'Dự án thép Dung Quất còn nhiều điểm cần làm rõ'

Dự án luyện cán thép trị giá 1 tỷ USD của tập đoàn Tycoons tại Dung Quất đang thu hút sự chú ý của dư luận, đặc biệt là sau khi bị nghi ngờ về tính khả thi. Ngay cả liên bộ Công nghiệp, Kế hoạch và Đầu tư, dù ủng hộ về mặt chủ trương nhưng vẫn "lưu ý" chủ đầu tư nhiều điều.

Dung Quất được quy hoạch cho ngành công nghiệp luyện kim, lọc hóa dầu và đóng tàu.

Trong đơn đăng ký, chủ đầu tư xin cấp phép thời gian hoạt động tới 70 năm, vốn chia làm 3 giai đoạn, trong đó giai đoạn 1 là 300 triệu USD, giai đoạn 2 là 300 triệu USD, còn lại giai đoạn 3. Nếu được cấp phép, dự án sẽ khởi công vào 1/7/2006, thời gian hoàn thành tới 10 năm. Nguồn nguyên liệu nhập khẩu từ Trung Quốc, Brazil và Australia. Sản phẩm gồm thép thô, thép cán nóng, cán nguội, 70% dùng cho xuất khẩu và 30% tiêu thụ trong nước.

Chủ đầu tư đưa ra khá nhiều đề nghị: Thuế thu nhập doanh nghiệp là 10% trong suốt đời dự án, đồng thời họ muốn được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 10 năm đầu kể từ khi có thu nhập chịu thuế và giảm 50% thuế thu nhập trong 10 năm tiếp theo; miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu, tài sản cố định, khuôn mẫu... trong suốt thời gian dự án hoạt động, giá thuê đất 2 USD/m2/70 năm. Đặc biệt, sau khi nhận giấy phép đầu tư, trong vòng 15 năm Chính phủ không cấp phép cho bất kỳ dự án luyện thép lò cao nào khác tại VN.

Bộ Công nghiệp cho biết, Tycoons Worldwide Group là nhà sản xuất thép tại Thái Lan, sản lượng hằng năm đạt 360.000 tấn phôi (tương đương sản lượng của gang thép Thái Nguyên hiện nay), doanh thu đạt 235 triệu USD. Đây là thành viên của Tycoon Group International do một người Đài Loan làm chủ tịch HĐQT. Công ty này đã đầu tư một nhà máy tại VN, đang xin phép đầu tư nhà máy thép cán nguội công suất 120.000 tấn/năm và nhà máy luyện cán thép công suất 2 triệu tấn/năm.

Thứ trưởng Công nghiệp Đỗ Hữu Hào cho biết, Bộ ủng hộ việc đầu tư dự án với lý do ngành luyện kim VN đang bị mất cân đối giữa cán sản phẩm và sản xuất nguyên liệu. Trong khi đó, Khu kinh tế Dung Quất có điều kiện về quỹ đất và hạ tầng cơ sở. Bộ chỉ lưu ý chủ đầu tư phải cam kết sản xuất các loại sản phẩm thép VN còn chưa đầu tư như phôi thép, thép tấm cán nóng cán nguội, thép hình lớn, thép chế tạo, không sản xuất thép xây dựng thông thường.

Bộ cũng nhấn mạnh, chủ đầu tư phải đảm bảo khả năng về tài chính để thực hiện dự án. "Dự án tổ hợp luyện kim Thạch Khê công suất 4-5 triệu tấn/năm mới tính toán luận chứng tiền khả thi đã thấy vốn lên tới 3,3 tỷ USD. Không hiểu sao các nhà đầu tư Thái Lan lại đưa ra vốn đầu tư thấp như vậy", trao đổi với VnExpress, thứ trưởng Hào tỏ ra thận trọng.

Tuy nhiên ông cũng cho rằng chưa nên kết luận dự án trên kém khả thi bởi trong trường hợp nhà đầu tư tự làm thiết kế tư vấn, chủ động về máy móc công nghệ họ có thể giảm được các khoản chi phí rất lớn. Trong đơn đề nghị cấp phép đầu tư nhà máy 2,5 triệu tấn/năm, Sunstill cũng chỉ đưa ra số vốn 1 tỷ USD - được đánh giá là thấp so với mặt bằng chung.

Theo ông Hào, trước khi đưa ra quyết định ủng hộ dự án trên, Bộ Công nghiệp cũng đã cân nhắc rất kỹ và thấy họ không nhằm vào nguồn tài nguyên của VN. Sản xuất phôi thép hiện rất khó khăn về nguồn than mỡ, than cốc (VN hiện chủ yếu nhập khẩu từ Trung Quốc theo hạn ngạch đối tác cấp), nếu Tycoons chủ động được khâu nguyên liệu này sẽ rất tốt. Hơn nữa, dự án sẽ phải tập trung sản xuất các sản phẩm trong nước chưa dư thừa, do đó không đe doạ thị phần các công ty đang hoạt động.  

Trong công văn ủng hộ chủ trương đầu tư của dự án trên, Bộ Kế hoạch Đầu tư cho rằng, sản xuất phôi thép là lĩnh vực đặc biệt khuyến khích đầu tư. Nhu cầu về phôi thép trong nước vào năm 2010 dự đoán khoảng trên 10 triệu tấn/năm trong khi lượng phôi thép sản xuất trong nước hiện mới đáp ứng chưa được 1 triệu tấn/năm.

Thứ trưởng Trần Đình Khiển nhận xét: "Đây là dự án lớn nhưng hồ sơ mới chỉ ở giai đoạn ý tưởng, còn sơ sài". Ông cũng đồng tình với ý kiến của nhiều chuyên gia cho rằng ước tính chi phí đầu tư 1 tỷ USD cho công suất 5 triệu tấn thép/năm là quá thấp, vì thế chủ đầu tư cần chứng minh tính khả thi. 

"Chủ đầu tư đề xuất chương trình đầu tư theo 3 giai đoạn kéo dài tới 10 năm, nhưng chưa nêu mục tiêu đầu tư ở mỗi giai đoạn, do vậy sẽ đề nghị họ làm rõ, đặc biệt họ phải đầu tư ngay từ giai đoạn đầu vào khâu luyện thép", Thứ trưởng cho biết.

Riêng kiến nghị "trong vòng 15 năm không cấp phép đầu tư cho bất kỳ dự án luyện thép lò cao nào khác", cả Bộ Kế hoạch Đầu tư và Công nghiệp đều phản đối với lý do: Theo quy định tại Luật đầu tư nước ngoài, nhà nước VN đảm bảo đối xử công bằng và thỏa đáng với các nhà đầu tư.

Phong Lan