Bộ trưởng Tài chính: 'Giảm thuế không đảm bảo giá sẽ hạ'

Vì sao giá tiêu dùng liên tục tăng mạnh? Làm thế nào giải quyết tình trạng giảm thế mà giá vẫn không chịu hạ... là những vấn đề đặt ra với Bộ trưởng Tài chính Vũ Văn Ninh sáng nay. Cuộc chất vấn kéo dài 100 phút, song nhiều đại biểu vẫn chưa thỏa mãn. 
>Bộ trưởng Tài chính đăng đàn

Trong phần trả lời bằng văn bản chiều qua, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh cho biết, việc chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 10 tháng đầu năm tăng tới 8,12% xuất phát từ nhiều nguyên nhân như giá nguyên liệu đầu vào trên thế giới tăng, thiên tai diễn biến phức tạp, thu nhập của dân cư tăng...

Để giải quyết tình trạng này, ngay từ đầu năm, Chính phủ và Bộ Tài chính đã đưa ra nhiều giải pháp để kìm chế tốc độ tăng giá như giảm thuế một số mặt hàng nhập khẩu trọng điểm.

Tuy nhiên, theo nhiều đại biểu, biện pháp này có vẻ như không phát huy tác dụng bởi trên thực tế rất nhiều mặt hàng trong diện giảm thuế vẫn tiếp tục xu hướng tăng giá và chưa thấy có dấu hiệu giảm xuống.

Đại biểu Đặng Văn Xướng, Long An đề nghị Bộ trưởng phân tích kỹ hơn về vai trò quản lý Nhà nước trong việc bình ổn giá tiêu dùng thời gian qua. Trong khi đó, đại biểu Trần Văn Kiệt ở Vĩnh Long cho rằng, ở một số nước như Trung Quốc, Malaysia cũng bị tác động bởi giá thế giới như VN, nhưng CPI chỉ 4-5%. Việc CPI 10 tháng đầu năm lên tới 8,12% có phải do chủ quan của các cơ quan chức năng hay là do sức đề kháng của nền kinh tế còn kém?

Đứng trước những vấn đề này, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh cho hay, giảm thuế chỉ là một trong các giải pháp để điều hành giá. Việc điều hành thuế đã được thực hiện từ lâu. Thuế chỉ chiếm một phần nhỏ trong giá, góp phần làm cho giá không tăng quá cao. 

Bộ trưởng lấy ví dụ, giá phôi thép trong tháng 8 chỉ khoảng 500-530 USD/tấn, nhưng sang tháng 9-10 lên tới 580-595 USD/tấn, tăng tới 70-80 USD/tấn. Trong khi đó, thuế hạ 3%, thì giá chỉ giảm 15-16 USD/tấn.

Ví dụ thứ hai là nguyên liệu sữa cũng tăng từ 30% đến 120% tùy loại, nhưng thuế chỉ chiếm 6,4-7% trong giá vốn, nên khi giảm thuế chỉ giảm được giá 3-4%. Trong khi đó giá của sữa đến cuối năm nguyên liệu sữa tăng ấp đôi, từ mức 2.500 đến 5.500 USD/tấn.

Tuy nhiên phần trả lời của Bộ trưởng không làm thỏa mãn nhiều đại biểu. Đại biểu Ngô Văn Minh ở Quảng Nam cho hay, không phải tới tận cuối năm, mà ngay ở thời điểm giảm thuế nhập khẩu giá các mặt hàng này vẫn tăng.

Chẳng hạn, hồi tháng 5-7, Bộ Tài chính đã giảm thuế nhập khẩu phôi thép và nguyên liệu sản xuất sữa, nhưng chính trong những tháng đó, giá không hề giảm xuống.

Cùng chung băn khoăn này, đại biểu Phạm Thị Hòa ở An Giang cho hay, dư luận cử tri cho rằng các giải pháp kiềm chế tốc độ tăng giá mà Chính phủ đưa ra chưa hiệu quả. Hậu quả là người hưởng lợi trực tiếp là doanh nghiệp và nhà nhập khẩu chứ không phải là người tiêu dùng và người dân nói chung.

Đại biểu Võ Tiến Trung, ở Phú Yên đề nghị Bộ trưởng nêu rõ có xử lý những doanh nghiệp đã được giảm thuế mà vẫn không chịu hạ giá sản phẩm. Chẳng hạn như giá nhập khẩu ôtô đã giảm tới 3 lần, còn 60% nhưng mà giá mặt hàng này vẫn rất cao.

