Hải quan điện tử vẫn lưu luyến văn bản giấy

Thay vì đến từng chi cục hải quan cửa khẩu để khai báo lô hàng xuất nhập khẩu, doanh nghiệp chỉ cần ngồi nhà nháy chuột và bằng thao tác nhỏ là có thể thực hiện giao dịch với phía hải quan. Tuy nhiên, do thiếu cơ sở pháp lý nên các thủ tục thông quan điện tử hiện nay vẫn còn nặng nề về giấy tờ hành chính.

Hải quan điện tử song song tồn tại cùng văn bản giấy.

Hiện nay, song song với việc kê khai qua mạng, doanh nghiệp vẫn phải gửi hồ sơ gồm các thông tin đã khai qua hải quan điện tử đến nơi đăng ký tham gia. Sau đó, họ tiếp tục đợi và thực hiện theo hướng dẫn của hải quan, sửa đổi các nội dung khi cơ quan quản lý yêu cầu. Khi các thủ tục này đã đúng yêu cầu, doanh nghiệp lại phải in 2 bản tờ khai hải quan điện tử ra để... nộp cho hải quan.

Riêng đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thuộc danh mục cấm hoặc có điều kiện thì doanh nghiệp phải nộp hoặc xuất trình các loại giấy phép hoặc văn bản cho phép. Chẳng hạn như giấy đăng ký kiểm tra chất lượng hàng hóa, thông báo miễn kiểm tra, giấy đăng ký kiểm dịch, kết quả giám định phân tích... Như vậy, thời gian làm thủ tục khai báo sẽ không nhanh như dự kiến ban đầu (chậm nhất là 8 giờ).

Trao đổi với báo giới tại cuộc họp về "Giải pháp công nghệ thông tin cho hệ thống thuế và hải quan điện tử hướng tới hội nhập" được tổ chức sáng qua, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Vũ Ngọc Anh cho rằng, hải quan buộc phải chọn giải pháp song song tồn tại 2 loại hồ sơ điện tử và giấy, vì "không còn cách nào khác".

Theo ông, việc chuyển từ hình thức khai báo truyền thống sang môi trường ảo là một việc làm khó, đòi hỏi nhiều thời gian để thay đổi nhận thức của những người tham gia. Hơn nữa, công nghệ thông tin mới phát triển ở VN không lâu và khả năng tiếp cận giữa các doanh nghiệp cũng không giống nhau, nên để dung hòa lợi ích giữa các bên, giải pháp này được coi là khả thi nhất.

Ông Ngọc Anh cho biết, sau hơn 1 tuần thực hiện thông quan điện tử đến nay, hải quan đã nhận được sự đồng tình ủng hộ của nhiều doanh nghiệp, nhất là những công ty lớn, bởi khâu thủ tục bước đầu đã được giải quyết nhanh gọn đỡ mất thời gian. Tuy nhiên, ông nhận xét, khó khăn lớn nhất vẫn là cơ sở pháp lý, vì Luật Giao dịch điện tử vẫn đang trong quá trình bàn thảo. Theo ông, người dân chưa quen với môi trường giao dịch ảo nên việc thay đổi nhận thức này cũng cần có thời gian.

"Có thể trong quá trình thực hiện sẽ phát sinh thêm một số khó khăn, chúng tôi sẽ dần hoàn thiện cho phù hợp hơn với yêu cầu thực tế", ông Ngọc Anh nói. Theo ông, dù vẫn còn ý kiến này khác, song có thể thấy thực hiện thông quan điện tử sẽ giảm chi phí, thời gian làm thủ tục cho doanh nghiệp giúp hạn chế tiêu cực giữa cán bộ hải quan và bản thân doanh nghiệp.

Minh Khuyên