Doanh nghiệp dệt may chưa yên tâm với quota

Thứ trưởng Thương mại Lê Danh Vĩnh vừa ký thông báo điều chỉnh lại hướng dẫn giao hạn ngạch dệt may sang Mỹ năm 2006, sau khi lấy ý kiến của các nhà sản xuất. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn còn nhiều băn khoăn và không dám ký đơn hàng đúng với lượng quota có được.

Theo đó, Liên bộ sẽ dành 60% tổng nguồn hạn ngạch năm 2006 của các Cat "nóng" thuộc nhóm một để cấp theo ký quỹ bảo lãnh cho đến hết ngày 31/3. Phần còn lại sẽ được cấp visa tự động, thay vì 70% như đã thông báo trước đây. Đồng thời, Liên bộ sẽ dừng việc cấp visa tự động khi tỷ lệ thực hiện của từng Cat đạt mức 50%. Thời gian thực hiện bắt đầu tính từ ngày 1/1/2006.  

Liên Bộ cũng cho biết, sau ngày 31/3 sẽ không chịu trách nhiệm giữ nguồn lại cho doanh nghiệp chưa gửi đăng ký và không cấp quota cho đơn đăng ký quota theo hình thức ký quỹ bảo lãnh gửi đến Bộ chậm. Lý do, nguồn hạn ngạch dành cấp ký quỹ bảo lãnh nếu còn sẽ được bổ sung vào nguồn dành cấp visa tự động. Chỉ có thương nhân có thành tích năm 2005 thuộc các Cat "nóng" mới được đăng ký ký quỹ bảo lãnh, với mức tối đa không vượt quá 60% thành tích thực hiện hạn ngạch trong năm 2005 tính theo từng Cat. Hạn ngạch được cấp theo hình thức ký quỹ bảo lãnh không được chuyển nhượng, ủy thác và gia công.

Các đơn vị không có thành tích xuất khẩu năm trước chỉ được một lượng quota rất ít. Ảnh: T.V.

Trao đổi với VnExpress về vấn đề này, tổng giám đốc Công ty may Sài Gòn 3 Phạm Xuân Hồng cho biết, 60% lượng quota thuộc các Cat nóng được cấp theo hình thức ký quỹ bảo lãnh là tương đối hợp lý với nguyện vọng của doanh nghiệp. Khi thực hiện phương án này, lượng quota còn lại gần 50% Liên bộ sẽ cấp theo hình thức tự động. Tuy nhiên, ông khuyến cáo Liên bộ nên kiểm tra gắt gao hơn đối với các Cat nóng xuất sang thị trường Mỹ hiện nay. Trong đó, đáng chú ý là Cat 347/348, 647/648, số lượng xuất tự động tăng quá nhanh.

"Có thông tin cho biết hiện các doanh nghiệp đầu tư "chui" làm mặt hàng thuộc các Cat trên giá trị thấp, không chỉ có nguyên liệu mà ngay cả kiểu dáng cũng rất đơn giản. Cụ thể, một cái quần short (quần ngắn) chất liệu vải rẻ, kiểu dáng đơn sơ doanh nghiệp cũng xuất lượng quota tương đương với cái quần tây giá trị cao gấp nhiều lần. Nếu không hạn chế, tình trạng này kéo dài chắc chắn sẽ phức tạp", ông đưa ra dẫn chứng. Theo ông, tính đến ngày 26/1, Cát 647 đã xuất trên 10% tổng hạn ngạch. Trong khi tháng 1 chưa phải là tháng tập trung mặt hàng này. Như vậy, sang tháng 2, 3 khi sản phẩm quần vào mùa xuất nhiều hơn thì lấy đâu quota. Do đó, Liên bộ cần xem xét lại tốc độ xuất hàng thuộc các Cat trên.

Một khó khăn khác cũng được công nêu ra là về hình phạt của Liên bộ đối với các doanh nghiệp khi thực hiện ký quỹ bảo lãnh. Nếu nhà sản xuất đăng ký bảo lãnh 100.000 đồng tiền hàng nhưng chỉ thực hiện được 50.000 đồng, phần còn lại chưa xuất được sẽ bị mất. Nhưng Liên bộ không đưa ra hạn để doanh nghiệp làm căn cứ nên rủi ro rất cao. "Bộ nên ấn định thời gian gia hạn thực hiện hạn ngạch theo hình thức ký quỹ bảo lãnh đối với doanh nghiệp, nếu không sẽ rất bất ổn, vì doanh nghiệp phải phụ thuộc vào quá trình đàm phán của đối tác và mùa vụ", ông Hồng cho biết thêm.

Đồng tình với ý kiến trên nhưng giám đốc Công ty may Song Ngọc, Nguyễn Đức Hoan cho rằng, cách phân bổ hạn ngạch của Liên bộ cũng phần nào làm dịu cơn "khát" quota của doanh nghiệp ngành may. Những đơn vị không có thành tích xuất khẩu của năm trước không nhiều thì ít cũng có được một ít quota để xuất hàng vào thị trường Mỹ.

Theo ông, với cách phân bổ này thì những người có thành tích xuất khẩu của năm trước chắc chắn sẽ có đủ quota xuất khẩu trong năm 2006, cho dù Liên bộ thực hiện tự động hay không tự động. Các đơn vị không thành tích nhưng có năng lực muốn xin thêm quota cũng khó hoặc có nhưng không dám làm hết, vì lo ngại Liên bộ lại thay đổi cách phân chia. Trong khi đó, nếu có quota thì con đường xuất khẩu của doanh nghiệp ngành may rất lớn.

"Vì thành tích của công ty rất khiêm tốn so với năng lực nên sau khi Liên bộ ban hành Thông tư 18 cho tự động 70% hạn ngạch, tôi đã ký với đối tác 500.000 cái quần. Tuy nhiên, đến nay công ty vẫn chưa dám làm hết. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ như chúng tôi chỉ mong sao Việt Nam sớm gia nhập vào Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) để không còn nhắc đến quota", ông Hoan than thở. Theo ông, cho dù Liên bộ Thương mại có thực hiện cấp visa tự động hay không thì cuối cùng cũng dựa vào thành tích xuất khẩu. Đó là một cách làm đúng. Tuy nhiên, Bộ cần xem xét lại thành tích của doanh nghiệp trong từng năm thực hiện, không chỉ căn cứ vào cột mốc đầu tiên. Năng lực của nhà sản xuất năm sau sẽ khác năm trước.

Theo ông Diệp Thành Kiệt, Giám đốc Công ty may xuất khẩu Sài Gòn (Wec Saigon), Liên bộ nên cấp hạn ngạch bằng hình thức tự động trước và ký quỹ bảo lãnh sau. Nếu Liên bộ buộc doanh nghiệp phải thực hiện xong các đơn hàng ký quỹ sau đó mới được nhận tự động thì rất khó khăn.

Nguyễn Thùy