Theo ông Trung, Campuchia và Lào đánh thuế 40% đối với mặt hàng ô tô nhập khẩu, nhưng giá rẻ tới một nửa so với ở VN. Tương tự, giá thuốc và sữa cũng rẻ hơn VN từ 10 đến 20%. Ông thắc mắc liệu có tình trạng móc ngoặc hay độc quyền để tăng giá hay không?

Bộ trưởng Vũ Văn Ninh cho hay, trong thời gian qua, các cơ quan chức năng đã triển khai các đoàn thanh tra, kiểm tra và đã phát hiện một số trường hợp doanh nghiệp được giảm thuế nhưng không giảm giá và đã phạt theo pháp lệnh về giá và thu hồi khoản chênh lệch theo ngân sách nhà nước. Tới nay đã có 3 doanh nghiệp bị xử lý theo hình thức này. Sắp tới sẽ tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra.

Đối với vấn đề giá ôtô, theo Bộ trưởng, đây là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nước. Chính phủ đang đang chỉ đạo các bộ Tài chính, Công Thương và Kế hoạch - Đầu tư đánh giá lại chính sách ôtô, trong đó có xem xét tới vấn đề thuế.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh một lần nữa, thuế chỉ là cơ cấu nằm trong một phần trong giá, khi giá tăng thì có sự điều hành để góp phần kiềm chế. Tại thời điểm điều chỉnh giá, cũng có mặt hàng giảm như sát thép, gas. Sau này giá lại tăng tiếp tục lên chứ không phải ngay tại thời điểm giảm thuế rất nhiều mạt hàng có giảm.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng thừa nhận, việc dự báo tình hình giá cả của các cơ quan chức năng chưa hiệu quả do chưa lường hết những diễn biến giá cả trên thị trường thế giới.

Lý giải cho vấn đề này, Bộ trưởng cho hay, đầu năm, giá thế giới tăng không cao. Chẳng hạn, dầu thô chỉ 54 USD/thùng, nhưng từ tháng 6 đến tháng 9 lên tới 63-74 USD/thùng và càng về cuối năm giá càng tăng.

Việc dự báo không sát với thực tế không chỉ xảy ra ở VN mà ngay cả Trung Quốc, hồi đầu năm họ chỉ dự báo CPI cả năm ở mức 4,5% nhưng 10 tháng đầu năm đã lên tới 6,5%. Tuy vậy, Bộ trưởng cũng cam kết thời gian tới sẽ làm sao để việc dự báo được sát với tình hình thực tế hơn.

Trong phiên chất vấn sáng nay, một số đại biểu cũng yêu cầu Bộ trưởng Vũ Văn Ninh làm rõ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc để xảy ra thất thoát ngân sách trong đề án 112.

Theo ông Vũ Văn Ninh, trong quá trình triển khai đề án 112, thành viên của các bộ, trong đó có Bộ Tài chính có tham gia vào ban điều hành đề án. Tuy nhiên, các thành viên này không quyết định chi tiết cụ thể từng việc chi tiêu mà giao cho chủ nhiệm ban điều hành giám sát.

Bộ Tài chính có kiểm soát việc chi tiêu nhưng dựa trên cơ sở hồ sơ chứng từ giữa hai bên triển khai thực hiện, đối chiếu với cơ chế chính sách chế độ để kiểm soát và cho chi. Nếu hai bên cùng cố tình thông đồng, gian lận thì không biết được.

Không đồng tình với giải thích này, đại biểu Nguyễn Minh Thuyết, Lạng Sơn bức xúc: "Như vậy thì vai trò của Bộ Tài chính đơn giản quá. Nếu chỉ thấy rằng bên A và B thống nhất với nhau và thông qua thì tôi cũng làm được".  

Trao đổi với VnExpress bên lề hành lang Quốc hội ngay sau phần chất vấn của Bộ trưởng Vũ Văn Ninh, ông Thuyết cho rằng, trước mỗi vụ sai phạm, tham nhũng, vấn đề quan trọng nhất không phải là trừng trị người sai phạm thế nào mà là phân tích để rút ra kinh nghiệm, tránh để xảy ra trường hợp tương tự trong tương lai.

Tuy nhiên, trước phần trả lời của Bộ trưởng, ông Thuyết e ngại khả năng sẽ còn tiếp diễn tình trạng thất thoát vốn. "Nếu ngành tài chính chỉ làm mỗi một việc là thừa nhận thỏa thuận giữa bên A và bên B mà không có năng lực kiểm soát được, khả năng thất thoát tài chính rất lớn", ông nhấn mạnh.

Hà Vy