Áp lực lãi suất đến từ Mỹ

Khoảng cách giữa lãi suất VND và USD ngày càng thu hẹp khi Washington tỏ ý thắt chặt tiền tệ để chống lạm phát. Các nhà băng VN tính toán, nếu phần dư địa đó xuống dưới 4%, buộc phải dâng cao lãi suất huy động nội tệ nếu không muốn thấy cảnh người dân rút tiền đồng để gửi bằng USD.

Các ngân hàng tuyên bố rất khó kìm lãi suất VND nếu FED tiếp tục thắt chặt tiền tệ.

Quyết định tăng lãi suất cơ bản đồng đôla từ 3,75% lên mức 4% của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) hôm 1/11 không nằm ngoài dự đoán của các chuyên gia quốc tế cũng như giới tài chính tiền tệ VN. Vì vậy, mà vài ngày trước phiên họp ấn định lãi suất của FED, các nhà băng trong nước đã rục rịch chuẩn bị phương án ứng phó.

Ngân hàng Ngoại thương (VCB) đã khai hỏa cho đợt chạy đua mới, đẩy lãi suất huy động ngoại tệ kỳ hạn 12 tháng lên 4,15%/năm. 5 ngày sau, Ngân hàng cổ phần Ngoài quốc doanh (VP Bank) tiếp bước và hy vọng lãi suất mới của mình (4,3%/năm kỳ hạn 12 tháng) sẽ là mức "đỉnh" trên thị trường tiền tệ hiện nay, tạo đà hút thêm một lượng vốn ngoại tệ đáng kể để đáp ứng nhu cầu vay đang tăng khá mạnh. Tuy nhiên, kỷ lục này đã bị phá vỡ đúng một ngày sau đó, khi Ngân hàng cổ phần Quốc tế (VIB Bank) tung ra biểu lãi suất mới với kỳ hạn 1 năm là 4,4%/năm.

Như vậy, mặt bằng lãi suất huy động ngoại tệ của các ngân hàng thương mại đã dâng cao hơn 50% so với đầu năm, chỉ thấp hơn 4,5-5 điểm phần trăm so với bình quân lãi tiết kiệm tiền đồng. Theo các ngân hàng, nếu khoảng cách này bị thu hẹp thêm nữa, thậm chí xuống dưới 4% thì phải tính toán lại bài toán lãi suất huy động nội tệ.

Sự sốt sắng của các đối thủ khiến một người thận trọng như tân Tổng giám đốc Ngân hàng cổ phần Á Châu (ACB) Lý Xuân Hải cũng phải đắn đo, suy tính. Theo ông Hải, cơn lốc tăng lãi suất của FED ít nhiều ảnh hưởng tới ngân hàng VN, bởi nếu cứ giữ nguyên mức cũ sẽ khó huy động vốn từ dân cư và các tổ chức kinh tế. Từ đầu năm tới nay, đã một vài lần điều chỉnh lãi suất USD và VND, song ông Hải cho biết khi FED đưa lên mức 4%, ACB sẽ phải cân nhắc tăng theo.

Ngay sau khi nhận tin FED tăng lãi suất, ban lãnh đạo Sacombank đã họp bàn phương án mới. Tổng giám đốc Lê Tấn Lộc dè dặt cho biết vẫn chưa có kết luận nào về kế hoạch tăng lãi suất, song nếu các ngân hàng khác có động thái mới, Sacombank cũng sẽ thực hiện theo. "FED tăng lãi suất là xu hướng tất yếu, vì kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng nhanh chóng bất chấp những tác động của thiên tai. Động thái của FED buộc các ngân hàng VN phải tính lại mức lãi suất hiện tại của mình. Nếu phải tăng, chúng tôi sẽ cân nhắc để tránh tình trạng tăng ồ ạt", ông Lộc nói.

Tuy nhiên, giá vốn tăng cao có thể đi kèm với những rủi ro không lường trước được. Quyết không để xảy ra chuyện vì lãi suất kém hấp dẫn mà mất thị phần, song các nhà băng cũng rất thận trọng khi tính toán chi phí đầu vào, đầu ra. Theo ông Lý Xuân Hải, chênh lệch giữa lãi suất huy động USD và VND vẫn đủ lớn, và khách hàng vẫn ưu tiên chọn gửi tiết kiệm tiền đồng.

Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP HCM Hồ Hữu Hạnh cho rằng FED thắt chặt tiền tệ thì các ngân hàng trong nước tính đến việc tăng lãi suất là điều đương nhiên. Song theo ông Hạnh, nếu lãi suất cho vay tăng theo lãi suất huy động sẽ làm khó các nhà nhập khẩu và nhiều đối tượng có quan hệ vay.

Ông Nguyễn Ngọc Bảo, quyền Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước VN, khẳng định lâu nay các ngân hàng thương mại được tự quyền quyết định mức lãi suất của mình, dựa trên các yêu cầu của thị trường và Ngân hàng Trung ương không thể can thiệp bằng những chỉ thị, mệnh lệnh hành chính. Để điều hòa cung cầu về vốn, Ngân hàng Nhà nước liên tục bơm tiền qua thị trường mở bằng những lệnh chào bán vốn ở mức lãi suất phù hợp.

Theo ông Bảo, việc FED tăng lãi suất có tác động tới thị trường tiền tệ VN song tác động đó không lớn. Mức tăng 0,25% cũng vừa phải và sẽ không gây đột biến về lãi suất ở VN. "Một số chuyên gia và nhà đầu cơ quốc tế nhận định lãi suất USD sẽ tiếp tục tăng cao và có thể FED sẽ đưa lên mức 5% vào mùa xuân tới. Song đó chỉ là nhận định của giới quan sát. Bản thân FED chưa đưa ra hướng điều chỉnh mang tính dài hạn. Vì vậy, các ngân hàng thương mại trong nước nên thận trọng khi ra quyết định tăng lãi suất", ông Bảo khuyến cáo.

Trong bối cảnh giá cả tiêu dùng liên tục tăng cao, thiên tai, bệnh dịch hoành hành, Ngân hàng Nhà nước VN vẫn theo đuổi mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ thận trọng và linh hoạt. Theo ông Bảo, việc các ngân hàng thương mại tăng lãi suất thời gian qua là do nhu cầu thị trường; cả người dân, doanh nghiệp và chính ngân hàng vẫn chấp nhận được mặt bằng lãi suất hiện nay. Tuy nhiên, những tín hiệu đó không ảnh hưởng tới chính sách chung và thắt chặt tiền tệ không phải là mục tiêu mà Ngân hàng Nhà nước theo đuổi vào lúc này.

Song Linh - Nguyễn Thùy