Đức bơm thuốc lạc quan cho dân chúng

Trên màn hình hiện ra rặng cây và cảnh thôn quê, rồi một cụ bà trông rất đặc biệt xuất hiện, nhìn thẳng vào mắt khán giả, nói: "Bạn là điều thần kỳ của nước Đức". Đây là một phần trong chiến dịch nâng cao tinh thần cho công chúng nước này.

Những mẩu quảng cáo như thế đang xuất hiện liên tục ở Đức, với các nhân vật kể cả nổi tiếng lẫn vô danh, mỗi người mang một thông điệp nhằm động viên tinh thần dân chúng. Chiến dịch "Bạn chính là nước Đức" đang được tiến hành trên các đài truyền hình, phát thanh và báo chí.  

"Một con bướm có thể gây cơn bão", một người điểm tin truyền hình nổi tiếng nói. Một phụ nữ người Á trẻ tuổi ôm một đứa bé trong tay tiếp lời: "Sức gió từ đôi cánh của nó có thể nhổ bật gốc cây cách xa hàng km".

Một bức tranh cổ động cho chiến dịch "Bạn là nước Đức".

Những mẩu quảng cáo đó chứa thông điệp từ cả người đồng tính hay tàn tật đứng tại những địa điểm khác nhau, từ nhà vô địch trượt băng Katarina Witt đến đám trẻ con. Chúng chỉ thẳng vào ống kính và hô to: Du bist Deutschland! - Bạn chính là nước Đức".

Mục tiêu của chiến dịch này là đưa người Đức trở lại một trạng thái tinh thần mà đã lâu họ không quen: lạc quan. Nó nhằm thuyết phục công chúng tin rằng, giống như đôi cánh của một con bướm có thể gây bão, nhiều hành động nhỏ của mỗi người có thể tạo sự khác biệt lớn.

Gạt sang một bên những tranh cãi về việc liệu một chương trình bơm tinh thần như thế có thích hợp hay không, thì riêng bản thân sự tồn tại của chiến dịch - lần đầu tiên xuất hiện ở Đức - chứng tỏ một điều: thực tế là nước Đức đang trong một tâm trạng chua chát, nền kinh tế trì trệ, thâm hụt tài chính quá cao và không một nhà lãnh đạo nào có đủ mạnh mẽ cũng như tầm nhìn xa để có thể đưa đất nước ra khỏi tình trạng này.

"Khi bạn sống ở Đức, bạn có cảm giác rằng nhiều người không chắc được điều gì sẽ đến", Oliver Voss, giám đốc hãng quảng cáo Jung von Matt ở Hamburg, người đưa ra khẩu hiệu chính của chiến dịch, bình luận. "Rất nhiều người nghĩ rằng số phận của họ do ai đó kiểm soát, và đó là sai lầm".

"Khi chiến dịch bắt đầu", Voss kể lại, "ngay trong giờ đâu tiên có tới hơn một triệu người vào website để xem. Mỗi một giây có hơn một nghìn người truy cập. Đó là con số đáng kể".

Đúng là như vậy. Nhưng những người chỉ trích chương trình này cho rằng người dân Đức không khiến các ca sĩ hay vận động viên, hay là nhà phê bình văn học hoặc người điểm tin truyền hình, và cả đứa bé 8 tuổi chỉ bảo cho họ phải vu vẻ lên. Cái họ cần là sự chú ý nghiêm túc nhằm giải quyết những vấn đề thực tế của đất nước.

Tuần báo nổi tiếng nghiêm túc Die Zeit công kích mạnh chiến dịch lên dây cót tinh thần, gọi đó là trò "tuyên truyền" và thậm chí còn lên án việc sử dụng một cách "vô nghĩa" hình ảnh của Bảo tàng diệt chủng Do Thái làm phông nền cho câu khẩu hiệu "Bạn là nước Đức", phát ra từ miệng của những người đồng tính và tàn tật.

"Thất nghiệp lại được mô tả như là hệ quả của tinh thần xấu, của một vấn đề riêng tư, và được cho là có thể khắc phục được bất kỳ lúc nào chỉ bằng cách tự kỷ và suy nghĩ tích cực", bình luận viên của tạp chí, ông Jens Jessen, nói.

"Người ta muốn thấy làm thế nào những cái người viết khẩu hiệu đó bày ra cái thứ vô nghĩa lý như thế để giải thích cho một kỹ sư 50 tuổi thất nghiệp, rằng ông ta thất nghiệp chỉ bởi vì đã dám quên rằng August Thyssen, Ferdinand Porsche đi lên từ hai bàn tay trắng", Jessen tiếp tục mổ xẻ và nhắc đến tên của hai nhà sản xuất lừng danh của Đức thế kỷ 19.

Ông Voss cũng có lý lẽ để phản bác, và dẫn kết quả thăm dò cho thấy chỉ 30% người Đức tin có thể nắm vận mệnh của họ, trong khi con số này ở Mỹ là 60%. Nói cách khác, người Đức bẩm sinh bi quan hơn, và vì thế người ta cần làm gì đó để vực dậy nền kinh tế.

"Tô hồng để che đậy các vấn đề đang tồn tại không phải là mục tiêu của chúng tôi", Voss nói. "Nếu xem xét kỹ, bạn sẽ thấy thông điệp của chúng tôi tới người dân là Hãy xem khó khăn nằm ở đâu và bạn có thể làm gì để khắc phục chúng".

"Đập cánh đi. Nhổ cây lên. Bạn là những cái cánh. Bạn là cái cây. Bạn là nước Đức", là câu nói mà các nhân vật trong một đoạn quảng cao đồng thanh nói.

"Tôi thích thông điệp này", Alexander Göhrs 20 tuổi và là một trong số 4 triệu người Đức thất nghiệp nói. "Thời nay thật khó khăn. Tất cả chúng ta đều biết thế".

Nhưng dù có thích chiến dịch cổ súy tinh thần này, Göhrs vẫn nghi ngờ tác dụng thực của nó. "Nó sẽ chẳng thay đổi được gì tình hình của tôi cả", anh buồn rầu nói.

T. Huyền (theo NYT)