Lãi suất 'nắn gân' ngân hàng

Chẳng phải chờ đến khi có khuyến cáo hay chỉ thị của ngân hàng trung ương, các nhà băng đang tỏ ra thận trọng hơn khi lập kế hoạch tăng lãi suất huy động nội tệ, dù áp lực cạnh tranh giành giật thị phần ngày một lớn trong bối cảnh giá cả leo thang và lãi suất đồng đôla hấp dẫn.

Lượng tiền nhàn rỗi sau Tết tăng cao.

Trong một cuộc gặp các ngân hàng trên địa bàn TP HCM mới đây, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (SBV) Lê Đức Thuý một lần nữa chỉ ra rằng cạnh tranh bằng lãi suất là các nhà băng tự hại mình. Khuyến cáo này phát đi một tín hiệu cho thấy, bản thân Thống đốc đã dự cảm về chuyện lãi suất huy động tất yếu sẽ phải tăng trong thời tới. Nó cũng thể hiện nỗi lo của ngân hàng trung ương khi vừa phải thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát, đồng thời vẫn phải đảm đương phần lớn trách nhiệm cung ứng vốn cho nền kinh tế, để làm sao có thể đạt tốc độ tăng trưởng GDP 8,5% năm nay.

Về phần mình, chẳng phải chờ SBV, các ngân hàng thương mại tự hiểu nếu cứ tăng lãi suất huy động, kéo theo đó là lãi suất cho vay thì sẽ ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế. "Cứ mãi tăng giá vốn mà không thể cân đối được đầu ra, sẽ rất nguy hiểm cho hoạt động của ngân hàng. Nhưng nếu cứ trông cậy vào uy tín của mình trên thị trường mà để lãi suất của mình quá thấp thì cũng không ổn. Làm sao để đơn vị mình phát triển bền vững, lại đảm bảo mục tiêu phát triển kinh tế là nỗi lo của các nhà quản trị ngân hàng", Tổng giám đốc Ngân hàng Ngoại thương (VCB) Vũ Viết Ngoạn tâm sự với VnExpress.

Trong bối cảnh huy động vốn nội tệ chịu nhiều sức ép bởi giá cả hàng hoá và diễn biến lãi suất đồng đôla Mỹ, theo ông Ngoạn, các ngân hàng ngồi lại với nhau thoả thuận bình ổn lãi suất là việc nên làm, có lợi cho toàn hệ thống. Bản thân mỗi ngân hàng lúc này đang mải nặng gánh lo tái cơ cấu, tập trung phát triển bền vững, nay lại phải lo cạnh tranh giữ thị phần thì tự làm khó cho nhau. "Tăng lãi suất huy động không có gì khó, nhưng nếu không thể tăng lãi suất cho vay thì lấy đâu ra lãi để duy trì hoạt động ngân hàng. Và nếu tăng lãi suất đầu ra, sẽ không khuyến khích đầu tư phát triển kinh tế", ông phân tích.

Theo Hiệp hội các ngân hàng, nguồn vốn trong xã hội là một lượng tương đối cố định, tăng lãi suất chỉ cách là giành giật vốn từ nơi có ưu đãi thấp sang nơi cao hơn. Mặt khác, các ngân hàng cũng hiểu rằng, trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay, giá cả chỉ là một phần, yếu tố quyết định là chất lượng dịch vụ của mình ra sao. Không ít đơn vị, đặc biệt là khối ngân hàng cổ phần, đang đẩy mạnh đầu tư để quảng bá hình ảnh, thương hiệu, qua đó nâng cao độ tín nhiệm của mình trong các tầng lớp dân cư.

