Doanh nghiệp khai tăng tỷ lệ nội địa hoá xe máy

Dây chuyền lắp ráp xe máy tại Công ty Cơ khí Hà Nội.

Muốn tăng tỷ lệ nội địa hoá xe gắn máy từ 15 lên 40% để được hưởng những ưu đãi của Chính phủ, phải đầu tư lớn về thiết bị, đào tạo công nhân, cần có thời gian sản xuất cho đơn đặt hàng mới. Nhưng nhiều doanh nghiệp lắp ráp xe máy chỉ trong một vài tuần đã có ngay... 40% tỷ lệ nội địa hoá, được Bộ Công nghiệp xác nhận.

Một số doanh nghiệp cố tình chứng minh một cách dối trá tỷ lệ nội địa hoá bằng cách khai khống giá những phụ tùng sản xuất trong nước, cao hơn giá phụ tùng bán trên thị trường tự do 2-3 lần. Cộng với những "phụ tùng biến tấu" mà có (từ một chi tiết máy trở thành nhiều chi tiết), người kê khai đã biến một cái chân chống đứng dưới 3 USD thành giá 6,36 USD (tương đương... một cái càng xe nhập khẩu), đạt tỷ lệ nội địa hoá tới 1,59%! Không chỉ thế, tại bộ hồ sơ xe River 110S của một doanh nghiệp, bộ nan hoa bánh trước được khai giá 7,335 USD (tỷ lệ nội địa hoá 2,25%), cần khởi động - giá 2,771 USD (tỷ lệ nội địa hoá 0,85%), so với giá thị trường tự do đều cao hơn ít nhất hai lần!

Kèm theo những kê khai này là tên đơn vị, cơ sở cung cấp với những địa chỉ hết ở Vĩnh Phúc, Đà Nẵng, Hải Dương, Đồng Nai... lại đến TP HCM mà cơ quan chức năng có chắp cánh cũng không thể trong vài ngày xác minh được. Thế nhưng, Bộ Công nghiệp lại có thể xác nhận những bản khai này một cách rất... thoải mái và nhanh chóng (từ ngày 1/1 đến ngày 19/3 có tới 46 doanh nghiệp được xác nhận mức tỷ lệ nội địa hoá xe máy từ 30 đến 40%). Điều đáng nói là cùng một loại linh kiện như vành, ống giảm âm, xăm lốp, nan hoa cho cùng một loại xe, các doanh nghiệp khai báo giá khác nhau nhưng Bộ Công nghiệp vẫn xác nhận (!). Đồng thời, việc Bộ này chủ trì đoàn công tác liên ngành kiểm tra 51 cơ sở lắp ráp xe máy trong vòng có... 9 ngày cũng gây nên sự hoài nghi về độ chính xác.

Trong thực tế, tỷ lệ 41% (bắt đầu được hưởng thuế nhập khẩu ưu đãi) năm nay, theo đánh giá của các chuyên gia, chẳng khác là mấy so với mức 15% của năm trước. Một hệ luỵ khó lường sau khi doanh nghiệp có được "lệnh bài" của Bộ Công nghiệp là có thể bán quota công suất lắp ráp để kiếm lời, còn Nhà nước thì vẫn giảm thu một cách vô lý. Ngay chính Bộ Công nghiệp đã phải khuyến cáo tại báo cáo ngày 19/3: "Nhiều doanh nghiệp chưa thực hiện nghiêm túc quy trình lắp ráp và kiểm tra trước lúc xuất xe khỏi xưởng, mẫu mã chủng loại xe và nhãn hiệu hàng mở ra quá nhiều và thường thay đổi gây rối cho quản lý và làm cho người mua dễ nhầm lẫn".

Như vậy, nếu thời gian đầu, các doanh nghiệp lo lắng trước quy định mới của Chính phủ về dành ưu đãi cho đơn vị có tỷ lệ nội địa hoá cao, thì sự "sáng tạo" trong khâu khai báo như hiện nay, xem ra lại đem lại nhiều lợi nhuận hơn cho họ. Còn Nhà nước, theo tính toán, vẫn giảm thu từ 20 đến 35% thuế nhập khẩu linh kiện IKD.

(Theo Lao Động, 28/3)