Tăng giá điện lạm phát khó kìm

Mục đích tăng giá điện 6,6% của EVN là huy động vốn cho sản xuất, thu hút thêm nhà đầu tư. Một số chuyên gia kinh tế cho rằng trong bối cảnh giá cả leo thang, việc EVN đề nghị tăng giá bán điện cao hơn lộ trình sẽ tạo cú sốc đối với nền kinh tế, nỗ lực kiềm chế lạm phát càng thêm khó khăn.
> EVN đề nghị tăng giá điện lên 917 đồng

Nhiều công trình thủy điện của EVN bị chậm tiến độ. Ảnh: Hoàng Hà.

Theo Trưởng phòng kinh tế xã hội Viện Kinh tế Hà Nội, ông Nguyễn Minh Phong, lý do mà EVN đưa ra rất khó chấp nhận. Nếu Chính phủ duyệt phương án mà tập đoàn này trình, sẽ xảy ra một số mâu thuẫn: Thứ nhất, điện vẫn là mặt hàng độc quyền, EVN "một mình một chợ", do vậy Nhà nước vẫn phải quản lý về giá. Khi Chính phủ đã phê duyệt lộ trình tăng giá thì EVN có nhiệm vụ thực hiện chứ không thể đề xuất tăng lên mức cao hơn.

Thứ hai, EVN than rằng kinh doanh bị lỗ do nhiều yếu tố đầu vào như nhiên liệu, sắt thép... tăng giá, là trái với quy luật thị trường. Một khi thị trường chưa cạnh tranh, vẫn còn yếu tố độc quyền thì không thể đòi thả giá theo thị trường được.

Chưa kể, điện là đầu vào của nhiều ngành sản xuất. "Điện lực kêu lỗ do chi phí cao và đòi tăng giá. Tăng giá điện sẽ tác động đến sản xuất, nhiều mặt hàng khác cũng đòi tăng giá theo. Các mặt hàng khác tăng giá lại ảnh hưởng đến ngành điện và ngành điện lại đòi tăng giá. Mặt bằng giá mới cứ thế theo nhau hình thành và mục tiêu kìm chế lạm phát của Chính phủ coi như đổ bể", ông Phong phân tích thêm.

Theo ông Phong có hai vấn đề cần xem lại. Thứ nhất, tổn thất điện năng đã hợp lý chưa. Mặc dù trong thời gian qua, EVN đã quan tâm giảm tổn thất điện năng nhưng vẫn ở mức cao. Thứ hai, kiểm soát giá thành chặt chẽ. Không mấy ai biết chi phí sản xuất của EVN đã hợp lý chưa, vì lâu nay kiểm toán ngành điện ít được công khai. "Theo tôi cần có một cơ quan kiểm toán độc lập tại EVN để tính toán xem con số lỗ, lãi của họ như thế nào, chứ không chỉ nghe họ kêu lỗ", ông nói.

Ông Nguyễn Đình Ánh - Phó viện trưởng Viện nghiên cứu giá cả Bộ Tài chính - cho rằng trước sức ép của giá xăng dầu, việc điều chỉnh giá bán điện là tất yếu. Vấn đề còn lại là Chính phủ phải cân nhắc thời điểm và chọn phương án thích hợp để tránh gây sốc cho kinh tế và tác động đến đời sống dân sinh.

"Mục tiêu lớn mà Chính phủ đặt ra lúc này là phát triển kinh tế song song với kìm chế lạm phát. Nếu bây giờ lại đặt vấn đề tăng giá điện thì coi như việc kìm chế lạm phát ở dưới tốc độ tăng trưởng là không thể đạt được", ông Ánh nói.

Một chuyên gia của Viện nghiên cứu Kinh tế Trung ương nhận xét, thời điểm từ nay đến 1/7 vẫn còn khá xa. Trong khoảng thời gian này, Chính phủ sẽ có nhiều biện pháp và EVN cũng có sự điều chỉnh để phương án tăng giá điện sát với thực tế hơn.

Theo ông, trong bối cảnh hiện tại, tăng giá điện nghĩa là khó đạt được mục tiêu ổn định kinh tế - xã hội và đối diện với những bất ổn ngấm ngầm như lòng tin của người dân và nhà đầu tư sẽ bị giảm sút. "Cách đây vài tuần người dân chưa nguôi nỗi lo lắng với việc tăng giá xăng dầu thì hôm nay lại nghe thông tin tăng giá điện. Vì vậy, biện pháp lúc này là cần trấn an người dân", ông nói.

Hai tháng đầu năm, chỉ số giá tiêu dùng đã lên đến 6,02%, chiếm hơn 70% so với mục tiêu 8,5% của cả năm 2008. Giới chuyên gia kinh tế đều có chung một nhận định, với hàng loạt các yếu tố tác động không mấy thuận lợi như thời tiết, dịch bệnh, thiếu hụt nhiên liệu toàn cầu... việc tăng giá điện tăng sẽ bồi thêm một cú đấm mạnh dẫn đến những biến động về giá, sản xuất ngưng trệ gây mất cân đối cung cầu, năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp sẽ giảm.

Trong công văn số 319 của Chính phủ về tăng cường các biện pháp kiềm chế lạm phát năm 2008 cũng chỉ rõ, Bộ Công thương và Ủy ban nhân dân các địa phương cần kiểm soát tốt thị trường trong nước, chống đầu cơ găm hàng, tăng giá, lạm dụng vị thế độc quyền để kiếm lời, vi phạm lợi ích người tiêu dùng. Nghiên cứu áp dụng các biện pháp phù hợp để kiểm soát giá hàng hóa độc quyền như định giá giới hạn, đăng ký giá, thông báo kê khai giá, niêm yết và bán theo giá niêm yết.

Hồng Anh