Hội chứng tập đoàn kinh tế

Ngành điện lực cũng đang muốn xây dựng thí điểm mô hình tập đoàn kinh tế.

Việc lựa chọn 6 tổng công ty thí điểm mô hình tập đoàn kinh tế đang tạo áp lực trong công cuộc đổi mới doanh nghiệp Nhà nước. Ngoài mô hình thí điểm thành lập Tập đoàn Bưu chính Viễn thông đã được Chính phủ phê duyệt, 5 tổng công ty còn lại đều lúng túng trong khâu xây dựng đề án.

Sáu tổng công ty được lựa chọn thí điểm chuyển đổi sang mô hình tập đoàn kinh tế vẫn đang lúng túng trong thực hiện, vì còn vướng cơ chế vận hành, vấn đề phụ thuộc nhiều vào quyết định hành chính, không rõ ràng trong quan hệ sở hữu - điều hành doanh nghiệp, giữa tổng công ty và đơn vị thành viên...

Một số chuyên gia kinh tế đã bày tỏ sự lo ngại rằng, nếu như việc thí điểm này không được kiểm soát chặt chẽ sẽ xuất hiện những đợt “đổi tên” thuần túy. Thậm chí, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) còn đang dự kiến đề nghị không thành lập tập đoàn kinh tế bằng những quyết định hành chính, không xuất phát từ đòi hỏi thực tế.

Ông Trần Xuân Lịch, Phó viện trưởng CIEM cho rằng, nên tập trung thí điểm thực hiện chuyển đổi 6 tổng công ty đã được lựa chọn để nghiên cứu, đảm bảo đổi mới bản chất của những đơn vị này theo đúng mô hình của tập đoàn kinh tế với những cơ chế chính sách phù hợp. "Trong nền kinh tế thị trường, khi cơ chế chính sách phù hợp, các nhóm công ty tư nhân hiện nay cũng có thể lớn mạnh trở thành những tập đoàn kinh tế”, ông Lịch nói.

Nhưng dù sao theo ông, việc hình thành một cách tự nhiên tập đoàn kinh tế từ mô hình tổng công ty hiện nay khi có một cơ chế chính sách phù hợp sẽ chắc chắn hơn. Những tổng công ty này đều là những đơn vị kinh tế có tiềm lực tài chính, có thương hiệu, nhân lực, máy móc thiết bị...

Ông Phạm Tuấn Anh, Vụ Đổi mới doanh nghiệp (Văn phòng Chính phủ) cho rằng, việc lựa chọn thí điểm số ít tổng công ty là bước can thiệp hợp lý để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi của các doanh nghiệp này sao cho có lợi thế hơn cả về quy mô lẫn lĩnh vực hoạt động.

"Cơ chế chính sách phải đi trước một bước nhằm đảm bảo cho tập đoàn hoạt động được, chứ không thể đợi các chính sách đổi mới liên quan như cải cách ngân hàng thương mại, thương mại, hành chính hoàn thành rồi mới hình thành tập đoàn”, ông Tuấn Anh phân tích.

Tuy nhiên, ông Trần Tiến Cường, Trưởng ban Doanh nghiệp (CIEM) kiến nghị, không nên thành lập tập đoàn chỉ bao gồm các doanh nghiệp kinh doanh cùng một loại sản phẩm, cùng ngành nghề, lĩnh vực, đối tượng khách hàng... như một số tổng công ty hiện nay. Bởi như thế sẽ gây nên những xung đột lợi ích trong nội bộ. “Các đơn vị cần chú ý đến năng lực quản lý, vấn đề nhân sự, chiến lược phát triển vì mối liên hệ trong tập đoàn kinh tế rất phức tạp, đa dạng hơn mô hình Tổng công ty hiện nay. Thương hiệu có thể sẽ kết nối giữa các doanh nghiệp trong tập đoàn”, ông Cường gợi ý.

Về vấn đề này, một số chuyên gia tư vấn của công ty kiểm toán hàng đầu thế giới Ernst & Young cũng cho rằng, không thể tập đoàn hóa tất cả các tổng công ty. “Các đơn vị này nếu chỉ có một kế hoạch xã hội thuần túy hoặc thiếu các yếu tố như ban lãnh đạo có năng lực, có sản phẩm hoặc dịch vụ rõ ràng, chiếm thị phần lớn, các đơn vị thành viên hoạt động hiệu quả, mức lao động dôi dư vừa phải... thì không nên tập đoàn hóa”, bà Allanda Mc Connell, chuyên gia tư vấn của Ernst & Young nhấn mạnh.

(Theo Đầu Tư)