Nạn hành hung học sinh gốc Á trong trường học Mỹ

Rita Zeng đứng tại sân ga Brooklyn, nơi cô chứng kiến bạn học mình bị tấn công.

Chen Tsu, 18 tuổi, đang đứng chờ ở sân ga tàu điện ngầm Brooklyn (New York) sau giờ tan trường, thì 4 bạn học đến gần và đòi tiền. Cậu cho chúng xem những chiếc túi rỗng, chúng liền thay nhau thụi vào mặt cậu.

Chen sợ hãi và sưng bầm suốt mấy ngày, nhưng không lấy thế làm ngạc nhiên.

Tại trường trung học Lafayette ở Brooklyn (New York), các học sinh xuất thân là người nhập cư gốc Hoa bị quấy rối và hành hung nhiều đến mức những người phụ trách trường hồi tháng 6 chấp nhận ký sắc lệnh của Bộ Tư pháp áp dụng đối với “những hành vi quấy rối nghiêm trọng các học sinh Mỹ gốc Á”.

Trên khắp cả nước, học sinh gốc Á cho biết các em bị những thanh thiếu niên khác đánh, đe dọa và gọi bằng những từ miệt thị chủng tộc. Những người bảo vệ quyền của giới trẻ nhận xét lớp trẻ gốc Á, thường được miêu tả một cách dập khuôn là học giỏi và hiếm khi kháng cự những kẻ bắt nạt mình, từ nhiều năm nay đã phải chịu nhiều thiệt thòi, nhất là vào thời điểm các cộng đồng châu Á ngày càng mở rộng và các khu dân cư cũng đa dạng về chủng tộc hơn.

“Chúng tôi cho rằng trong những khu vực có khối dân cư gốc Á tăng nhanh thường xảy ra sự xung đột văn hóa”, Aimee Baldillo thuộc Trung tâm Pháp lý cho Người Mỹ gốc Á bình luận. Việc quấy rối của giới trẻ là “điều mà chúng tôi chứng kiến ở tất cả mọi nơi tập trung đông người châu Á trên nước Mỹ”.

Trong 5 năm qua, số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ người châu Á – đa số là gốc Hoa – ở Brooklyn tăng từ 5% lên đến 10%. Tại khu Bensonhurst, nơi theo truyền thống tập trung các gia đình Italy và Do thái, ngày nay có tới hơn 20% là người châu Á. Những thay đổi này dẫn tới căng thẳng sắc tộc leo thang tại các trường học như Lafayette - Khin Mai Aung, luật sư tại Quỹ Bảo vệ Pháp lý và Giáo dục người Mỹ gốc Á, bình luận. “Trường học là nơi mà tất cả mọi người bắt buộc phải đụng mặt nhau”, Aung bình luận.

Những thay đổi ở Brooklyn phản ánh sự phát triển của cộng đồng châu Á trên toàn quốc. Từ năm 1980 đến 2000, số người gốc Á và đến từ các đảo ở Thái Bình Dương đã tăng từ 3,7 triệu lên gần 12 triệu. Sau người gốc Latinh, khối dân cư gốc Á là cộng đồng sắc tộc phát triển nhanh nhất.

Những câu chuyện kể về các bạn trẻ gốc Á bị bắt nạt hay tồi tệ hơn thế khá phổ biến. Có thể liệt qua một loạt ví dụ những năm gần đây:

- Một học sinh Trung Quốc ở San Francisco bị nhục mạ không thương tiếc cho đến khi giáo viên phải giấu cậu trong lớp mỗi giờ ăn trưa.

- 3 học sinh Mỹ gốc Hàn bị đánh đập ở gần trung học Queens đến mức các em phải bỏ học nhiều tuần liền và xin được chuyển trường.

- Một thanh niên 16 tuổi đến từ Việt Nam thiệt mạng trong một vụ đụng độ lớn ở Boston.

Các nhà lập pháp bắt đầu lên tiếng. Hội đồng thành phố New York, sau nhiều giờ nghe lời tường trình của một thanh niên gốc Á, năm ngoái đã thông qua dự luật về vấn đề hành hung tại trường học và đào tạo cho các nhà giáo dục về phương cách ngăn chặn. Cũng vào năm ngoái, Judy Chu, thành viên Hạ nghị viện bang California, đã thành công trong việc thông qua một đạo luật mới cho phép nạn nhân các vụ bạo lực chủng tộc có thêm thời gian – tới 3 năm – để đâm đơn kiện. Dự luật này bắt nguồn từ một vụ hành hung ở San Francisco năm 2003, trong đó 5 thanh thiếu niên gốc Á bị một nhóm du côn tấn công.

Hồi tháng 8, Trung tâm Ngăn ngừa Bạo lực Giới trẻ gốc Á và các đảo Thái Bình Dương lần đầu tiên đã tổ chức một hội nghị về chủ đề này ở Sacramento. Isami Arifuku, trợ lý giám đốc trung tâm, cho biết ban đầu bà dự đoán sẽ có 200 người tham gia nhưng con số người tham dự lên tới gấp đôi.

Các chuyên gia đưa ra một số lời giải thích chung về hiện tượng hành hung. Theo Baldillo, giới trẻ châu Á thường có khổ người nhỏ và theo tập quán văn hóa của mình, họ có xu hướng tránh đối đầu và tập trung vào việc học hành. Nhiều người không dám báo lại chuyện hành hung, vì họ sợ hậu quả và không muốn làm mất mặt gia đình.

