Chứng sạm da

Hương thơm trong mỹ phẩm có thể gây sạm da.

Nếu bạn dùng mỹ phẩm, hãy chọn loại không có mùi thơm hoặc thơm nhẹ. Các chất thơm có khả năng bắt nắng (cảm quang) rất cao, khiến làn da bạn bị sạm đi.

Bình thường, ở lớp đáy (lớp sâu nhất của thượng bì) có những tế bào chuyên sản xuất sắc tố da gọi là tế bào melanin. Chúng làm cho da có màu sắc trắng, vàng, hung hoặc đen... tùy từng người và từng chủng tộc. Sắc tố melanin rất cần thiết trong việc bảo vệ cơ thể chống lại tác hại của bức xạ mặt trời đặc biệt là tia cực tím.

Trong trường hợp bệnh lý, ở người da trắng hoặc da vàng, nếu vì nguyên nhân nào đó, sắc tố melanin được sản xuất quá nhiều hoặc phân bố không đều trên da thì chứng sạm da xuất hiện. Sạm da được chia thành 2 loại.

Sạm da lan tỏa rải rác nhiều vùng hoặc toàn thân, đôi khi có cả ở niêm mạc miệng, sinh dục. Bệnh nhân có nhiều triệu chứng toàn thân khác liên quan tới nhiều yếu tố nội tạng, nội tiết, thần kinh, nhất là rối loạn chức năng gan, thận, tuyến yên. Phụ nữ sau khi sinh đẻ 1-2 con có thể bị sạm da ở 2 gò má, sống mũi do rối loạn nội tiết. Muốn chẩn đoán chính xác, cần được thầy thuốc chuyên khoa khám xét toàn diện.

Sạm da khu trú xuất hiện ở từng vùng, nổi thành đám màu sẫm hoặc đen, ngả màu tím than. Rõ nhất ở các vùng da mỏng, ở phần hở hay ra mồ hôi, nhất là má, trán, thái dương, quanh hốc mắt, mặt trong các chi, trước bụng, quanh thắt lưng. Loại sạm da này thường gặp hơn loại trên, chủ yếu do nguyên nhân bên ngoài (nhất là hóa chất) gây kích ứng viêm da hoặc dị ứng, dần dần thành sạm da. Ví dụ: sạm da sau khi bôi ASA, BSI, trị hắc lào... Công nhân mỏ than, công nhân cơ khí tiếp xúc dầu mỡ có thể bị sạm da ở mặt và các chi.

Những năm gần đây, có nhiều trường hợp sạm da mặt (nám má) sau khi dùng sữa rửa mặt, kem phấn không thích hợp hoặc sau khi tiến hành một số thủ thuật thẩm mỹ (đắp thuốc, lột da...) ở những cơ sở không đáng tin cậy.

Có những mỹ phẩm rất tốt, đắt tiền nhưng đối với người có cơ địa dị ứng vẫn có thể gây viêm da nhiễm sắc. Trong hầu hết các mỹ phẩm đều có hương liệu. Chất này có khả năng bắt nắng (cảm quang), nhất là ở xứ nhiệt đới như nước ta. Ngoài ra, xà phòng thơm, chanh, phèn chua, nước muối, nghệ... đều có thể gây bắt nắng ở vùng da mặt.

Vì vậy, bạn nên hết sức thận trọng khi dùng mỹ phẩm, không nên tùy tiện thay đổi nhiều. Khi bị sạm da hay nám má, nên kịp thời đi khám bệnh để được chẩn đoán và hướng dẫn xử trí thích hợp.

GS. Nguyễn Xuân Hiền, Sức Khỏe & Đời Sống