Bùng phát đại dịch cúm A là điều có thể xảy ra

Tiến sĩ Nguyễn Văn Bình.

"Hễ có gà mắc cúm là có nguy cơ xuất hiện dịch cúm A ở người. Bệnh không lây lan nhanh bằng SARS nhưng tỷ lệ tử vong lại gần như 100%", tiến sĩ Nguyễn Văn Bình, Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng và phòng chống HIV/AIDS nhấn mạnh trong buổi trả lời phỏng vấn VnExpress chiều nay.
> Hà Tây khẳng định không tái phát dịch cúm gia cầm
> 3 người chết do nhiễm virus H5N1

- Cơ quan y tế đã xác định được yếu tố dịch tễ của 3 bệnh nhân cúm A ở Hà Tây và Hậu Giang chưa?

- Về trường hợp ở Hậu Giang, hôm nay Viện Pasteur TP HCM đã cử đoàn công tác xuống điều tra. Theo thông tin ban đầu của y tế địa phương, trong tuần bắt đầu phát bệnh, người này có tiếp xúc với thịt gà. Còn gia đình cháu Long ở Ứng Hoà, Hà Tây có nuôi 7 con gà. Trước khi cháu ốm, một con chết bệnh, những con khác sau đó cũng có dấu hiệu mệt mỏi nên họ làm thịt dần. Còn gia đình cháu Huệ ở Hà Đông có 30 con ngan, đã chết 6-7 con. Do đàn ngan còn bé, việc chết một số là hiện tượng bình thường, những con còn lại vẫn khoẻ mạnh nên cơ quan thú y chưa có kết luận gì về tình trạng đàn gia cầm này mà sẽ tiếp tục theo dõi. Một điều đáng lưu ý là trong tuần cháu Huệ đổ bệnh, nhà hàng xóm có 2 con chim cảnh bị chết. Ở Hà Tây cũng có tập quán mua phân gia cầm về bón cho cây và đây có thể là nguồn lây.

- Gia đình các bệnh nhân trên đang được theo dõi như thế nào?

- Tất cả họ đều đang được cơ quan y tế giám sát chặt chẽ về sức khoẻ hằng ngày và được hướng dẫn các biện pháp phòng lây bệnh. Thị xã Hà Đông thậm chí còn cử cán bộ y tế huyện về xã Yên Nghĩa, nơi cư trú của gia đình cháu Huệ từ một tuần nay. Các địa phương có bệnh nhân cúm A đều đã được phun thuốc khử trùng và vệ sinh môi trường. Đến nay, tất cả người nhà của các bệnh nhân đều khoẻ mạnh.

- Tại sao cháu Huệ lại nhiễm bệnh khi mới 11 tháng tuổi, chưa tiếp xúc trực tiếp với gia cầm, và những người khác trong gia đình thì vẫn khoẻ?

- Hiện khoa học chưa xác định được cơ chế lây cúm từ gà sang người. Tuy nhiên, việc có ăn thịt gà hay tiếp xúc trực tiếp với gia cầm ốm hay không có thể không quan trọng. Chỉ cần virus tồn tại trong môi trường là đã có nguy cơ lây nhiễm, còn lây cho ai là tuỳ cơ địa và khả năng chống đỡ của từng người.

- Sự tái phát bệnh cúm A lần này có phải do những con virus cũ tồn tại từ dịch hồi đầu năm nay trỗi dậy?

- Chúng tôi chưa có kết luận nào, nhưng cũng không loại trừ điều đó. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng dịch cúm A ở người luôn gắn với dịch cúm gia cầm. Cứ có gà ốm do cúm là con người cũng có nguy cơ nhiễm bệnh. Hiện khoa học đã chứng minh, mã gene của virus gây cúm ở gia cầm và virus gây cúm ở người giống nhau đến 98%. Bệnh cúm gia cầm có thể lây sang người dù tỷ lệ rất thấp. 

- Ông đánh giá như thế nào về khả năng bệnh cúm A trở thành đại dịch trong đợt này?

- Tổ chức Y tế Thế giới đã khuyến cáo về khả năng bùng phát dịch cúm A ở người trong năm nay vì dịch cúm gia cầm đang phát triển ở nhiều nước trong khu vực, riêng Thái Lan đã có người nghi nhiễm cúm A. Ở Việt Nam, bệnh nhân cúm A đã xuất hiện và không loại trừ khả năng bệnh sẽ lan ra cộng đồng. Dịch cúm gia cầm càng lan rộng thì nguy cơ bùng phát cúm A càng cao. Bộ Y tế đang rất lo lắng về điều này, bởi ở nước ta hầu như hộ nông dân nào cũng nuôi gà, cơ quan thú y khó mà kiểm tra, giám sát được hết. Nhiều khi dịch xuất hiện ở cả đàn gà hàng nghìn con nuôi tập trung mà người chăn nuôi không sao cả, bệnh cũng không lan ra ngoài. Nhưng có khi chỉ một con gà của gia đình nào đó ốm cũng sẽ lan ra cả vùng, người trong gia đình và cả hàng xóm cũng nhiễm bệnh.

- Trước nguy cơ lớn đó, Bộ Y tế đã có biện pháp gì để đối phó?

Do bệnh cúm A gắn liền với dịch cúm gia cầm nên Bộ Y tế đã xác định là phải phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Chúng tôi đã gửi công văn sang cơ quan này và các địa phương về việc phối hợp phòng chống dịch bệnh, trước hết là giải quyết dịch cúm ở gà và bảo vệ những người tiếp xúc với gà ốm. Việc truyền thông cho nhân dân cũng rất quan trọng để họ tự bảo vệ sức khoẻ gia đình và đàn gia cầm của mình, vì lực lượng y tế và thú y không thể giám sát từng hộ được.

Chúng tôi cũng đã chỉ đạo các bệnh viện chuẩn bị sẵn sàng để tiếp nhận bệnh nhân. Ở miền Bắc, cơ sở điều trị tập trung là Viện Y học lâm sàng các bệnh nhiệt đới và Bệnh viện Nhi Trung ương. Mặc dù độ lây của cúm A không bằng SARS, nguy cơ lây từ người sang người cũng chưa được khẳng định nhưng trong điều trị bệnh nhân cúm A, chúng tôi vẫn áp dụng các phương pháp bảo vệ nghiêm ngặt như với SARS vì hầu như những người mắc bệnh này đều không tránh khỏi tử vong.

Thanh Nhàn thực hiện