Những điều cần biết về bệnh mạch vành

Động mạch vành làm nhiệm vụ nuôi cơ tim.

Đó là một trong những nguyên nhân chính gây tử vong và tàn phế ở người cao tuổi. Bệnh xảy ra khi các nhánh của động mạch vành bị tắc hẹp (do xơ vữa hoặc các tổn thương khác), khiến máu không được chuyển đầy đủ đến nuôi dưỡng cơ tim.

Kết quả giải phẫu những bệnh nhân tử vong do nhồi máu cơ tim cho thấy, 90% bị xơ vữa mạch vành. Các nguyên nhân còn lại là viêm động mạch vành, bệnh đa hồng cầu, chấn thương động mạch vành...

Ở người lớn khỏe mạnh, cơ tim nhận 5% máu của cả cơ thể và tiêu thụ từ 30-35 ml ôxy trong một phút. Hàm lượng ôxy ở tĩnh mạch vành chỉ bằng 40% so với các tĩnh mạch khác nên dự trữ ôxy của cơ tim rất thấp. Vì vậy, nếu mạch vành bị hẹp, bệnh nhân rất dễ bị nhồi máu cơ tim khi làm việc gắng sức.

Các yếu tố nguy cơ gây bệnh mạch vành bao gồm:

- Rối loạn mỡ máu.

- Hút thuốc lá: Thuốc lá làm giảm cholesterol tốt, tăng cholesterol xấu.

- Bệnh cao huyết áp.

- Bệnh tiểu đường: Bệnh này làm tăng triglycerid và giảm cholesterol tốt.

- Ít vận động thể lực, làm việc trong môi trường tĩnh và căng thẳng thần kinh, tăng stress tâm lý.

- Béo phì: Người bị bệnh này rất dễ bị xơ vữa động mạch.

Biểu hiện lâm sàng điển hình của bệnh mạch vành là có cơn đau ngực. Cơn đau có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào ở ngực trái vùng trước tim, vùng sau xương ức. Đôi khi đau lan lên cổ, hàm, vai, cánh tay trái hoặc ra sau lưng. Bệnh nhân thường có cảm giác ngột ngạt, tức ngực, như có vật gì thắt lấy vùng tim, đôi khi có cảm giác như tê bỏng. Cơn đau thường thoáng qua trong vài giây đến một vài phút, cũng có trường hợp kéo dài hàng tiếng đồng hồ. Khi cơn đau xuất hiện, cần gọi người giúp đỡ để gọi cho bác sĩ.

Phương pháp điều trị bệnh mạch vành tốt nhất là nong mạch, đặt ống ngăn ngừa tái hẹp hoặc bắc cầu qua vị trí tắc. Việc điều trị nội khoa chỉ dành cho những trường hợp có mức độ tổn thương mạch vành chưa lớn hoặc chống chỉ định điều trị can thiệp. Tuy nhiên, ở Việt Nam, do phần lớn cơ sở y tế chưa có khả năng về chuyên môn và trang thiết bị để can thiệp nên đa số bệnh nhân vẫn được điều trị nội khoa.

Để hạn chế các tác hại của bệnh, ngoài việc tuân theo các chỉ định điều trị của bác sĩ, bệnh nhân cần lưu ý:

- Tăng cường vận động thể lực, hạn chế làm việc trong môi trường tĩnh hoặc nơi dễ gây căng thẳng thần kinh và tăng stress.

- Hạn chế và tiến tới bỏ thuốc lá. Hạn chế bia rượu và các chất kích thích khác.

- Điều trị bệnh cao huyết áp, tiểu đường, tăng mỡ máu và béo phì.

- Thực hiện chế độ ăn hợp lý: Ăn nhiều rau quả, cá. Hạn chế ăn chất bột đường, chất béo (kiêng mỡ động vật).

TS Nguyễn Văn Tiến, Sức Khoẻ & Đời Sống