'Đối phó với lạm phát quan trọng hơn con số thống kê'

Trong cuộc họp thường kỳ của Chính phủ ngày 30/11, Thứ trưởng Tài chính Trần Văn Tá cho hay, nếu tính theo cách mới, CPI chỉ tăng 7,92% chứ không phải 9,45%. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, chỉ số bao nhiêu không quan trọng, điều cần làm là đưa ra giải pháp hạn chế tối đa tác động tới nền kinh tế.

Số liệu của Tổng cục thống kê, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cho thấy, CPI 11 tháng đầu năm tăng tới 9,45%. Tuy nhiên, theo ông Trần Văn Tá, cách tính hiện nay vẫn là so sánh với chỉ số CPI của tháng 12 năm trước và không còn phù hợp với thông lệ quốc tế.

Trao đổi với VnExpress, ông Nguyễn Đức Thắng, Phó vụ trưởng Vụ Thương mại, Dịch vụ và giá cả (Tổng cục thống kê), cho hay, cách tính CPI mới được bổ sung gốc so sánh với bình quân thường kỳ. Trước đây, cơ quan này sử dụng 4 gốc để so sánh về tốc độ tăng CPI, gồm so với năm gốc (năm 2005), cùng kỳ năm trước, chốt tháng 12 năm trước và tháng trước.

Theo cách tính mới này, CPI của quý III năm nay sẽ được so sánh với quý III năm trước, 11 tháng đầu năm cũng sẽ được so sánh với 11 tháng đầu năm trước. Đây là cách tính hầu hết các nước trên thế giới đang sử dụng. Phương pháp này sẽ được áp dụng từ năm 2008.

Với cách tính mới, chỉ số CPI của 11 tháng đầu năm nay so với 11 tháng đầu năm 2006 đạt 7,92% và dự kiến với tốc độ tăng giá hiện nay, CPI cả năm sẽ tăng khoảng 8,14-8,2% so với cả năm trước.

Cách tính mới này không có sự thay đổi về "rổ" hàng hóa, trong đó lương thực, thực phẩm vẫn chiếm 42,85%. Thông thường Tổng Cục thống kê xem xét lại rổ hàng này 4-5 năm một lần. 

Theo ông Thắng, việc lương thực, thực phẩm chiếm tỷ lệ bao nhiêu trong rổ hàng hóa phụ thuộc vào mức sống của người dân mỗi nước. Với các nước phát triển tại châu Á như Nhật, Hàn Quốc, Singapore, trung bình nhóm hàng này chiếm khoảng 20-30%, còn lại chủ yếu thuộc các nhóm dịch vụ du lịch, may mặc. Song với những nước có mức sống thấp hơn như Philippines, Ấn Độ hay Việt Nam, tỷ lệ này vào khoảng 40-45%.

Trong một cuộc họp hồi tháng 6, ông Lê Mạnh Hùng, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, cho hay, cách tính CPI như hiện nay đã được tiến hành từ những năm 1985-1987. Cách tính này không phù hợp với thông lệ quốc tế và trong nhiều trường hợp nếu tính CPI theo tháng thì khó đánh giá hết được tác động của các tác nhân ảnh hưởng tới giá cả.

Chẳng hạn như giá xăng tăng vào khoảng giữa tháng 5 thì đến giữa tháng 6 đã công bố CPI của tháng 5. Khoảng thời gian này quá ngắn để đánh giá hết tác động của giá xăng lên các mặt hàng khác. Đó là chưa kể có nhiều nhân tố không ảnh hưởng ngay mà đòi hỏi phải có độ trễ về thời gian. Do đó, nếu tính CPI theo quý thì việc đánh giá sẽ đầy đủ hơn.

Trên thực tế, để dần làm quen với việc thay đổi sau này, bắt đầu từ tháng 6, Tổng cục Thống kê đã đưa thêm CPI bình quân của 6 tháng so với 6 tháng đầu năm trước.

Nhiều người sợ đi chợ trong bối cảnh hàng hóa liên tục leo thang như hiện nay. Ảnh: Hoàng Hà.

Trong bối cảnh giá cả đang tăng cao hiện nay, các chuyên gia kinh tế cho rằng, việc đưa ra con số 7,92% có thể giúp làm dịu đi tâm lý lo lắng của người dân rằng lạm phát đang ở mức quá cao. Tuy nhiên, điều quan trọng vẫn là các biện pháp hạn chế tác động tiêu cực tới kinh tế, xã hội.

"9,45% hay 7,92% là kết quả của hai cách tính khác nhau. Tôi cho rằng, con số thống kê không quan trọng lắm, bởi xu hướng tăng giá là có thật. Điều quan trọng nhất bây giờ là phải đưa ra biện pháp làm thế nào để giảm thiểu tối đa tác động của lạm phát tới nền kinh tế hơn là ngồi để mổ xẻ xem lạm phát là bao nhiêu %", tiến sĩ Nguyễn Minh Phong, Trưởng phòng Nghiên cứu kinh tế, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, nhấn mạnh.

Theo ông Phong, về nguyên tắc, khi lạm phát ở mức trên dưới 5% là lý tưởng nhất và khi đó, nền kinh tế sẽ phát triển một cách lành mạnh. Lạm phát ở dưới mức 10% vẫn được coi là chấp nhận được, nhưng nếu vượt qua con số này sẽ là cao. 

Với tốc độ tăng giá như hiện nay, theo dự đoán, cả năm nay, lạm phát sẽ lên tới hai con số và tốc độ tăng giá có thể tiếp tục kéo dài sang đầu năm sau. Lý do, theo các chuyên gia, là ảnh hưởng của việc tăng giá xăng dầu đối với sản xuất mới thể hiện rõ nét sau một vài tháng. Hơn nữa, đầu năm sau cũng là thời điểm tăng lương cơ bản và vào dịp Tết nguyên đán, nhu cầu mua sắm của người dân tăng mạnh.

Theo ông Phong, nếu dự đoán trên xảy ra sẽ kéo theo hàng loạt tác động tiêu cực đối với nền kinh tế nói chung và đời sống người dân nói riêng. Trước hết, môi trường kinh doanh sẽ bị ảnh hưởng bởi khi lạm phát cao, Ngân hàng Nhà nước sẽ phải thắt chặt tín dụng nên mức tín dụng mà các doanh nghiệp tiếp cận sẽ bị thu hẹp lại. Giá cả tăng, đồng nghĩa với chi phí đầu vào của các doanh nghiệp cũng bị đội lên, nên nếu đầu ra không tiên liệu được thì sẽ ảnh hưởng tới kết quả kinh doanh.

Đồng tình với quan điểm này, ông Trần Đình Thiên, chuyên gia kinh tế của Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế, nhấn mạnh, lạm phát xảy ra, khó khăn chính vẫn dồn lên vai những người dân có thu nhập thấp, hoặc trung bình bởi trong khi thu nhập vẫn chỉ có một khoản như vậy mà hàng hóa thì tăng chóng mặt nên không biết phải chi tiêu sao cho hợp lý. Chất lượng cuộc sống vì thế mà cũng bị đi xuống.

Ở phạm vi lớn hơn, khi lạm phát cao thì nền kinh tế cũng bị mất ổn định và sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư nước ngoài sẽ giảm đi. Các nhà đầu tư sẽ cân nhắc cẩn trọng hơn mỗi khi định tới VN.

Hà Vy - Ngọc Châu