Vòng đàm phán mới của WTO tại Doha khó thành hiện thực

Cuộc "kiểm nghiệm thực tế" của WTO.

Hôm qua (30/7), WTO bắt đầu cuộc họp 2 ngày, nhằm thống nhất lịch trình cho vòng đàm phán thương mại toàn cầu mới. Nhưng ngay sau ngày đầu tiên, Tổng giám đốc WTO đã thất vọng nhận định khả năng tổ chức đàm phán tại Doha tháng 11 tới rất mong manh.

Lần cuối cùng WTO cố gắng khởi động một vòng đàm phán mới là tại cuộc họp của các bộ trưởng ở Seattle năm 1999 và họ đã thất bại ê chề. Các nước thành viên WTO đã không thể thống nhất về lịch trình đàm phán. Cuộc "thử nghiệm" lần này ở Geneva nhằm đảm bảo thất bại trên không lặp lại. Tuy nhiên, dù 142 nước thành viên đã bỏ ra "hàng trăm tiếng đồng hồ" để thoả thuận, các vướng mắc chính vẫn không được giải quyết.

Các nước giàu là những người ủng hộ nhiệt thành nhất vòng đàm phán mới. Trong khi đó, nhiều nước nghèo rất miễn cưỡng tham gia đàm phán nhằm tự do hoá hơn nữa thương mại. Nguyên nhân là do họ không tin vào khả năng thực hiện đúng cam kết trong đàm phán, vì thực tế họ vẫn chưa tiếp cận được với các thị trường phương Tây. Hơn nữa, các nước nghèo còn lo ngại rằng, vòng đàm phán tới đây sẽ gây thêm gánh nặng về nghĩa vụ mà họ chưa sẵn sàng đảm nhận và sẽ đào sâu thêm hố ngăn cách giữa các nước giàu và nghèo.

Một trong những vấn đề thế giới đang phát triển bức xúc nhất là quy định thế nào là bán phá giá. WTO cho phép nước là nạn nhân của bán phá giá có thể đánh thuế trừng phạt, nhưng nhiều nước đang phát triển cho rằng việc này đang bị các nước giàu lạm dụng để bảo hộ cho ngành công nghiệp của họ. Bất đồng lớn khác là ở chỗ các nước giàu muốn lịch trình tập trung nhiều vào cắt giảm thuế và vấn đề môi trường. Một số quốc gia đang phát triển nghi ngờ rằng những nước đó có thể viện lý do về môi trường để hạn chế nhập khẩu hàng hoá của họ.

Phát biểu ở Geneva, ông Mike Moore nói, nếu các cuộc đàm phán sụp đổ, các nước đang phát triển sẽ thiệt hại nhiều nhất và thế giới sẽ mất cơ hội tạo ra động lực mới cho nền kinh tế đang suy giảm trên toàn cầu. Ông này cũng thừa nhận tính không công bằng hiện nay của hệ thống WTO, nhưng đảm bảo vòng đàm phán mới sẽ ngăn chặn việc gạt các nước đang phát triển ra ngoài lề thêm nữa. Ông cảnh báo rằng không có đàm phán đa phương mới thì nhiều nước sẽ chỉ tập trung vào các hiệp định khu vực và song phương, do đó cô lập những quốc gia nghèo nhất thế giới.

Tổng giám đốc WTO cũng báo động rằng nếu các bộ trưởng không thể thống nhất về lịch trình đàm phán ở Doha, thì WTO sẽ bị mất uy tín, đặc biệt là sau thất bại ở Seattle. Ông Mike Moore hy vọng rằng khi tái triệu tập ở Geneva vào tháng 9, các bộ trưởng có thể sẽ thoả thuận được với nhau. Nhưng "sẽ là vô trách nhiệm nếu tôi nói rằng điều đó là dễ dàng", Moore khẳng định.

(Theo BBC)