Rào cản ngôn gnữ cũng làm tình hình càng trở nên tồi tệ. “Tôi phải nghe ‘(một từ miệt thị) Trung Quốc!’ ít nhất 3 lần/ngày, và họ luôn nói như thế với những người trông có vẻ yếu hơn và không nói được tiếng Anh”, Rita Zeng, 19 tuổi, đang học tại trường Lafayette cho biết. Cha mẹ những học sinh tiếng Anh kém thường gặp khó khăn trong việc bảo vệ con cái mình.

Chen Tsu miêu tả vụ hành hung cậu hồi tháng 4 tại một nhà ga tàu điện ngầm qua một người phiên dịch: “Những tay ấy trông như là sắp giết người vậy. Tôi sợ phải quay lại trường học”.

Ngày càng có nhiều nạn nhân quyết định kháng cự. Một cuộc thăm dò năm 2003 của bang California do Tổ chức Dịch vụ và Bảo vệ Quyền giới trẻ gốc Á cho biết có 14% thanh niên gốc Á cho biết các em tham gia các băng nhóm để được che chở. Số liệu về tội phạm ở trường học do Bộ Tư pháp cung cấp cho thấy số thanh thiếu niên châu Á mang vũ khí đã tăng gấp 3 từ năm 1999 đến 2001.

“Hiện nay có nhiều đứa trẻ gốc Á bị đưa ra tòa án vị thành niên vì các hành vi tấn công và hành hung”, Arifuku nhận xét. “Trong lý lịch của chúng, chúng tôi nhận thấy các em từng bị trêu trọc, và trong nhiều trường hợp các em nổi xung và trả thù”.

Thông thường những vụ ẩu đả lớn xảy ra sau nhiều tuần hay nhiều tháng miệt thị bằng miệng. Đó là điều xảy ra tại trường Trung học Edison ở Fresno (California), theo Malcolm Yeung thuộc Văn phòng Luật sư Á châu ở San Francisco. Trong suốt nhiều tháng kể từ cuối năm ngoái, các sinh viên người Hmong đã nhiều lần bị chửi bới và ném thức ăn vào người.

“Những hiện tượng kiểu này tái diễn nhiều lần”, Yeung cho biết. Nhóm của ông đang đại diện các học sinh châu Á điều tra vụ việc. “Nhưng trường học lại coi nhẹ vấn đề”.

Ngày 25/2, hành động trêu chọc giờ ăn trưa đã biến thành cuộc ẩu đả có ít nhất 30 học sinh tham gia. 7 học sinh phải vào viện điều trị các vết thương, 12 bị đình chỉ và 2 có nguy cơ bị đuổi học. 8 học sinh bị kết án vì có hành động phi pháp.

Năm nay, trường Edison đã tăng cường các biện pháp an ninh và lập ra một hội đồng quan hệ trong trường học để giải quyết vấn đề căng thẳng sắc tộc.

Tại trường Lafayette, căng thẳng lên cao trong trường học và các khu vực lân cận, Steve Chung – chủ tịch Hiệp hội Người Hoa ở Brooklyn, nhóm được thành lập cuối năm 2002 sau một vụ hành hung học sinh – nhận xét. Vụ này giống như “một mồi lửa – nó làm bùng lên một đám cháy”. Một em học sinh luôn giành điểm A ở trường này đã bị đánh cho đến khi bất tỉnh trong khi những kẻ tấn công hét những câu nhục mạ người Hoa vào mặt em. Một số bản tin gọi ngôi trường này là “Trường trung học Nỗi kinh hoàng”, còn các học sinh Trung Quốc bắt đầu phát biểu công khai về vấn đề này.

“Càng tìm hiểu về trường Trung học Lafayette, chúng tôi càng phát hiện được nhiều điều”, Chung bình luận.

Ban giám hiệu của trường dường như thường có thái độ ngại can thiệp, các dịch vụ dịch thuật cho cha mẹ và học sinh tại đây rất ít ỏi và những giáo viên báo cáo những vấn đề này có thể bị trừng phạt.

Giới chức tại ngôi trường này cho biết một số thông tin đã bị phóng đại. Nhưng “những vấn đề này có từ nhiều, nhiều năm rồi”, Michael Best, luật sư cho các trường học New York, nhận xét. "Kể từ khi cam kết làm theo sắc lệnh của Bộ Tư pháp nhằm bảo vệ các học sinh gốc Á, tình hình tại trường theo chúng tôi đã thay đổi, thay đổi rất nhiều”.

Các giáo viên năm nay được hướng dẫn để ngăn chặn các hành vi quấy rối, các dịch vụ dịch thuật được tăng cường ở khắp khu vực, các chuyên gia về quan hệ chủng tộc đang phối hợp cùng các học sinh và giáo viên trong trường, phó chủ tịch hiệp hội các trường học ở New York Carmen Farina nhận xét.

Năm ngoái, vị hiệu trưởng lâu năm của Lafayette về hưu và nhiều người tỏ ra lạc quan về tân hiệu trưởng Jolanta Rohloff. Hơn nữa, tân hiệu phó Iris Chiu lại thông thạo tiếng Trung và hợp tác chặt chẽ với các phụ huynh và học sinh. “Chúng tôi tìm kiếm những người mà chúng tôi biết có thể đương đầu với sự phức tạp ở trường”, Farina bình luận.

Tuy nhiên, bà cũng cho biết kể từ khi khai giảng đã xảy ra một vụ việc mới: Một học sinh châu Á bị mấy bạn học tấn công trên đường ra ga tàu điện ngầm. Em bị thương nhẹ.

M.C. (theo AP)