Phân tích kỹ thuật không phải là cây đũa thần

Sử dụng phân tích kỹ thuật trong đầu tư khá phổ biến trên thế giới. Tuy nhiên, hiệu quả của phương pháp này khi áp dụng tại Việt Nam đang bị nhiều nhà đầu tư nghi ngờ.

Quy định giao dịch cũng như đặc tính tâm lý của thị trường Việt Nam khiến cho việc áp dụng các phương pháp phân tích mất đi tính chính xác, đặc biệt là phân tích kỹ thuật. Trong đó, gây khó khăn nhất cho việc phân tích chính là ngưỡng chặn biên độ ở cả hai sàn Hà Nội và TP HCM.

Ngưỡng chặn biên độ khiến tính thanh khoản của thị trường giảm sút khi cán cân cung cầu chênh lệch. Nó cũng khiến cho chứng khoán thường xuyên trong tình trạng tranh mua hoặc tranh bán, đặc biệt trong thời gian gần đây, khi biên độ dao động bị thu hẹp. Vì thế, nếu dựa vào phân tích kỹ thuật báo tín hiệu mua hoặc cảnh báo nguy hiểm thường đã quá trễ để trở tay.

Chị Ánh Nguyệt từng mua cổ phiếu theo phân tích về đường trung bình trượt (MA, sử dụng đường được vẽ bởi giá đóng cửa trung bình của một số phiên giao dịch liên tiếp). Tuy nhiên, MA có độ trễ từ 3 đến 5 phiên, có nghĩa là để đưa ra chỉ báo tăng, chứng khoán phải tăng từ 3 đến 5 phiên nhà đầu tư mới rút ra được tín hiệu mua. Và ngược lại, đảo chiều 3-5 phiên từ đỉnh, tín hiệu bán mới được đưa ra. Chị cho biết, đã tuân thủ rất chặt chẽ các quy định này nhưng vì độ trễ của đường MA là khá lớn nên gần như chị không có cơ hội mua được cổ phiếu tốt cũng như sớm xả hàng khi thị trường đảo chiều.

Chị Nguyệt cho hay, với biên độ 3%, hễ thị trường tăng trần hoặc giảm sàn 3-4 phiên, nhà đầu tư mua vào khi tín hiệu mua đã rõ sẽ chịu thiệt giá 12% đến 15%. Còn nếu bán, cũng chịu thiệt với mức tương tự.

Theo lý thuyết, một thời gian giá tăng kèm theo lượng giao dịch đi lên là dấu hiệu cho thấy xu hướng tăng đang được củng cố. Nếu nhìn vào biểu đồ giá sẽ thấy nhận định trên không đúng với nhiều mã chứng khoán ở Việt Nam. Ví dụ, BMC tăng hàng tháng trời, nhưng đường giá và khối lượng không cùng nằm trong xu hướng lên, từ đó tín hiệu củng cố không hình thành.

Phần lớn các phiên tăng của cổ phiếu hiếm đều có khối lượng giao dịch thấp. Những phiên tăng với khối lượng giao dịch lớn thường chỉ xuất hiện ở đầu, cuối trong một xu hướng lên, hoặc ở những phiên giảm thứ cấp. Điều này một lần nữa trái với nguyên tắc chung của phân tích kỹ thuật là nhiều phiên giá tăng hoặc đi ngang trong khi khối lượng giao dịch giảm sút báo hiệu xu hướng tăng có thể sắp kết thúc.

Biểu đồ giá BMC (trên) và Vn-Index (dưới) từ tháng 6 cho tới nay. Trong đó, biến động của Vn-Index diễn biến khá sát với quy luật phân tich kỹ thuật còn BMC thì không. Ảnh: vcbs.com.vn.

Khối lượng giao dịch không phản ánh đúng nhu cầu mua bán của thị trường, nên một số chỉ báo kỹ thuật sử dụng khối lượng như Money Flow Index , On Balance Volume (hai chỉ báo liên quan tới giá đóng cửa và khối lượng v.v...) mất đi tính chính xác.

Ngoài ra, một số người phàn nàn rằng với nhiều mã, phương pháp phân tích kỹ thuật sử dụng biểu đồ giá hình nến (Candle Stick), trong đó đồ thị được vẽ từ bốn thông số (giá mở cửa, đóng cửa, cao nhất và thấp nhất) cho kết quả rất thiếu chính xác.

Theo phân tích của một chuyên gia chứng khoán, ứng dụng phân tích kỹ thuật vào đầu tư chứng khoán đòi hỏi nhà đầu tư phải nắm vững cách sử dụng các chỉ báo kỹ thuật cũng như hiểu tâm lý thị trường. Hơn nữa, việc ứng dụng cần linh hoạt để phù hợp với những đặc trưng của thị trường Việt Nam. Chẳng hạn các chỉ báo về dòng tiền và khối lượng không nên áp dụng cho từng mã chứng khoán mà nên dùng với giao dịch toàn thị trường để rút ra xu hướng chung của cổ phiếu.

Cụ thể, giao dịch nhỏ giọt do dư mua hoặc bán quá cao thường xảy ra với một số cổ phiếu và việc ứng dụng các mẫu hình để chỉ ra điểm đảo chiều tại các mã này là rất khó. Tuy nhiên, nhìn một cách khái quát giá trị Vn-Index và khối lượng của cả thị trường trong một giai đoạn, các quy luật về khối lượng và giá trị gần như vẫn giữ nguyên tính chính xác.

Nhận định về sử dụng Candle Stick trong phân tích, chuyên gia này cho hay do HOSE khớp theo đợt nên kết thúc ngày giá cổ phiếu chỉ chốt tại 3 mốc giá. Vì vậy, nhà đầu tư coi như bị thiếu một thông số đầu vào để phân tích. Nếu sử dụng, phương pháp nên áp dụng với các mã tại HASTC, do sàn Hà Nội giao dịch liên tục nên có thể cung cấp đủ những số liệu cần thiết cho việc vẽ đồ thị.

Theo ông Lưu Trung Dũng, Sáng lập viên Công ty Đào tạo Đầu tư DoBF, dù thuộc trường phái nào, mỗi nhà đầu tư nên biết cả phân tích kỹ thuật lẫn cơ bản. Phân tích kỹ thuật sẽ giúp nhà đầu tư nắm được xu hướng vận động của thị trường trong khi đánh giá dưới góc độ cơ bản sẽ giúp nhà đầu tư lựa chọn được cổ phiếu tốt nhất cũng như mang lại cái nhìn toàn cục về kinh tế vĩ mô, vốn được phản ánh qua diễn biến của chứng khoán.

Một kinh nghiệm ông Dũng chia sẻ với các nhà đầu tư là không nên đi ngược lại xu hướng. Cụ thể là nếu xu hướng chung của Vn-Index là đi xuống thì sẽ khó cho một cổ phiếu cụ thể có thể cưỡng lại đà giảm. Trái lại, một khi Vn-Index xác lập xu hướng lên, khả năng chứng khoán "dàn hàng ngang" tiến bước là rất cao. Do đó, theo vị chuyên gia này, đôi khi phân tích để đón xu hướng chung còn quan trọng hơn rất nhiều nghiên cứu cụ thể từng mã cổ phiếu.

Ngoài ra, áp dụng phân tích kỹ thuật trên một danh sách các cổ phiếu có thông tin cơ bản tốt sẽ nâng cao hiệu quả của phương pháp này

Xuân Hòa

Hãy chia sẻ quan điểm đầu tư của bạn, tại đây