'Tháng 10 đen tối' của ngành công nghiệp ôtô Mỹ

Delphi phá sản, General Motors có mức lỗ lớn nhất trong vòng 13 năm, Ford liên tục thua lỗ và mất đi 3 quan chức cấp cao là những gì ngành công nghiệp ôtô Mỹ phải trải qua trong tháng 10/2005. Không những thế, tình cảnh có thể còn tồi tệ hơn vào tháng 11.

Ngày 1/10, các quan chức General Motors (GM) và đại diện của nghiệp đoàn Mỹ gặp nhau để tìm ra phương án hạ thấp chi phí chăm sóc sức khoẻ nhân công. Tuy nhiên, sau 2 ngày làm việc và gần tiến tới thoả thuận thì vị chủ tịch nghiệp đoàn, Ron Gettelfinger lại đưa ra một đề nghị hoàn toàn trái ngược, và thế là cả hai phải ngồi đàm phán lại từ đầu.

Ngày 3/10, các nhà sản xuất công bố doanh số tháng 9 tiếp tục ở mức thấp, lượng cầu giảm 7,6%. Doanh số bán của GM giảm 24% và 20% ở Ford. Detroit (thủ phủ của GM, Ford, Chrysler) ra lệnh ngừng hoạt động nhiều nhà máy.

Ba ngày sau, nghiệp đoàn tiết lộ hãng thiết bị phụ trợ lớn nhất nước Mỹ, Delphi lên kế hoạch cắt giảm lương và trợ cấp của 33.000 nhân công ở mức cao chưa từng thấy. Đồng thời, tổ chức này cũng lưu ý GM về việc Delphi (công ty con của GM) có thể phá sản trong thời gian ngắn nhất.

"Bóng mây" bao phủ trên trụ sở toàn cầu của GM, Detroit, Mỹ. Ảnh: AP

Đúng như dự đoán, 8/10, Delphi chính thức đệ đơn xin phá sản và trở thành vụ phá sản lớn nhất trong ngành công nghiệp ôtô Mỹ. Quyết định phá sản kéo theo hàng loạt nhân công mất việc, nhiều nhà máy đóng cửa và sức ép tài chính ngày càng tăng lên đôi vai của các nhà cung cấp nhỏ. Trước khi đưa ra quyết định trên, lệnh triệu tập được gửi tới các giám đốc của Delphi ở Nhật, Đức, Nam Mỹ và New York với yêu cầu phải có mặt tại trụ sở của hãng ở Troy, bang Michigan, Mỹ trước 8h30 sáng ngày thứ Bảy, 8/10. Khi có mặt đầy đủ các vị trí lãnh đạo quan trọng nhất, chủ tịch S. Miller tuyên bố quyết định nộp đơn phá sản lên toà án Mỹ và coi đó là hành động không thể khác.

Sau đó hai ngày, 10/10, phó chủ tịch Ford Motor, đồng thời phụ trách phát triển sản phẩm Bắc Mỹ, Phil Martens cùng Matt DeMars, phó chủ tịch Ford Bắc Mỹ đệ đơn xin từ chức. Trong khi vị phó chủ tịch khác, Roman Krygier sẽ ra đi vào cuối năm nay.

Ngày 11/10, Delphi bán tống bán tháo những đại lý sửa chữa chính của mình tại Mỹ trước khi nhận phán quyết của toà án về đơn xin phá sản.

Sáng hôm sau, 12/10, nghiệp đoàn tại Lockport, New York tuyên bố công nhân chuẩn bị đình công để phản đối Delphi. Chủ tịch Delphi, Robert S. Miller tổ chức họp báo ở Troy và thách thức: “Có nghịch lý rất lớn ở đất nước này và nhiều nơi trên thế giới là người cắt cỏ lại so sánh mình với những người kinh doanh. 65 USD cho một giờ làm công việc đó là mức tiền cao nhất trong toàn bộ ngành công nghiệp Mỹ”. S. Miller muốn ám chỉ tới số tiền 65 USD mà Delphi phải trả cho người lao động, kể cả tiền lương, phụ cấp và trợ cấp chăm sóc sức khoẻ.

Ngày 17/10, GM thông báo lỗ 1,6 tỷ USD trong quý 3, mức thua lỗ lớn nhất trong vòng 13 năm qua. Cũng trong ngày hôm đó, GM đưa ra đề xuất với nghiệp đoàn về việc giảm mức chi phí trợ cấp sức khoẻ, một cách thức tương tự như Ford và Chrysler đã từng làm.

Ngày 20/10 Ford thông báo lỗ 284 triệu USD ở quý 3 và chủ tịch Bill Ford hứa phục hồi đà tăng trưởng của hãng vào đầu năm sau. Tất nhiên, kế hoạch của Ford bao hàm cả hành động đóng cửa nhà máy và cắt giảm nhân công. 

Tiếp đến 25/10, Chrysler thông báo lợi nhuận quý 3 đạt 374 triệu USD và đây là hãng duy nhất có lãi trong số các nhà sản xuất tại Detroit.

Ngày 26/10, GM nhận được “trát” của Uỷ ban Chứng khoán và Giao dịch, yêu cầu giải trình về kế hoạch trợ cấp sức khoẻ, lương hưu và những quan hệ khác giữa họ và hãng thành viên Delphi.

Ngày 28/10, GM chính thức thông báo cắt trợ cấp sức khoẻ của nhân công hưởng lương.

Ngày cuối cùng trong tháng, 31/10, nhà phân tích kinh tế Patrick Anderson công bố nghiên cứu cho thấy Delphi phá sản là sự kiện lớn nhất tác động đến kinh tế của bang Michigan trong nhiều thập kỷ nay. Ông còn dự đoán, luật bảo hộ phá sản 11 của Mỹ khiến tổng số lương và trợ cấp của các nhân viên ở Michigan giảm đi 10 tỷ USD.

Chưa hết, "tháng 10 đen tối" kết thúc với ngành ôtô Mỹ bằng cảm giác cay đắng khi doanh số bán của các hãng tiếp tục giảm 18% và mọi chuyện tồi tệ nhất có thể đang chờ họ ở tháng 11.

Trọng Nghiệp (theo Detnews)