Bảo hiểm muốn chia thị phần ngân hàng

Doanh nghiệp bảo hiểm vẫn uỷ thác đầu tư qua ngân hàng.

Các doanh nghiệp trong ngành đang vận động hành lang để có thể được tham gia kinh doanh một số dịch vụ ngân hàng. Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam còn kiến nghị nhà nước cho phép hội viên của mình mua cổ phiếu, góp cổ phần vào nhà băng, thậm chí lập ngân hàng thương mại.

Những năm gần đây, bảo hiểm được xem như một công cụ tài chính quan trọng, chịu trách nhiệm huy động nguồn vốn ngắn hạn, trung và dài hạn cho nền kinh tế. Ngoài việc nhận chuyển giao rủi ro, bồi thường tổn thất, các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ còn sử dụng quỹ bảo hiểm (bao gồm vốn tự có và quỹ dự phòng rủi ro) để đầu tư vào nền kinh tế. Với các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, ngoài việc trả tiền khi người được bảo hiểm gặp rủi ro trong thời hạn của hợp đồng, còn phải trả số tiền bảo hiểm gốc và bảo tức cho người được bảo hiểm khi hết hạn hợp đồng; bảo tức càng cao càng hấp dẫn người tham gia bảo hiểm.

Theo Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam Phùng Đắc Lộc, chính những đặc thù kinh doanh trên đây là sức ép với các doanh nghiệp trong ngành, buộc họ phải đầu tư làm sao cho bảo đảm an toàn và sinh lợi cao. Ông Lộc cho rằng để thực hiện được điều này, doanh nghiệp bảo hiểm tất yếu phải bước sang lĩnh vực kinh doanh ngân hàng, tín dụng. Hơn nữa, việc thành lập ngân hàng thương mại sẽ giúp doanh nghiệp bảo hiểm tạo kênh phân phối sản phẩm tốt nhất cho mình.

Luật pháp hiện hành quy định, ngoài việc tự quyết đầu tư trong phạm vi vốn chủ sở hữu, doanh nghiệp bảo hiểm có thể mua cổ phiếu ngân hàng hoặc cho vay như một ngân hàng thương mại. "Cơ quan quản lý nhà nước đã có nhiều quy định để quản lý các doanh nghiệp bảo hiểm về vốn chủ sở hữu, ký quỹ, trích lập dự phòng nghiệp vụ, chỉ tiêu giám sát, xử phạt hành chính, phê duyệt và đăng ký sản phẩm. Nhưng rất tiếc là hoạt động đầu tư vốn của các doanh nghiệp bảo hiểm lại chưa có hướng dẫn cụ thể", ông Lộc nói.

Trao đổi với VnExpress, ông Lê Quang Bình, Vụ trưởng Bảo hiểm (Bộ Tài chính) cũng khẳng định lâu nay đã có cơ sở pháp lý chung cho hoạt động đầu tư vốn nhàn rỗi của các doanh nghiệp bảo hiểm, song hướng dẫn cụ thể cho từng lĩnh vực lại chưa có. "Là cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động bảo hiểm, chúng tôi thừa nhận quyền đầu tư kinh doanh của các doanh nghiệp trong ngành, song để họ được tham gia vào những lĩnh vực cụ thể ngoài bảo hiểm phải có sự hướng dẫn và quản lý của các cơ quan liên quan. Lâu nay, các doanh nghiệp bảo hiểm vẫn cho vay ủy thác qua ngân hàng, nay để được vay trực tiếp phải chờ hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước", ông nói.

Theo ông Phùng Đắc Lộc, cũng vì chưa được hướng dẫn cụ thể, các doanh nghiệp bảo hiểm phải tự mò mẫm hoặc chủ động hỏi ý kiến cơ quan chức năng để thực hiện. Bảo Việt nhân thọ trước đây có ý định cho người tham gia bảo hiểm vay khi gặp khó khăn, nhưng lại bị cơ quan thanh tra kết luận là làm sai nguyên tắc vì áp dụng lãi suất thấp hơn ngân hàng. Bảo Minh thì đề nghị đối tác tiếp nhận đầu tư đi đăng ký tài sản đảm bảo, nhưng câu trả lời là chưa có hướng dẫn đối với doanh nghiệp bảo hiểm. Thậm chí có nhiều ý kiến cho rằng doanh nghiệp bảo hiểm không được phép cho vay vì không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Các tổ chức tín dụng.

Ông Lê Xuân Nghĩa, Vụ trưởng Chiến lược (Ngân hàng Nhà nước) thừa nhận bảo hiểm là một thế lực tài chính quan trọng với ưu thế lớn về vốn dài hạn, song để được tham gia kinh doanh dịch vụ ngân hàng, họ vẫn phải chịu sự kiểm soát chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước. "Một số công ty bảo hiểm, trong đó có Prudential Việt Nam muốn xây dựng hệ thống ngân hàng bán lẻ trên cơ sở khách hàng mà họ có. Nhưng thực tế, các quy định về nhận tiền gửi cũng như cho vay ngắn hạn cực kỳ chặt chẽ, và họ chỉ được tham gia nếu được sự chấp thuận của Ngân hàng Trung ương". Ông Nghĩa cho biết thêm, một số doanh nghiệp bảo hiểm đang xin phép thành lập một công ty tài chính nằm trong công ty mẹ để cung cấp các dịch vụ có tính chất ngân hàng. Tuy nhiên, ngay cả khi công ty tài chính được thành lập, Ngân hàng Nhà nước cũng sẽ quản lý phần hoạt động kinh doanh giống như ngân hàng của công ty, và sớm muộn sẽ ban hành các chuẩn mực về giám sát hoạt động ngân hàng của các công ty bảo hiểm. Theo ông Nghĩa, trong tương lai, việc cho phép các công ty bảo hiểm hoạt động ngân hàng cũng sẽ đồng nghĩa với việc phải cho phép các ngân hàng được hoạt động bảo hiểm.

Trên thế giới, việc các doanh nghiệp bảo hiểm kinh doanh dịch vụ ngân hàng đã trở thành phổ biến. Các tập đoàn bảo hiểm như Cathay, Fubon (Đài Loan), PingAn (Trung Quốc) hay Great Eastern đều có ngân hàng thương mại bên cạnh các công ty bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ của mình.

"Để giải quyết các vướng mắc hiện nay, Nhà nước cần có văn bản hướng dẫn chi tiết cho các doanh nghiệp bảo hiểm về đầu tư bất động sản, góp vốn vào các doanh nghiệp khác, mua cổ phiếu doanh nghiệp, cho vay và ủy thác đầu tư qua tổ chức tín dụng. Đồng thời, cần cho phép các doanh nghiệp bảo hiểm thành lập ngân hàng thương mại, mua cổ phiếu, góp cổ phần vào ngân hàng thương mại và ngược lại ngân hàng thương mại được phép thành lập công ty bảo hiểm", ông Lộc kiến nghị.

Dự kiến, Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam sẽ tổ chức hội thảo xây dựng cơ sở pháp lý về đầu tư cho vay của các doanh nghiệp bảo hiểm vào tháng 7 để tìm tiếng nói chung kiến nghị với Nhà nước đưa ra văn bản hướng dẫn chi tiết cho hoạt động này.

Song Linh