'Không có chuyện không muốn cổ phần hóa thì thôi' 

Nhằm khắc phục tình trạng nhiều ngành, tổng công ty nhà nước mới cổ phần hóa dưới 50% so với kế hoạch, Bộ Nội vụ sẽ ban hành quy chế gắn trách nhiệm cho từng cá nhân lãnh đạo doanh nghiệp thay vì cơ chế tập thể chung chung như hiện nay.

Cụ thể hóa trách nhiệm giám đốc với cổ phần hóa doanh nghiệp.

Phó trưởng Ban Đổi mới doanh nghiệp Nhà nước Phạm Viết Muôn cho biết như vậy tại Hội nghị cổ phần hóa doanh nghiệp toàn quốc diễn ra sáng nay. Theo ông Muôn, cổ phần hóa chậm có nguyên nhân sâu xa là một bộ phận lãnh đạo chưa thông suốt về yêu cầu bức bách của đổi mới, dẫn đến chưa có quyết tâm cao và không chỉ đạo quyết liệt cổ phần hóa doanh nghiệp mà mình đang quản lý.

Tại hội nghị, Phó thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định, bất cứ doanh nghiệp nào không thuộc diện nhà nước tiếp tục đầu tư 100% vốn đều phải tiến hành cổ phần hóa, không có chuyện đơn vị nào muốn thì làm, không muốn thì thôi. Yếu tố thị trường sẽ được đưa vào quy trình cổ phần hóa, thể hiện rõ nhất ở khâu xác định giá trị doanh nghiệp và đấu giá cổ phiếu.  

Thay vì đấu thầu chọn các tổ chức tư vấn tài chính, kiểm toán định giá, nay các doanh nghiệp lớn có thể thuê tư vấn nước ngoài (không nhất thiết phải có văn phòng tại VN), doanh nghiệp có quy mô nhỏ hơn có thể chọn một trong những công ty được Bộ Tài chính công bố đủ tiêu chuẩn hằng năm. Mới đây, Ngân hàng Ngoại thương VN đã được Thủ tướng đồng ý cho thuê một tập đoàn tài chính nước ngoài tư vấn.

Với những doanh nghiệp khó khăn ở khâu định giá đất đai, Bộ Tài chính sẽ có quy định tách bạch từng loại đất. Chẳng hạn như trường hợp của Tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng VN, phần nào được giao làm tài sản cố định như văn phòng nhà xưởng sẽ tính vào giá trị doanh nghiệp, phần nào được giao để kinh doanh nhà ở hay Nhà nước cho thuê thì không được tính.

Điểm thay đổi căn bản được các cơ quan quản lý tin tưởng sẽ đem lại thành công là các doanh nghiệp cổ phần hóa đều phải bán đầu giá cổ phiếu phát hành lần đầu. Kết quả trung bình sẽ được sử dụng làm căn cứ xác định giá bán cho người lao động (giảm 40%) và cổ đông chiến lược (giảm 20%). Cách làm này theo Bộ Tài chính sẽ khắc phục được hiện tượng doanh nghiệp tự định giá thấp rồi bán cổ phiếu nội bộ, gây thiệt hại cho nhà nước. Thứ trưởng Lê Thị Băng Tâm cho biết, trước khi ban hành quy định trên, Bộ đã tham khảo kinh nghiệm từ Nga và Trung Quốc. Nga thất bại với kế hoạch cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước do để lãnh đạo công ty định giá doanh nghiệp thấp sau đó thâu tóm cổ phiếu bán ra. Khi niêm yết trên thị trường, lãnh đạo các doanh nghiệp đó đều trở thành tỷ phú, còn số tiền Chính phủ thu được rất ít. Còn Trung Quốc lại rất thành công khi để thị trường quyết định giá trị công ty thông qua đấu giá cổ phiếu, rồi mới quay trở lại tính toán ưu đãi cho người lao động.

Kinh nghiệm của TP HCM đưa ra 2 lựa chọn cho giám đốc doanh nghiệp nhà nước là tiếp tục đương nhiệm để thực hiện cổ phần hóa hay buộc phải ra đi được khá nhiều địa phương khác ủng hộ. Thứ trưởng Băng Tâm cho hay Bộ Tài chính đã thử nghiệm ở trường hợp của Công ty bảo hiểm Bảo Minh. Sau khi thay Tổng giám đốc ở doanh nghiệp này, tiến độ cổ phần hóa tiến triển nhanh hơn hẳn.

Thực tế cho thấy phần lớn doanh nghiệp cổ phần hóa làm ăn tốt hơn trước. Công ty cổ phần container VN, sau khi đổi mới mức lương trung bình cho cán bộ nhân viên đã tăng từ 2,6 triệu đồng/tháng lên 3 triệu đồng. Tổng giám đốc Nguyễn Việt Hòa cho biết, doanh thu bình quân 3 năm qua tăng gấp 1,5 lần so với trước cổ phần hóa.

Bằng việc cổ phần hóa 2.242 doanh nghiệp từ năm 1992 đến nay, quy mô vốn của doanh nghiệp Nhà nước tăng đáng kể. Năm 2001, vốn bình quân của một doanh nghiệp khoảng 24 tỷ đồng, nay đã tăng đến 63,6 tỷ.

Thứ trưởng Bộ Lao động Thương binh xã hội Lê Duy Đồng cho biết 80% lao động dôi dư sau cổ phần hóa đã tìm được việc làm ngay với thu nhập ít nhất 600.000 đồng/tháng. Trong 3 năm qua, Bộ cũng chưa nhận được trường hợp nào phản ánh về thực hiện chế độ sai sau khi cổ phần hóa.

Trước những thành công như trên, Nhà nước đặt quyết tâm trong 2 năm tới sẽ cổ phần hóa 1.400 doanh nghiệp, một nửa trong số đó đang thực hiện. Những vướng mắc về hậu cổ phần hóa sẽ được tập trung giải quyết triệt để nhằm tạo một sân chơi bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế.

Phong Lan