Tuy nhiên, đắn đo là vậy, hầu hết các nhà băng vẫn thiên về hướng tăng lãi suất bởi có quá nhiều sức ép. Nỗi lo muôn thủa vẫn là mất thị phần. Cả Sacombank, VPBank và nhiều ngân hàng cổ phần khác đang từng ngày, từng giờ theo dõi động thái của các đối thủ cạnh tranh để có phản ứng kịp thời. "Chúng tôi vẫn đang nghiên cứu động thái của các ngân hàng khác để có thể ban hành chính sách lãi suất mới cho tháng 3", Tổng giám đốc Sacombank Lê Tấn Lộc nói. VPBank cũng đang rà soát lại lãi suất của các ngân hàng cổ phần lớn và theo dõi chặt lượng tiền gửi vào ngân hàng mình. 

Theo ông Lộc, Cục Dự trữ liên bang Mỹ liên tục điều chỉnh lãi suất cơ bản trong thời gian tới, nếu không nâng lãi suất VND, người dân sẽ chuyển sang gửi ngoại tệ. Hơn nữa, chính Ngân hàng Nhà nước cũng đã tăng cả 3 loại lãi suất chiết khấu, tái cấp vốn và lãi suất cơ bản. Tổng giám đốc VPBank Lê Đắc Sơn thì cho rằng, sau Tết nhu cầu gửi tiết kiệm của người dân tăng vì lượng tiền nhàn rỗi nhiều, các ngân hàng sẽ đẩy mạnh chiến dịch đón luồng vốn đó. Cả 2 ông đều tin mặt bằng lãi suất, cả nội và ngoại tệ sẽ biến động.

Các ngân hàng quốc doanh cũng đang lo mất thị phần, vì lãi suất đang kém cạnh tranh. "Nếu như các ngân hàng cổ phần huy động ở mức 0,69-0,7%/tháng thì quốc doanh chỉ là 0,63%. Khoảng cách đó quá lớn và đáng lo ngại bởi khối ngân hàng cổ phần làm ăn ngày một hiệu quả, độ tín nhiệm cũng đang dần cải thiện", Tổng giám đốc VCB lo ngại. VCB là một trong những ngân hàng thành công và được tín nhiệm nhất hiện nay, tuy nhiên ông Ngoạn thừa nhận uy tín lâu nay cũng không thể giúp giữ chân khách nếu cứ để lãi suất quá thấp so với đối thủ cạnh tranh.

Một mâu thuẫn giữa tăng trưởng kinh tế và kiểm soát tăng trưởng tín dụng đang gây khó cho các ngân hàng. "Chỉ tiêu tăng trưởng GDP năm nay là 8,5%, lạm phát đề ra lại dưới 7%, còn các ngân hàng phải giữ tốc độ tăng trưởng tín dụng ở mức 25%. Vừa yêu cầu ngân hàng phát triển bền vững, không được tăng dư nợ cho vay quá mạnh lại vừa đặt ra chỉ tiêu tăng trưởng cao, trong bối cảnh ngân hàng vẫn là kênh huy động vốn lớn nhất cho nền kinh tế, những yêu cầu đó thật khó thực hiện", Tổng giám đốc một ngân hàng cổ phần trao đổi với VnExpress. Theo ông, nên cho phép các ngân hàng tăng trưởng tín dụng với mức 30%.

Tổng giám đốc Ngân hàng cổ phần thương mại Á châu (ACB) Phạm Văn Thiệt cũng chia sẻ nỗi lo này, tuy nhiên, ông hy vọng thời gian tới các kênh huy động vốn khác như thị trường chứng khoán, trái phiếu Chính phủ, trái phiếu đô thị sẽ san sẻ bớt gánh nặng. "Thị trường chứng khoán năm nay chắc chắn sẽ sáng sủa hơn, bởi dự kiến sẽ có 2 ngân hàng cổ phần lên sàn. Một số tổng công ty lớn cũng sẽ cổ phần hoá và niêm yết cổ phiếu, góp phần tạo thêm nhiều hàng hoá tốt cho thị trường, qua đó tăng huy động vốn đầu tư cho nền kinh tế", ông tin tưởng.

Song Linh