Ai dự báo bão trên biển?

Trên biển, bóng hydro có thể là thiết bị báo bão hữu hiệu.

Mùa hè năm 1932, con tàu thám hiểm của Liên Xô hoạt động tại Bắc cực. Một nhà khí tượng, trong lúc chuẩn bị thả quả khí cầu thám không lên trời, vô ý để mặt sát gần khí cầu, ngay lập tức ông cảm thấy vô cùng đau đớn trong tai, đến mức phải kêu lên. Đêm hôm ấy, bão tố dữ dội kéo đến..

Đó có phải là hiện tượng ngẫu nhiên? Không phải. Chẳng bao lâu sau, người ta phát hiện rằng mỗi khi khí cầu phát ra những dao động mãnh liệt là báo hiệu mưa bão sắp xảy ra. Chính là trong túi hơi của khí cầu đã phát ra một loại dao động rất mạnh làm người ta đau đớn.

Hạ âm và sự cộng hưởng

Vốn là những nơi xa xôi trên mặt biển, khi bão phát sinh thì những dòng khí mạnh làm nổi sóng lên, những xoáy khí do dòng khí mạnh sản sinh ra có thể làm cho không khí dao động mãnh liệt, loại dao động này mỗi giây không đến 20 lần nên tai người không nghe thấy, gọi là hạ âm.

Nhưng chính hạ âm lại có tốc độ lan truyền nhanh hơn rất nhiều so với gió lớn và sóng to. Còn khí cầu chứa đầy hydro lại có thể cộng hưởng với hạ âm và sản sinh ra một loại rung động. Biên độ và cường độ của rung động này có thể gây ra áp lực tới màng tai của người đứng gần, làm cho tai đau đớn. Mưa to gió lớn càng tới gần thì cảm giác đó càng rõ rệt, căn cứ vào sự thay đổi mức độ rõ rệt đó, có thể đoán được mưa to gió lớn đã tới gần hay ở xa.

Do phương pháp này đơn giản và dễ làm, hiện nay người ta dã đem nó ứng dụng trực tiếp vào thực tiễn sản xuất, coi đó là một biện pháp để dự báo thời tiết, nhất là trên các tàu thuyền loại vừa và nhỏ. Lợi dụng nguyên tắc này còn có thể chế tạo những dụng cụ tự động ghi dự báo mưa bão.

Có một số động vật ở dưới nước cũng rất nhạy cảm với hạ âm. Mỗi khi thấy những con tôm nhỏ bên bờ biển nhảy đến những nơi xa bờ, cá và sứa vội vàng rời mặt nước lặn sâu xuống đáy biển thì những ngư dân có kinh nghiệm sẽ nhanh chóng thu lưới, đưa thuyền vào bờ để tránh mưa to sóng dữ.