Ăn chia tiền tỷ khi thực hiện Đề án 112

Một nguồn tin từ cơ quan điều tra cho VnExpress biết, riêng việc in giáo trình, mua bản quyền phần mềm của đề án 112 đã thất thoát khoảng 3,4 tỷ đồng, trong đó 1,3 tỷ là tiền ăn chia.
> Bắt nguyên phó chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ/ Sản phẩm Đề án 112 miễn phí cũng không 'đắt hàng'

Nhà riêng ông Vũ Đình Thuần. Ảnh: Thanh Niên

Ngoài việc tiếp tục làm rõ hành vi của nguyên phó chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đình Thuần (vừa bị bắt), cơ quan điều tra sẽ trưng cầu giám định chất lượng các thiết bị tin học được cung cấp trong quá trình triển khai đề án 112.
Các thiết bị được mua từ đâu, xuất xứ sản phẩm thế nào sẽ được làm rõ. Hậu quả thiệt hại do các cán bộ có thẩm quyền gây ra cũng đang khẩn trương được xác minh. Nguồn tin từ cơ quan điều tra cho hay, chỉ riêng việc in ấn giáo trình, mua bản quyền phần mềm đã gây thất thoát khoảng 3,4 tỷ đồng. Trong đó, 1,3 tỷ đồng có dấu hiệu chia chác.

Cơ quan điều tra xác định, các bị can đã có dấu hiệu lợi dụng chức vụ để tư lợi qua việc tổ chức in ấn tài liệu phục vụ đề án tại các địa phương. 

Nhà xuất bản Tư pháp do ông Nguyễn Đức Giao làm giám đốc (đã bị bắt) nhận in tài liệu, giáo trình... cho đề án. Công việc này sau đó lại được thuê đơn vị khác thực hiện. Tổng công ty phát hành sách (2 phó tổng giám đốc bị bắt) cũng thực hiện theo cách tương tự.

Hiện có thông tin, giá in ấn do ông Giao cũng những người liên quan nhận cao hơn hẳn so với chi phí thực tế. Cơ quan chức năng ước tính, thất thoát trong phi vụ in ấn giáo trình, tài liệu của đề án khoảng 2,1 tỷ đồng.

Một ngày sau khi lệnh bắt nguyên phó chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ được thực thi, chiều 14/9 cơ quan điều tra Bộ Công an đã có thông báo với Văn phòng Chính phủ kết quả xác minh bước đầu về những sai phạm của Ban điều hành đề án 112 và một số cán bộ liên quan

Nguyên phó chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đình Thuần bị khởi tố bị can, khám xét nhà riêng, nơi làm việc để điều tra về 2 tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành nhiệm vụ và cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng. Cùng tội danh này có ông Lương Cao Sơn - chuyên viên Văn phòng Chính phủ, Thư ký Ban điều hành 112.

Ông Hoàng Đăng Bảo (chuyên viên Vụ Cải cách hành chính, Văn phòng Chính phủ) bị điều tra về hành vi lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành nhiệm vụ. Đây cũng là tội danh điều tra với ông Nguyễn Đức Giao (Giám đốc Nhà xuất bản Tư pháp, Bộ Tư pháp); bà Nguyễn Minh Thiệu, Nguyễn Thị Phương Hoa (hai Phó tổng giám đốc Tổng công ty Phát hành sách) cùng 3 cán bộ khác.

Ban điều hành "vừa đá bóng, vừa thổi còi"

112 là đề án tin học hóa quản lý hành chính nhà nước đầu tiên ở nước ta khi cải cách hành chính mới đang ở giai đoạn bắt đầu. Theo đánh giá của Ủy ban Khoa học Công nghệ môi trường, Quốc hội khóa XI, qua 5 năm triển khai (2001-2005), đề án đã xây dựng được cổng thông tin điện tử của Chính phủ; hình thành hệ thống thông tin điện tử triển khai rộng với các bộ ngành, địa phương; xây dựng thử nghiệm một số phần mềm dùng chung; phổ cập kiến thức về ứng dụng công nghệ thông tin cho một số lớp cán bộ, công chức...

Nhưng xét toàn diện, đề án chưa đạt được mục tiêu đã đề ra. Theo Ủy ban, phương pháp tiếp cận xây dựng nhiều nội dung của đề án còn thiếu tính hệ thống. Công tác chuẩn hóa và xây dựng các dữ liệu thông tin, kiến trúc dữ liệu... cần được thực hiện trước thì lại không triển khai ngay. Điều này, giống như chưa xây dựng quy hoạch khu đô thị đã xây từng ngôi nhà.

Ủy ban còn cho rằng, ý tưởng xây dựng phần mềm dùng chung là chủ trương đúng, tiết kiệm chi phí. Nhưng khi triển khai lại không chuẩn, thậm chí có nơi sai lệch. Công tác đào tạo tiến hành ồ ạt, chưa tính đến nhu cầu và hiệu quả của người sử dụng. Việc đào tạo mang tính hình thức.

27 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và 15 bộ, ngành được phân công xây dựng phần mềm dùng chung và triển khai thử nghiệm. Tuy nhiên, Ủy ban nhận thấy các phần mềm này sử dụng kém hiệu quả. Quy trình thiết kế chưa đúng quy chuẩn quốc tế nên còn tình trạng xé lẻ trong xây dựng, trùng lắp trong triển khai.

Trong quá trình chỉ đạo, Ban điều hành không xây dựng được khung chuẩn của hệ thống tin học hóa cho các bộ ngành, địa phương. Việc này dẫn đến đầu tư tùy tiện. Báo cáo của Ban điều hành 112 với Ủy ban cho thấy, đến tháng 9/2003, hơn 3.700 tỷ đồng đã được các bộ ngành địa phương đầu tư thêm trong quá trình triển khai.

Theo quyết định của Thủ tướng, Ban điều hành không có chức năng quản lý nhà nước về công nghệ thông tin. Ban chỉ được quyền thẩm định các vấn đề về kỹ thuật, công nghệ phù hợp với mục tiêu của đề án, không được thẩm định thiết kế kỹ thuật - tổng dự toán của dự án. Nhưng qua giám sát, Ủy ban nhận thấy, Ban đã tổ chức thẩm định thiết kế kỹ thuật - tổng dự toán. Điều này trái với quy định của Chính phủ, tạo nên tình trạng "vừa đá bóng vừa thổi còi".

Nhóm phóng viên