự sỉ nhục như Saddam, trong đó có việc phải tự đào nhà xí. Tuy nhiên, những quy tắc nghiêm ngặt của chế độ cũ được duy trì. "Họ vẫn gọi nhau bằng những chức danh cũ, như 'ông bộ trưởng này, bộ trưởng nọ", Amin cho biết. "Cứ như thể chưa có gì xảy ra ấy".

Những niềm vui nhỏ

Trong tù, nhà cựu độc tài yêu cầu được hưởng những thú vui cũ khi ông chuyển giữa hàng chục dinh thự. "Đây là người đàn ông mà dưới chế độ của ông ta, con người được nghiền nát để làm dưỡng chất cho đất", Amin, 46 tuổi, nói. Vị bộ trưởng nhân quyền này từng dành nhiều năm sống lưu vong để lập tài liệu về sự lạm dụng của chính phủ Saddam, đồng thời kiến nghị các chính phủ và tổ chức nhân quyền nước ngoài trừng phạt chính phủ Iraq. "Và giờ thì ông ta ngồi trong tù và đòi bánh bơ, bánh quy và xì gà", ông nói.

Saddam và các quan chức cấp cao dưới quyền ông đang bị giam giữ tại trại Cropper, một toà nhà được bảo vệ nghiêm ngặt, nép dưới bức tường chăng đầy dep thép gai và những trạm gác được những binh sĩ trang bị súng máy canh gác. Khu giam giữ này nằm trong khu vực trại Victory, gồm một loạt dinh thự và hồ nước mà Saddam từng thả cá.

Trong phòng giam, Saddam có một chiếc giường gấp, bàn nhỏ và một ghế nhựa. Ông cũng được cung cấp nước uống đóng chai và kem, chiếc thảm để cầu nguyện và có quyền lựa chọn trong số 170 cuốn sách mà Uỷ ban quốc tế của Tổ chức Chữ thập đỏ cung cấp.

Trong khoảng sân cạnh phòng giam, Saddam đã đặt đá trắng xung quanh những cây ông trồng.

Amin cho hay Saddam từ chối báo chí, radio, vô tuyến và vì thế biết rất ít về các sự kiện chính trị ở Iraq sau khi ông bị bắt. Tuy nhiên, nhà cựu độc tài rất thất vọng khi biết rằng Mỹ đã chỉ định lãnh tụ tôn giáo dòng Sunni Ghazi al-Yawar thay ông làm tổng thống.

Trong căn phòng được biến thành thánh đường ở trại Victory, nhiều cựu quan chức Iraq dường như rất sốc khi được thông báo họ có thể chịu mức án tử hình. Nhiều người đổ lỗi cho Saddam vì các vụ giết người và nói rằng họ chỉ làm theo lệnh và một số đã đề nghị hợp tác với các nhà điều tra. Trong số đó có cựu phó thủ tướng Tariq Aziz và Barzan al-Tikriti, anh em cùng cha khác mẹ với Saddam.

Amin cho biết một lần đến trại Cropper, Tikriti đã gọi ông: "Ông bộ trưởng! Ông bộ trưởng! Tại sao ông đối xử với tôi như Ali Hassan al-Majid? Tôi không phải là người của họ, mọi người đều biết mối thù hằn trong gia đình tôi". Amin cho biết Tikriti đề cập đến biến cố hồi những năm 90 khi Uday Hussain, con trai cả của Saddam kết hôn cùng con gái của Tikriti, đã bắn bố vợ bị thương nặng khi tranh cãi về cách Uday đối xử với vợ. "Ông ấy rất buồn và nhờ giúp đỡ. Nhưng tôi bảo ông ta rằng nếu ông muốn xem danh sách những tội danh mà ông phạm phải, tôi sẽ cho xem. 'Khá dài đấy', tôi bảo với ông ta như vậy", Amin nói.

Ngọc Sơn (theo NYT)